ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

284ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2005

Τυπωμένη σελίδα
σελ. 19075 συμπερασμένος
Φύλλο στό PDF
48 ἀπό 105
Πηγή κειμένου
ψηφιακό κείμενο τοῦ PDF
Τεῦχος
δεῖτε τό τεῦχος
Τό PDF
Ἀνάγνωση PDF Λῆψις PDF

Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο

  1. Πνεύμα και ψυχή. Δύο λέξεις, που τις βρώμισαν — ΚΑΡΜΙΡΑΝΤΖΟΣ, ΚΩΣΤΗΣ
    ἀρχή: σελ. 19075 συμπερασμένος · τέλος: δηλωμένο · τχ. 284

Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση

Δύο λέξεις, ποὺ τὶς βρώμισαν πάρχουν δύο λέξεις, ποὺ ἐπαναλαμβάνονται καθημερινὰ ἀπὸ ὅλους καὶ παντοῦ, χωρὶς νὰ γνωρίζουμε πόσο κακὸ ἔκαναν στὴν κοινωνία καὶ κάνουν στὸν καθένα μας. Κακὸ βέβαια, ἀφοῦ μᾶς βρώμισαν τὴ διάνοια, τὸν τρόπο ζωῆς μας. Μά, φταῖνε οἱ λέξεις; «Δὲν ὑπάρχουν βρώμικες λέξεις, ἀλλὰ βρώμικοι ἄνθρωποι» εἶπε ὁ ποιητής. Ἔτσι δύο λέξεις, ποὺ ἄλλο νόημα εἶχαν στὴν ἀρχαιότητα, ἀφοῦ βρέθηκαν μεταχριστιανικὰ στὸ ἐπίκεντρο τοῦ δόγματος, ἔγιναν βασικὰ στοιχεῖα τῆς κοινωνικῆς συμπεριφορᾶς μας. Καὶ ὄχι τυχαῖα, μὰ σκόπιμα, μὲ μέθοδο, γιὰ ἐπιβολὴ συστήματος ἀντι·αξιῶν. Κάποιοι «ἀνεπαισθήτως μ’ ἔκλεισαν ἀπὸ τὸν κόσμο ἔξω» (Καβάφης «Τείχη»). Πῶς; πότε; γιατί; ΠΑΜΠΟΛΛΕΣ ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ. Μαθαίνοντας –μᾶλλον ἀναθυμούμενοι– τὴν ἀρχαία Ἑλληνικὴ Γλῶσσα διαπιστώνουμε ὅτι ἀκόμα καὶ τὸν «δύσκολον» Ὅμηρο, τὸν «ἀρχαι- ότατον» τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων (Διόδωρος + Διονύσιος Ἀλ.), τὸν κατανοοῦμε μετὰ ἀπὸ λίγη ἐξάσκηση/ἐξοικείωση. Ὄντως τὸ 60% τοῦ ἐκ ≈ 12.000 λέξεων λεξιλογίου του1 ἔχουν διατηρηθῆ ἀτόφιες. Ὄχι μόνον οἱ γνωστὲς θάλασσα, ζεῦγος, ἀγρότης, ἀλλὰ καὶ ἀλλοδαπὸς < ἄλλυδις-ἀπὸς = ἀπὸ ἀλλοῦ  Λατ. allud. Ἄλλες λέξεις (20%), ἐν ἀχρηστίᾳ πλέον, εὔκολα κατανοοῦνται εἴτε  ἀπὸ παρόμοιες ἀλλοιωμένες λέξεις θρῆνος  θρανίο, τέγος  στέγη, λέχος (=κρεβάτι)  λεχῶνα, ψω- μὸς (=μπουκιά)  ψωμὶ ἢ  ἀπὸ τὰ σύνθετά τους λ.χ. κύων  κυνό·δοντας ἢ  ἀπὸ τὰ συμφραζόμενα, ὅπως «χειμέριαι ἀέλλαι» (=θύελλες). Οἱ λοιπὲς 20% δὲ χρησιμοποι- οῦνται ἤ/καὶ ἀντικαταστάθηκαν λ.χ. φάσγανον (=ξίφος), ἄριστον  πρόγευμα. [Σημ.: Ἡ συνέχεια τῆς γλώσσας –τὴν ἀμφισβητοῦν «καθηγητᾶδες»– βεβαιώνεται καὶ ἀπὸ τὴν σύνταξη, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ζωντανὲς μέχρι σήμερα ἐκφράσεις,2 καθαρὰ ἑλληνικὲς π.χ. στὸν Ὅμηρο «περιδινέει φρήν»  «γυρίζει τὸ μυαλό μου», «κατατήκομαι ἦτορ»  «μοῦ ’λυωσε τὴν καρδιά», «κλέπτε νοῶ»  «μοῦ πῆρε τὰ μυαλά».] Βέβαια κάποιες λέξεις, ἐνῷ παρέμειναν μέχρι σήμερα, ἔχασαν τὴ σημασία τους, ἢ αὐτὴ ἀλλοιώθηκε. Εἶναι ἑπόμενο σὲ μία μητέρα –γλῶσσα ἁπλωμένη στὸ χῶρο (παγ- κόσμιο κάποτε) καὶ στὸ χρόνο (δεκάδες αἰῶνες). Λ.χ. ἡ λέξη (λ.) θυμὸς (=βάση τῶν νοητικῶν/συναισθηματικῶν λειτουργιῶν, ἤτοι βούληση, νόηση, μνήμη/θυμός, χαρά, φόβος) ἔχασε ὅλες τὶς σημασίες της πλὴν τοῦ «θυμοῦ». Σὲ ἄλλες λέξεις ἀλλάζει τελεί-
← καθαρισμένο κείμενο