ΠΟΙΝΕΣ ΔΙΑΜΕΛΙΣΜΟΥ ΖΩΝΤΩΝ «ΑΙΡΕΤΙΚΩΝ» ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ἱ ἀποτρόπαιες μέθοδοι ἐπιβολῆς τοῦ Χριστιανισμοῦ ἄνθισαν στὸ Βυζάντιο, καὶ εἶναι γνωστό, ὅτι ὁ Ἰουστινιανὸς πρῶτος κα- θιέρωσε τὸν θεσμὸ τῆς Ἱερᾶς Ἐξέτασης καὶ τὸ ἀξίωμα τοῦ Ἐξε- ταστοῦ στὰ 539 μ.Χ. Ἐκεῖνο ποὺ εἶναι λιγώτερο γνωστό, εἶναι ὅτι ἀρκετὲς φορὲς παρεδίδοντο «αἱρετικοί» κρατούμενοι σὲ κομπογιαννί- τες, γιὰ νὰ γίνουν ζωντανὰ πειραματόζῳα σὲ θανατηφόρες χειρουργικὲς ἐπεμβάσεις. Τὴν πληροφορία μᾶς τὴν δίνει ὁ ἱστορικὸς Θεοφάνης, περιγράφοντας τὸ μαρτύ- ριο κάποιου («Χρονογραφία», σ. 436), «...ὃν ἐν τῷ μώλῳ τοῦ Θωμᾶ χειροκοπήσαν- τες καὶ ποδοκοπήσαντες ἤνεγκαν τοῖς ἰατροῖς καὶ τοῦτον ἀνέτεμον ζῶντα ἀπὸ ἥβης ἕως τοῦ θώρακος πρὸς τὸ κατανοῆσαι τὴν τοῦ ἀνθρώπου κατασκευήν»! Μα- ζικὲς ἐξοντώσεις ἑλληνιστῶν μὲ σαδιστικὸ θάνατο διασῴζονται στὰ «Ἀνέκδοτα» τοῦ Προκοπίου (20, 10-16), ὅπως καὶ εἰδήσεις, σύμφωνα μὲ τὶς ὁποῖες οἱ αἴθουσες βυζαντινῶν δικαστηρίων γίνονταν ταυτόχρονα καὶ αἴθουσες βασανιστηρίων. Ὁ Νι- κηφόρος Σκευοφύλαξ καὶ ὁ Ἰωάννης Λυδὸς (6ος αἰών) ἀναφέρουν: «ἁπτέσθω πυρά, ἑτοιμαζέσθω στρεβλωτήριον καὶ πρόθεσιν ἅπασαν ἐκνικῶντα καὶ τρόπους μηχανη- μάτων παρατρέχοντα». (Νικηφόρου Σκευοφύλακος, «Βίος ἐν ἐπιτόμῳ καὶ ἐγκώμιον τοῦ Θεοφάνους τῆς Σιγριανῆς», ἐκδόσεις De Boor, Λειψία σ. 24.) Ὅπως πολλάκις ἐπεσήμανε ὁ «Δαυλός», τὴν νομικὴ κάλυψη γιὰ ἀκρωτηριασμούς, τύφλωση καὶ κά- ψιμο στὴν πυρὰ τὴν ἔδωσε ὁ ἴδιος Ἰησοῦς μὲ τό: «ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἡ χείρ σου, ἀπόκοψον αὐτήν... ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σκανδαλίζῃ σε, ἔκβαλε αὐτόν» (Μᾶρκος θ΄ 43-47). Ὅπως περιγράφεται στὴν ἔρευνα τοῦ κ. Γ. Φάκου («Δ», τ. 283), ἡ τραγικώτε- ρη ἀναφορὰ γιὰ τὴν ποινὴ τοῦ «καυθῆναι», δηλαδὴ τοῦ καψίματος τῶν ζωντανῶν θυμάτων στὴν πυρά, ὑπάρχει στὴν «Ἀλεξιάδα» τῆς Ἄννης Κομνηνῆς μὲ θῦμα τὸν ἀρχηγὸ τῆς αἵρεσης τῶν Βογομίλων Βασίλειο, ποὺ μερικοὶ ἐρευνητὲς ταυτίζουν μὲ τὸν πασίγνωστο ἥρωα Βασίλειο Διγενῆ-Ἀκρίτα. Οἱ χριστιανοὶ αὐτοκράτορες παρέδιδαν στὴν πυρὰ ἀκόμη καὶ ἀναπήρους (Νική- τας Χωνιάτης, «Χρονολόγια» vi 404, 405 καὶ 332). Γιὰ τὴν «ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ» δὲν ἔλειψαν καὶ οἱ ὁμαδικὲς καύσεις στὸν Ἱππόδρομο τοῦ Βυζαντίου: «τοὺς δὲ με- γιστάνας τῶν Ἀρμενίων σωρεύσας ἐν τόπῳ ἑνὶ ζωοκαύστους ἐποίησε» (Θεοφάνης σ. 372, 18). Ὁ Ἰουστινιανὸς μέσῳ τῶν ἱεροεξεταστῶν του ἐξοντώνει μαζικὰ Ἕλλη- νες τῆς αὐτοκρατορίας ρίχνοντάς τους ζωντανοὺς στὴν πυρὰ μαζὶ μὲ τὰ βιβλία καὶ τὰ ἀγάλματα: «...μηνὶ ἰνδικτιῶνι τῇ αὐτῇ συσχεθέντες Ἕλληνες περιεβωμίσθησαν, καὶ τὰ βιβλία αὐτῶν κατεκαύθησαν ἐν τῷ Κυνηγίῳ» (Ἰωάννης Μαλάλας «Χρονο- γραφία», σ. 491). Ὦ, χριστιανοσύνη, τὸ μεγαλεῖον σου! Οἱ Βυζαντινοὶ ἱστορικοὶ μὲ κίνδυνο τῆς ζωῆς τους ἔγραψαν μέχρι ποῦ ἔφθανε ἡ πολυδιαφημισμένη ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ γιὰ τὸν κόσμο, καὶ οἱ Ἕλληνες ἔχουν χρέος νὰ μελετήσουν αὐτὴν τὴν πτυ- χὴ τοῦ παρελθόντος. Ἀγγελικὴ Ρέτουλα