Συγκρίσεις μὲ τὴ δουλεία τῶν νεωτέρων χρόνων πιβάλλεται καὶ ἀξίζει τὸν κόπο νὰ ἀσχοληθοῦμε μὲ τὸ νομικὸ καθεστὼς τῆς δουλείας στὴν προχριστιανικὴ ἀρχαιότητα, ἔτσι ὥστε νὰ γίνῃ αὐτὸ γνωστὸ καὶ γιὰ τὸ «φυγεῖν τὴν ἄγνοιαν», ἀλλὰ καὶ γιὰ νὰ ἐξαχθοῦν χρήσιμα συμπεράσματα στὴν Φιλοσο- φία τῆς Ἱστορίας. Ἀθήνα, Σπάρτη καὶ Ρώμη εἶναι οἱ τρεῖς πόλεις-κράτη, ποὺ ἐκφράζουν τὴν πρὸ τῆς ἐπιβολῆς τῆς χριστιανικῆς θρησκείας ἀρχαιότητα, γιατὶ ἔπαιξαν σημαντικὸ ρόλο στὴν ἱστορία της καὶ τὸ νομικὸ καθεστὼς αὐτῶν θὰ διευκρινίσῃ τὸ καθεστὼς τῆς δουλείας στὴν ἀρχαιότητα. ΑΘΗΝΑ ρχόμαστε στὴν Ἀθήνα, ὅπου ὁ Ἑλληνικὸς Πολιτισμὸς χάρις στὴ διαλεκτικὴ σχέση Φιλοσοφίας καὶ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος ἔφθασε στὴν κορύφω- σή του, σ’ ὅλες τὶς ἐκφράσεις του ὥστε νὰ διεκδικῇ περίλαμπρη θέση καὶ ὁ νομικὸς πολιτισμός της. Ὁ Δημοσθένης στὸν «κατὰ Μειδίου» λόγο του μᾶς διέσωσε τὸ κείμενο νόμου, ποὺ ἀφορᾷ στὴ δουλεία. Ὁ νόμος ἔλεγε: «Ἂν κάποιος προσβάλῃ κάποιον ἢ παιδὶ ἢ γυναῖκα ἢ ἄνδρα ἐκ τῶν ἐλεύθερων ἢ τῶν δούλων ἢ κάτι παράνομο πράξῃ σὲ κάποιον ἀπὸ αὐτούς, μπορεῖ νὰ τὸν μη- νύσῃ στοὺς Θεσμοθέτες, ὅποιος ἐπιθυμεῖ ἀπὸ τοὺς Ἀθηναίους ἐκείνους ποὺ ἔχουν τὸ δικαίωμα. Οἱ δὲ Θεσμοθέτες εἰσάγουν (τὴ μήνυση) στὴν Ἡλιαία ἐντὸς τριάντα ἡμερῶν ἀπὸ τὴν ὑποβολή της, ἂν δὲν ὑπάρχῃ κάποιο νομικὸ κώλυμα. Διαφορετικὰ αὐτὴ ἐκδικάζεται κατὰ προτεραιότητα.» («Κατὰ Μειδίου», 47.) Καὶ ὑπερήφανα ὁ Δημοσθένης ἀναφωνεῖ γιὰ τὸ νομικὸ πολιτισμὸ τῆς Ἀθήνας: «Ἀκού- στε, ὦ Ἀθηναῖοι, τὸ νόμο τῆς φιλανθρωπίας, ποὺ ἀξιώνει, οὔτε οἱ δούλοι νὰ προ- σβάλλωνται.» («Ἀκούετ’, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τοῦ νόμου τῆς φιλανθρωπίας, οὐδὲ τοὺς δούλους ὑβρίζεσθαι ἀξιοῖ.») («Κατὰ Μειδίου» 48.) Ὁ Δημοσθένης θὰ τονίσῃ ἰδιαίτερα τὴν εἰδοποιὸ διαφορὰ τοῦ νόμου κατὰ τῆς ἄσκη- σης βίας ὡς δημόσιου ἀδικήματος: «Γιατὶ τὴν πόλη πιστεύει πὼς ἀδικεῖ καὶ ὄχι μόνο τὸν παθόντα, ἐκεῖνος ποὺ ἐπι- χειρεῖ νὰ προσβάλῃ... Καὶ σὲ τέτοιο βαθμὸ ὑπερβολῆς ἔφθασε, ὥστε, καὶ ἂν κάποιος