ΣΠΥΡΟΣ ΤΕΡΑΣΙΜΟΣ Γ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΤΟΣ Τὶ ἀκριβῶς εἶναι ἡ ποίησις Δὲν νομιμοποιούμεθα, ἁπλῶς, νὰ εἰσδύουμε στὴν «προσωπικὴ ζωή» τοῦ (δημοσίου προσώπου, συνεπῶς καὶ τοῦ) ποιητοῦ: ὀφείλουμε νὰ τὸ κάνουμε. Φῶτος Πολίτης: «.... Ὅταν δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐννοήσει βαθιὰ τὸ ρόλο του, τότε πῶς θὰ κατορθώσει ποτὲ νὰ διαισθανθεῖ τὴν ἀξία τοῦ στύλ, ̓Αφοῦ δὲν ὑπάρχει πνευματικότης μέσα στὴν ἀτομική του ζωή, ἀφοῦ λείπει ἡ βαθύτερη διάγνωσις τῶν αἰτίων, δὲν εἶναι δυνατὸν βέβαια νὰ δημιουργήσει μιὰ γενικὴν ἀντίληψι δική του, ἕνα δικό του ἠθικὸ κόσμον. Ὅταν λείπουν ὅλα αὐτά, πῶς εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ γεννηθεῖ μέσα του τὸ αἴσθημα τοῦ στύλ, ἀφοῦ τὸ στύλ εἶναι --- ἄς ἐπιτραπεῖ ἡ παραβολή -- ἡ ἠθικὴ τῆς Τέχνης;». | ̓ Σημείωσις γράφοντος: Εἶναι σαφές, ὑποθέτω, πὼς ὁμιλῶν γιὰ «ἠθικὸ κόσμον», ὁ Πολίτης ἔχει κατὰ νοῦν μιά σίνε κβὰ νόν κλίμακα ἀρχῶν. Τουτέστι αὐτὴν ποὺ θὰ ἱεραρχεῖ ἀνεγνωρισμένες, ἀπαραιτήτως, ἀξίες καὶ θ ̓ ἀποτελεῖ τὸν προσωπικὸ γνώμονα τοῦ καλλιτέχνου ἐπὶ τὸ δέον [εὐνόητον, σὲ περιπτώσεις μεταιχμιακὲς -- συμφορητικὲς --- ὅσες στὰ σήματα τους θ ̓ ἀνταποκρίνεται (ὅσον καὶ ὅπως...) ὡς ἐνορατική, ἐμπειρικὴ καὶ γνωστικὴ συγκρότησις. Πλέον ἀκριβῶς: Στὶς περιπτώσεις στὶς ὁποῖες θὰ τὸν ἐμπλέκει ἀφεύκτως ἡ ἐκεῖ ἐξικνούμενη (ὅσον καὶ ὅπως...) ἐρευνητικότης --- εὐαισθησία --- διαπορία του --- θεωρητικὰ κλιμακούμενη ἀπ ̓ τὴν πληρότητα ὥς τὴν κενότητα... Τὰ ἄνω ἀδιαφόρως τοῦ ὅτι ὁ Πολίτης ὁμιλεῖ ἀποκλειστικὰ γιὰ τὸν ἠθοποιό]. Ποίησης ὁρισμός «Ποίησις», μᾶς λένε τὰ λεξικά, «εἶναι ἡ τέχνη τῆς σύνθεσης λογοτεχνικῶν ἔργων σὲ στίχους» --- ἤ τοῦ «συνθέτειν ἔμμετρα ἔργα λόγου», ἤ ἄλλα ἀνάλογα πιθανῶς.. ̓Αλλὰ πόσο μποροῦν νὰ μᾶς ἱκανοποιοῦν