Σπουδαῖες πληροφορὶες στὰ Ὀρφικὰ καὶ στὰ Ἔπη κο πὸς τῆς ἐρ γα σί ας μας ἦ το α) νὰ πα ρου σι ά σω με με ρι κὰ στοι χεῖ α Κτη νι α τρι κῆς, ποὺ πε ρι συλ λέ ξα με ἀ πὸ τὰ ἀρ χαι ό τε ρα τῶν ἑλ λη νικῶν γρα πτῶν καὶ β) νὰ ἐκ θέ σω με τὰ πε ρὶ τῆς ψυ χῆς τῶν ζῴων, ποὺ μνη μο νεύ ον ται στὰ γρα πτὰ αὐ τά, κατ’ ἀν τι στοι χί αν πρὸς τὶς σύγχρο νες ἀ πό ψεις πε ρὶ τῶν ψυ χι κῶν λει τουρ γι ῶν τοῦ ἀν θρώ που. Οἱ πρῶ τες κτη νι α τρι κὲς γνώ σεις στὴν Ἑλ λά δα πρέ πει νὰ ἀ νε φύ η σαν στὴν Μα κε δονί α, γε νέ τει ρα τοῦ Ὀρ φέ ως, δι ό τι στοὺς στί χους τῶν «Ὀρ φι κῶν», ποὺ πε ρι ε σώ θη σαν μέ χρι σή με ρα, ὑ πάρ χει μί α πα νάρ χαι α ὁ δη γί α γιὰ τὴν αὔ ξη ση τῆς γα λα κτο φο ρί ας τῶν αἰ γο προ βά των. Ὁ Ὀρ φεὺς γεν νή θη κε στὰ Λεί βη θρα τῆς Πι ε ρί ας,1 σὲ μιὰ το πο θε σί α τοῦ Ὀ λύμ που, ποὺ ἐ θε ω ρεῖ το ἡ κα τοι κί α τῶν θε ῶν καὶ εὑ ρί σκε ται στὴν νο τι ο δυ τι κὴ Μα κεδο νί α. Ἐ θε ω ρεῖ το, ὅ τι ἔ ζη σε σὲ ἀ προσ δι ό ρι στα μα κρι νὴ ἐ πο χή, στὰ ὅ ρια με τα ξὺ τοῦ μύ θου καὶ τῆς πραγ μα τι κό τη τος. Κα τὰ ἡ με τέ ρους ὅ μως ὑ πο λο γι σμοὺς βά σει ἀ στρο νο μικῶν στοι χεί ων ὁ πρῶ τος Ὀρ φεύς, ποὺ ἔ λα βε μέ ρος στὴν Ἀρ γο ναυ τι κὴ ἐκ στρα τεί α ἔ ζησε τὴν 21η χι λι ε τί α π.Χ.2 Ὡ ρι σμέ νους στί χους τῶν «Ὀρ φι κῶν» τοὺς ἔ γρα ψαν δύο με ταγε νέ στε ροι ποι η ταὶ μὲ τὸ ἴ διο ὄ νο μα, ὁ δεύ τε ρος καὶ ὁ τρί τος Ὀρ φεύ ς.3 Με ρι κοὶ ἄλ λοι στί χοι πα ρε νε βλή θη σαν ἀρ γό τε ρα στὰ «Ὀρ φι κά» ἀ πὸ ἀ γνώ στους. Στοι χεῖ α Κτη νι α τρι κῆς ὑ πάρ χουν καὶ στὰ ἔρ γα τοῦ Ὁ μή ρου. Ὁ Ὅ μη ρος εἶ ναι πο λὺ με τα γε νέ στε ρος τοῦ Ὀρ φέ ως, καί, ἐξ ὅ σων ἀ να φέ ρει ὁ Ἡ ρό δο το ς,4 συ νά γε ται ὅ τι ὁ ποιη τὴς ἔ ζη σε πε ρὶ τὰ τέ λη τοῦ 9ου ἕ ως τὰ μέ σα τοῦ 8ου αἰ ῶ να π.Χ. Ἀλ λὰ τὰ πλεῖ στα τῶν γε γο νό των, ποὺ πε ρι γρά φον ται στὰ ἔρ γα τοῦ Ὁ μή ρου συ νέ βη σαν στὴν πα ναρ χαι ό τη τα καὶ ἐ γρά φη σαν προ φα νῶς βά σει στοι χεί ων, ποὺ εἶ χαν πε ρι σω θῆ μέ χρι τῆς ἐ πο χῆς τοῦ Ὁ μή ρου. Στὴν «Ἰ λιά δα» ἀ να φέ ρε ται μί α ἐπι ζῳ ο τί α (ἀ θρό α νό ση ση ζῴ ων), ποὺ πα ρουσι ά σθη κε στὴν Τρῳ ά δα καὶ με τε δό θη στοὺς πο λε μι στὲς τοῦ Ἀ γα μέ μνο νος μὲ πά ρα πολλοὺς νε κρούς. Ὁ ἀρ χαῖ ος ποι η τὴς ἀ πο δί δει αὐ τὴ τὴ συμ φο ρὰ σὲ αἴ τια, τὰ ὁ ποῖ α προφα νῶς εἶ ναι ἀ πό το κα τῶν πε ρὶ τοῦ κό σμου δο ξα σι ῶν τῆς Ἑλ λη νι κῆς Πα ναρ χαι ό τη τος, ὅ ταν διε δρα μα τί ζε το ὁ Τρω ι κὸς Πό λε μος (βλ. κα τω τέ ρω). Α. Μιὰ πα νάρ χαι α ὁ δη γί α γιὰ τὴν αὔ ξη ση τῆς γα λα κτο φο ρί ας Ὀρ φεὺς5 στὸ «Πε ρὶ λί θων» ἔρ γο του ἀ φη γεῖ ται στὸν Θει ο δά μαν τα, γιὸ τοῦ Πριά μου, βα σι λέ ως τῆς Τροί ας, τὶς ἰ δι ό τη τες ὡ ρι σμέ νων λί θων, δί νον τας στὸν συ νο μι λη τή του καὶ τὸ ἀν τί στοι χο δεῖγ μα τῆς πέ τρας. Ἡ ἀ φή γη ση γίνε ται, ἐ νῷ ἐ βά δι ζαν μα ζὶ μὲ ἄλ λους συν τρό φους τους πρὸς τὸ ἱ ε ρὸ τοῦ θε-