τὸ βι βλί ο «Ἡ Ἀ λη θι νὴ Ἱ στο ρί α τῆς Ἐκ κλη σί ας» τοῦ Κώ στα Ἀ πέ κα, Ἀ θή να 1933, με λε τᾶ ται καὶ ἐ ξε τά ζε ται ἡ δρά ση τῆς Ὀρ θο δό ξου Ἑλ λη νι κῆς Ἐκ κλη σί ας ἀ πὸ τὸ 1821 ὥς τὸ 1853. Πρό κει ται γιὰ ἐμ περι στα τω μέ νη ἔ ρευ να, στη ρι ζό με νη σὲ πλη θώ ρα πη γῶν καὶ ντο κουμέν των, ποὺ ἐ πε κτεί νον ται στὴν βυ ζαν τι νὴ πε ρί ο δο ἀλ λὰ καὶ στὰ χρό νια τῆς Ἐ πα να στά σε ως (1821-1827). Ἐ μεῖς ἐ δῶ θὰ πε ρι ο ρι στοῦ με στὴ στα χυ ο λό γη ση ἀ πὸ τὸ ἐν λό γῳ βι βλί ο ὡ ρι σμέ νων στοι χεί ων, ποὺ ἀ φο ροῦν στὴν πρώ τη «συνο λι κή» δι ευ θέ τη ση τοῦ «Ἐκ κλη σι α στι κοῦ Ζη τή μα τος» ἀ πὸ τὸ Νε ο ελ λη νι κὸ Κρά τος, δι ευ θέ τη ση ποὺ σή με ρα θὰ μπο ροῦ σε νὰ εἶ ναι πο λὺ χρή σι μη γιὰ τὴν ἀν τι με τώ πι ση τοῦ ἰ δί ου «ζη τή μα τος», πού, ὅ πως φαί νε ται, ἀ πο τε λεῖ «χρο νί α πά θη ση» τοῦ Νέ ου Ἑλ λη νι σμοῦ. Στὸ Ὑ πουρ γι κὸ Συμ βού λιο τῆς 17ης τοῦ Ἀ πρί λη τοῦ 1833 μὲ πρω θυ πουρ γὸ καὶ ὑ πουρ γὸ τῶν Ἐκ κλη σι α στι κῶν τὸν Σ. Τρι κού πη καὶ συ νερ γά τη του τὸν Θε ό κλη το Φαρ μα κί δη, ἀ ποφα σί στη κε νὰ ὑπαχθοῦν οἱ ὥς τό τε ἀσύδοτοι μη τρο πο λί τες σὲ ἀρ χὴ κεν τρι κὴ καὶ συγ κροτή θη κε εἰ δι κὴ ἐ πι τρο πή, γιὰ νὰ εἰ ση γη θῇ τὴ λύ ση τοῦ «Ἐκ κλη σι α στι κοῦ Ζη τή μα τος». Κα τὰ τὴ συ νε δρί α ση τῆς 25ης Ἀ πρι λί ου 1833 πάρ θη κε ἀ πό φα ση μὲ τὴν ὁποία χαρα κτη ρίστη καν «ὅ λα τὰ ἐκ κλη σι α στι κὰ κτή μα τα ἐ θνι κά» καὶ ὡ ρί στη κε ὅ τι «ἡ δι α χεί ρη σις αὐ τῶν ἀ να τί θεται εἰς τὴν Κυ βέρ νη σιν» (σ. 45). Ἡ ἐ πι τρο πή, στὶς 2 Μαΐου τοῦ 1833 ὑ πέ βα λε σχέ διο «Ἐκ κλη σι α στι κοῦ Συν τάγ μα τος» ἢ κα νο νι σμοῦ γιὰ τὴ δι οί κη ση τῆς Ἐκ κλη σί ας, ποὺ ἀ μέ σως ψη φί στη κε καὶ ἔ γι νε Νό μος τοῦ Κρά τους. Ἡ ἐ πι τρο πὴ εἶ χε προ τεί νει «ὡς πρῶ το μέ τρο στὴν Κυ βέρ νη ση τὴν ὑ πο τα γὴ τῆς Ἐκ κλη σί ας στὴν πο λι τι κὴ ἐ ξου σί α» καὶ τό νι ζε ὅ τι κά θε σκέ ψη γιὰ δι α τή ρη ση τῆς ἀ νε ξαρ τη σί ας τῆς Ἐκ κλη σί ας «ἀ πο τε λεῖ δη μό σιο κίν δυ νο» (σ. 53): «Γνω μο δο τή σαν τες ὁ μο φώ νως πε ρὶ τῆς τε λεί ας ἀ νε ξαρ τη σί ας τῆς Ἐκ κλη σί ας τῆς Ἑλ λά δος ἀ πὸ πά σης ἄλλης Ἐκ κλη σί ας εὔ λο γον κρί νο μεν καὶ πε ρὶ τῆς κυ ρι αρ χί ας τῆς βα σι λι κῆς ἐ ξου σί ας ἐ πὶ τῆς Ἐκ κλη σί ας, δι ό τι ἐ κρί να μεν πρᾶγ μα πάν τῃ ἀσύμφορον καὶ ἐ πι κίν δυ νον εἰς τὴν κοι νω νί αν διὰ πολ λοὺς καὶ ἰ σχυ ροὺς λό γους τὴν ἀ νε ξαρ τη σί αν τῆς Ἐκ κλη σί ας ἀ πὸ τῆς κο σμι κῆς ἀρ χῆς» (σ. 53). Καὶ συ νε χί ζει ἡ ἔκ θε ση πρὸς τὴν Κυ βέρ νη ση: «Ἂν πο τε ἤ θε λεν ἀ πει λεῖ σθαι ἡ ἡ συ χί α καὶ ἡ ἀ σφά λεια τῆς Ἐ πι κρα τεί ας διὰ τῶν πε ρὶ τὰ δόγ μα τα ζη τη μά των, δὲν ἠμ πο ρεῖ νὰ μέ νῃ ἀ δι ά φο ρος ἡ κο σμι κὴ ἐ ξου σί α...» (σ. 54). Ὅ πως ση μει ώ νει ὁ συγ γρα φέ ας στὴ σ. 54: «Ἡ Κυβέρ νη ση, τῆς ὁ ποί ας ὁ Πρω θυ πουρ γὸς ἦ ταν ὁ ἴ διος ὁ Τρι κού πης, υἱ ο θέ τη σε πλή ρως τὶς γνῶ μες τῆς ἐ πι τρο πῆς καὶ τὶς δι ε τύ πω σε ὡς Νό μους τοῦ Κρά τους.» Γιὰ κά θε ἐγ κύ κλιο ποὺ