ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
282ΙΟΥΛ. - ΑΥΓ. 2005
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- «Οιδιπόδειο σύμπλεγμα»: Μια ιστορική πλαστογραφία. Πως ο Φρόυντ διαστρέβλωσε τον Σοφοκλή — ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ, ΑΡΙΑΔΝΗ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
Πῶς ὁ Φρόυντ διαστρέβλωσε τὸν Σοφοκλῆ
τὰ τέλη τοῦ 19ου αἰῶνα ἕνας νέος γιατρός, ὁ Ζίγκμουντ Φρόυντ,
διατύπωσε μία ψυχιατρικὴ θεραπευτικὴ θεωρία μὲ κεντρικὸ
ἄξονα τὸ «Οἰδιπόδειο Σύμπλεγμα». «Οἰδιπόδειο Σύμπλεγμα»
σύμφωνα μὲ τὴν φροϋδικὴ σχολὴ εἶναι ὁ ἔρωτας τοῦ γιοῦ μὲ τὴ
μητέρα ἢ ἀντίστοιχα τῆς κόρης μὲ τὸν πατέρα, μὲ ὅ,τι βιολογικά, ψυχικὰ
καὶ ἀντι-κοινωνικὰ ἀποτελέσματα συνεπάγεται. Πόση ἀλήθεια καὶ πόση
ἀληθοφάνεια παρουσιάζει ἡ θεωρία αὐτὴ καὶ ὥς ποιό βαθμὸ εἶναι δυνατὸ
νὰ γενικεύεται, ὥστε νὰ ἀφορᾷ σ’ ὅλη τὴν ψυχικὴ ὅσο καὶ κοινωνικὴ πραγ-
ματικότητα; Καὶ γιατί ὁ Φρόυντ διάλεξε τὸν χαρακτηρισμὸ «οἰδιπόδειό» της
βασικῆς ἔννοιας τῆς θεωρίας του; Οἱ κόρες τοῦ Λὼτ ἐνσυνείδητα τεκνοποίη-
σαν μὲ τὸν πατέρα τους, ὅπως περιγράφεται στὸ ιθ΄ κεφάλαιο τῆς «Γενέσεως»
(31-35). Γιατί ὁ Φρόυντ δὲν ὠνόμασε τὸ σύμπλεγμα Λώτειο, ὅπως ἄριστα θὰ
τοῦ ταίριαζε; Γιατί ὁ Φρόυντ διάλεξε τὸ ἐπίθετο αὐτό, τὴ στιγμὴ ποὺ ὁ Οἰ-
δίπους οὔτε πρόθεση εἶχε, οὔτε κὰν γνώριζε, ὅτι πατέρας του ἦταν ὁ Λάιος
καὶ ὅτι ἡ σύζυγος τοῦ πατέρα του (Ἰοκάστη) ἦταν ἡ πραγματική του μητέρα
στὴν τραγῳδία τοῦ Σοφοκλέους «Οἰδίπους Τύραννος»;
Ποιός ἦταν ὁ χαρακτῆρας τοῦ Φρόυντ; Ὁ Ζίγμουντ Φρόυντ καταγόταν ἀπὸ πολὺ
πλούσια οἰκογένεια ραββίνων. Ὁ πατέρας του ἦταν ἔμπορος· παντρεύτηκε τὴν –κατὰ
πολὺ μικρότερή του– δεύτερη γυναῖκα του καὶ μητέρα τοῦ «Ζίγκι». Τὰ πρῶτα χρόνια
τῆς ζωῆς τοῦ Φρόυντ σημαδεύτηκαν ἀπὸ τὰ ἑξῆς γεγονότα:
• Συγκλονιστικὴ ἦταν γιὰ τὸν Φρόυντ ἡ ἐντύπωση τῆς ἐρωτικῆς περίπτυξης τῶν
γονιῶν του, κατὰ τὴν ὁποία τοὺς «συνέλαβε» κάποια νύκτα, ποὺ μπῆκε ξαφνικὰ στὴν
κρεβατοκάμαρά τους: Ἔξαλλος ὁ πατέρας του τὸν πέταξε ἔξω. Παρ’ ὅλο ποὺ παρόμοια
περιστατικὰ ἐνίοτε συμβαίνουν σὲ ἀρκετὲς οἰκογένειες, ἡ ἐμπειρία τοῦ νεαροῦ Φρόυντ
τοῦ ἔκανε, ὅπως φαίνεται, βαθειὰ ἐντύπωση ἔτσι, ὥστε ἀργότερα ἀποτέλεσε τὴ βάση,
στὴν ὁποία στηρίχτηκε ἡ θεωρία του γιὰ τὴν ψυχοθεραπεία. Τὸ καταπιεσμένο ἠθικὰ