200 πε ρί που σπή λαι α τῆς Λέ σβου εἶ χαν κα τοι κη θῆ τὴ Νε ο λι θι κὴ ἐ πο χὴ τὸ ἐ σω τε ρι κό τῆς λε σβια κῆς ὑ παί θρου βρί σκον ται πλῆ θος σπη λαί ων, ποὺ ἐ κτὸς ἀ πὸ τὴν φυ σι κή τους ὀ μορ φιὰ περι έ χουν ση μαν τι κὸ ἀρ χαι ο λο γι κὸ πλοῦτο, ποὺ κα λύ πτει χρο νι κὰ ἀ πὸ τά φους τοῦ 5ου π.Χ. αἰ ῶ να, εἰ δώ λια, πή λι να ὄ στρα κα, ἀγ γεῖ α, μέχρι καὶ λί θι να ἐρ γα λεῖ α τῆς Νε ο λι θι κῆς Ἐ πο χῆς. Λυ πη ρὸ εἶ ναι τὸ γε γο νὸς ὅ τι τὸ ἐν δι α φέ ρον τῶν το πι κῶν φο ρέ ων πλὴν ἐ λα χί στων πε ρι πτώ σε ων εἶὉ φυ σι κο μα θη μα τι κὸς κ. Γιναι πε ρι ω ρι σμέ νο. Γι’ αὐ τὸ ἄλ λω στε χά θη κε πρὶν ῶρ γος Χουτ ζαῖ ος, ἕνας ἀκαμε ρι κὰ χρό νια μί α ση μαν τι κὴ ἐ πι χο ρή γη ση ἀ πὸ τα πό νη τος ἐ ρα σι τέ χνης ἐ ρευτὴν Εὐ ρω πα ϊ κὴ Ἕ νω ση γιὰ τὴν ἔ ρευ να καὶ τὴ μενη τὴς τῶν σπη λαί ων τῆς Λέλέ τη τῶν σπη λαί ων τῆς Λέ σβου, ποὺ θὰ βο η θοῦ σε σβου, τὰ ὁ ποῖ α ἀ πὸ τοὺς ἁρτὸ ἔρ γο τῶν εἰ δι κῶν γιὰ τὸν ἐν το πι σμὸ προ ϊ στο ριμο δίους τοῦ Κρά τους ἀν τι μεκῶν ἀν τι κει μέ νων ποὺ θὰ ἐμ πλού τι ζαν τὸ εὖ ρος τω πί ζον ται περίπου σὰν νὰ μὴν ὑ πάρ χουν. τῶν ἱ στο ρι κῶν μας πλη ρο φο ρι ῶν. Εἶ ναι πραγ μα τι κὰ δύ σκο λο τὸ ἔρ γο τῆς ἐ ξε ρεύ νη σης στὰ ἔγ κα τα τῆς γῆς, οἱ κίν δυ νοι εἶ ναι πολ λα πλοῖ, ἡ ἔκ πλη ξη καὶ ἡ ἔν το νη ἐ πι θυ μί α γιὰ λί γα βή μα τα πα ρα πά νω κα τὰ μῆ κος ἢ κατὰ βά θος ἑ νὸς σπη λαί ου, μπο ρεῖ νὰ ἀ πο βοῦν μοι ραῖες. Ὡ στό σο τὰ «μυ στι κά» τῶν σπη λαί ων δὲν ἔ χουν ἀ κό μη ἀ πο κα λυ φθῆ, ἀρ κε τὰ ἐ ξα κο λου θοῦν νὰ πα ρα μέ νουν ἀ νε ξε ρεύ νη τα, μιᾶς καὶ ἀ παι τεῖ ται εἰ δι κὸς ἐ ξο πλι σμὸς καὶ πρέ πει νὰ συν τρέ χουν εἰ δι κὲς προ ϋ πο θέ σεις. Καί, ἂν δὲν κι νη το ποι η θοῦν οἱ φο ρεῖς, ὅ,τι πο λύ τι μο ὑ λι κὸ δι α θέ τουν καὶ δὲν ἔ χει ἀ κό μη ἐν το πι στῆ, θὰ πα ρα μεί νῃ γιὰ τοὺς ἐ ρα σι τέ χνες διὰ παν τὸς μέ σα στὸ σκο τά δι. Ὁ Γι ῶρ γος Χουτ ζαῖ ος, φυ σι κο μα θη μα τι κός, ἀ σχο λεῖ ται ἐ ρα σι τε χνι κὰ μὲ τὴν ἐ ξε ρεύ νη ση τῶν σπη λαί ων τῆς Λέ σβου ἀ πὸ τὸ 1981. Ὅ σα ἀν τί κρυ ζε στὸ ἐ σω τε ρι κό τους, τοῦ ἔ δι ναν τὸ ἔ ναυ σμα νὰ συ νε χί σῃ καί, ἂν δὲν εἶ χε ἀ σκή σει πι έ σεις πρὸς τὴν ἁρ μό δια Ἐ φο ρί α Πα λαι ο ανθρω πο λο γί ας-Σπη λαι ο λο γί ας, γιὰ νὰ ὑ λο ποι ή σουν κά ποι α ἔ ρευ να στὰ σπή λαι α, γιὰ τοὺς Λέσβιους θὰ πα ρέ με νε ὡς ἕ νας ἀ κό μη «ἰδιόρρυθμος» ποὺ ἀ σχο λεῖ ται μὲ ἕ να ἐ πι κίν δυ νο χόμ πυ.