οἱ ὁρισμοὶ αὐτοί; ̓Ιδιαίτερα ἄν σκεφθοῦμε πὼς «πέτρα» δὲν εἶναι τὰ ἑξήντα ἕξι πράγματα ποὺ μᾶς λέγει ὁ μοναδικὸς Βοσταντζόγλου, ἀλλὰ τὸ «συμπαγὲς γαιῶδες σκληρὸν σῶμα ἄνευ μεταλλικῆς στίλβης» (ποὺ δὲν μᾶς λέγει --- ὄχι βέβαια ἀπὸ λάθος του). Μὰ νάτος πάλιν ὁ ἐξαιρετικὸς μέρμηγκας, ἡ μέλισσα τοῦ μελλιοῦ, ὁ ἀξέχαστος, ὁ ἐκπληκτικὸς Βοσταντζόγλου ̓ --- ἅγιο τὸ χῶμα του: «Οἱ ἑξηγήσεις ποὺ δίνει ὁ λεξικογράφος πρέπει νὰ εἶναι σύντομες, ἁπλὲς κι εὐκολονόητες καὶ νὰ μὴ ἔχουν ἀνάγκη κι αὐτὲς ἄλλων ἐξηγήσεων. "Οχι φέρ ̓ εἰπεῖν ν ̓ ἀνοίγει κανεὶς τὸ λεξικὸν γιὰ νὰ μάθει τὶ σημαίνει ἡ λέξις «ἐλέγχω» καὶ νὰ διαβάζει; «ἐνεργῶ ἔλεγχον». Κι ἄν θελήσει νὰ μάθει τὶ σημαίνει ἐπὶ τέλους ἡ λέξις «ἔλεγχος» νὰ διαβάζει: «ἐ“νέργεια καὶ ἀποτέλεσμα τοῦ ἐλέγχου».... Αὐτοῦ τοῦ εἴδους οἱ ὁρισμοὶ δὲν εἶναι ἐξήγησι ἀλλὰ μόνο παράκαμψι τῶν δυσκολιῶν τῆς λεξικογραφίας...». - Τὶ σημαίνει «βύσμα», κύριε λεξικογράφε; - Τὸ δι ̓ οὗ βύομεν. --ς "Αει κρεμάσου σὲ πλάτανον τραβεστί. ἩἨ... μὴ παράκαμψις δυσκολιῶν λοιπόν, καὶ μαζὶ μιὰ κατ ̓ ἐξοχὴν βασανισμένη ἀντίληψις εὐθύνης, ὑποχρεώνει τὸν γράφοντα στὴν διατύπωσι ἑνὸς πλέον ὑπεύθυνου ὁρισμοῦ τῆς ποίησης --- ὅσο κι ἄν αὐτὸ μοιάζει τερατωδῶς παρακινδυνευμένο2: Ποίησις εἶναι ἡ δυνάμει ὁρμὴ εἰς πνευματικὴν ἔξαρσιν, σὺν τὸ «αἰρόμενον», σὺν τὴν διά λόγου παράστασιν"; καὶ ὀρμῆς, καὶ ἔξαρσης, καὶ «αἱρομένου» (510). Σημειώνοντας πὼς λόγω τῆς ἀναγκαίας συμπύκνωσης ὑποχρεωθήκαμε σὲ συνεχεῖς σημειώσεις, ὑπογραμμίζουμε: αὐτὴ τὴν ὄντως ἤ. ὄχι) βασανιστικὴν γραφήν οὔτε τὴν χρειάζονται ὅσοι θὰ τὴν διαβάσουν (510), οὔτε ὑποχρεούμεθα νὰ τὴν ἐξηγήσουμε σ ̓ ὅσους δὲν θὰ τὴν διαβάσουν: Οὔτε ἡ Μάγχη διαπλέεται στὴ.... μπανιέρα, οὔτε θὰ βρεθοῦμε δίπλα στὸν σὲρ ἜὌἜντμουντ ἄν φιλοδοξοῦμε... Λυκαβητοὺς μὲ τελεφερίκ!...