ΠΟΙΝΕΣ ΔΙΑΜΕΛΙΣΜΟΥ ΖΩΝΤΩΝ «ΑΙΡΕΤΙΚΩΝ» ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ἱ ἀ πο τρό παι ες μέ θο δοι ἐ πι βο λῆς τοῦ Χρι στι α νι σμοῦ ἄν θι σαν στὸ Βυ ζάν τιο, καὶ εἶ ναι γνω στό, ὅ τι ὁ Ἰ ου στι νια νὸς πρῶ τος καθι έ ρω σε τὸν θε σμὸ τῆς Ἱ ε ρᾶς Ἐ ξέ τα σης καὶ τὸ ἀ ξί ω μα τοῦ Ἐ ξετα στοῦ στὰ 539 μ.Χ. Ἐ κεῖ νο ποὺ εἶ ναι λι γώ τε ρο γνω στό, εἶ ναι ὅ τι ἀρ κε τὲς φο ρὲς πα ρε δί δον το «αἱ ρε τι κοί» κρα τού με νοι σὲ κομ πο γι αν νίτες, γιὰ νὰ γί νουν ζων τα νὰ πει ρα μα τό ζῳα σὲ θα να τηφόρες χει ρουρ γι κὲς ἐ πεμ βά σεις. Τὴν πλη ρο φο ρί α μᾶς τὴν δί νει ὁ ἱ στο ρι κὸς Θε ο φά νης, πε ρι γρά φον τας τὸ μαρ τύριο κά ποι ου («Χρο νο γρα φί α», σ. 436), «...ὃν ἐν τῷ μώ λῳ τοῦ Θω μᾶ χει ρο κο πή σαντες καὶ πο δο κο πή σαν τες ἤ νεγ καν τοῖς ἰα τροῖς καὶ τοῦ τον ἀ νέ τε μον ζῶν τα ἀ πὸ ἥ βης ἕ ως τοῦ θώ ρα κος πρὸς τὸ κα τα νο ῆ σαι τὴν τοῦ ἀν θρώ που κα τα σκευ ήν»! Μαζι κὲς ἐ ξον τώ σεις ἑλ λη νι στῶν μὲ σα δι στι κὸ θά να το δι α σῴ ζον ται στὰ «Ἀ νέκ δο τα» τοῦ Προκοπίου (20, 10-16), ὅ πως καὶ εἰ δή σεις, σύμφωνα μὲ τὶς ὁποῖες οἱ αἴ θου σες βυ ζαν τι νῶν δι κα στη ρί ων γί νον ταν ταυ τό χρο να καὶ αἴ θου σες βα σα νι στη ρί ων. Ὁ Νικη φό ρος Σκευ ο φύ λαξ καὶ ὁ Ἰ ω άν νης Λυ δὸς (6ος αἰ ών) ἀ να φέ ρουν: «ἁ πτέ σθω πυ ρά, ἑτοι μα ζέ σθω στρε βλω τή ριον καὶ πρό θε σιν ἅ πα σαν ἐ κνι κῶν τα καὶ τρό πους μη χα νημά των πα ρα τρέ χον τα». (Νι κη φό ρου Σκευ ο φύ λα κος, «Βί ος ἐν ἐ πι τό μῳ καὶ ἐγ κώ μιον τοῦ Θε ο φά νους τῆς Σι γρια νῆς», ἐκ δό σεις De Boor, Λει ψί α σ. 24.) Ὅ πως πολ λά κις ἐ πε σή μα νε ὁ «Δαυ λός», τὴν νο μι κὴ κά λυ ψη γιὰ ἀ κρω τη ρια σμούς, τύ φλω ση καὶ κάψι μο στὴν πυ ρὰ τὴν ἔ δω σε ὁ ἴ διος Ἰ η σοῦς μὲ τό: «ἐ ὰν σκαν δα λί ζῃ σε ἡ χείρ σου, ἀ πό κο ψον αὐ τήν... ἐ ὰν ὁ ὀ φθαλ μός σου σκαν δα λί ζῃ σε, ἔκ βα λε αὐ τόν» (Μᾶρ κος θ΄ 43-47). Ὅ πως πε ρι γρά φε ται στὴν ἔ ρευ να τοῦ κ. Γ. Φά κου («Δ», τ. 283), ἡ τρα γι κώ τερη ἀ να φο ρὰ γιὰ τὴν ποι νὴ τοῦ «καυ θῆ ναι», δη λα δὴ τοῦ κα ψί μα τος τῶν ζων τα νῶν θυ μά των στὴν πυ ρά, ὑ πάρ χει στὴν «Ἀ λε ξιά δα» τῆς Ἄν νης Κο μνη νῆς μὲ θῦ μα τὸν ἀρ χη γὸ τῆς αἵ ρε σης τῶν Βο γο μί λων Βα σί λει ο, ποὺ με ρι κοὶ ἐ ρευ νη τὲς ταυ τί ζουν μὲ τὸν πα σί γνω στο ἥ ρω α Βα σί λει ο Δι γε νῆ-Ἀ κρί τα. Οἱ χρι στια νοὶ αὐ το κρά το ρες πα ρέ δι δαν στὴν πυ ρὰ ἀ κό μη καὶ ἀ να πή ρους (Νι κήτας Χω νιά της, «Χρο νο λό για» vi 404, 405 καὶ 332). Γιὰ τὴν «ἀ γά πη τοῦ Χρι στοῦ» δὲν ἔ λει ψαν καὶ οἱ ὁ μα δι κὲς καύ σεις στὸν Ἱπ πό δρο μο τοῦ Βυ ζαν τί ου: «τοὺς δὲ μεγι στά νας τῶν Ἀρ με νί ων σω ρεύ σας ἐν τό πῳ ἑ νὶ ζω ο καύ στους ἐ ποί η σε» (Θε ο φά νης σ. 372, 18). Ὁ Ἰ ου στι νια νὸς μέ σῳ τῶν ἱ ε ρο ε ξε τα στῶν του ἐ ξον τώ νει μα ζι κὰ Ἕλ ληνες τῆς αὐ το κρα το ρί ας ρί χνον τάς τους ζων τα νοὺς στὴν πυ ρὰ μα ζὶ μὲ τὰ βι βλί α καὶ τὰ ἀ γάλ μα τα: «...μη νὶ ἰν δι κτι ῶ νι τῇ αὐ τῇ συ σχε θέν τες Ἕλ λη νες πε ρι ε βω μί σθη σαν, καὶ τὰ βι βλί α αὐ τῶν κα τε καύ θη σαν ἐν τῷ Κυ νη γί ῳ» (Ἰ ω άν νης Μα λά λας «Χρο νογρα φί α», σ. 491). Ὦ, χρι στι α νο σύ νη, τὸ με γα λεῖ ον σου! Οἱ Βυ ζαν τι νοὶ ἱ στο ρι κοὶ μὲ κίν δυ νο τῆς ζω ῆς τους ἔ γρα ψαν μέ χρι ποῦ ἔ φθα νε ἡ πο λυ δι α φη μι σμέ νη ἀ γά πη τοῦ Χρι στοῦ γιὰ τὸν κό σμο, καὶ οἱ Ἕλ λη νες ἔ χουν χρέ ος νὰ με λε τή σουν αὐ τὴν τὴν πτυχὴ τοῦ πα ρελ θόν τος. Ἀγ γε λι κὴ Ρέ του λα