ΣΥΡΟΣ, ἡ... φοινικική! ατὰ τὶς καλοκαιρινές μου περιηγήσεις εἶχα τὴν τύχη νὰ βρεθῶ καὶ στὴν Σύρο. Ἤθελα ἐδῶ καὶ πολὺ καιρὸ νὰ ἐπισκεφθῶ αὐ- τὸ τὸ νησί, ἐπειδὴ γνώριζα κάποια πράγματα γιὰ τὴν ἱστορία καὶ τὴν πλούσια πολιτιστική του παράδοση. Μὲ τὸ ποὺ πατᾷ κανεὶς τὸ πόδι του στὴν Σύρο, ἀντιλαμβάνεται ὅτι πρόκειται γιὰ κάτι τὸ ἰδιαίτερο. Ὁ τόπος ἀποπνέει πολιτισμό, βοᾷ γιὰ τὴν ἱστορία του. Δὲν χρειάζεται νὰ διαθέτῃ κανεὶς γνώσεις, γιὰ νὰ τὸ ἀντιληφθῇ. Τὸ «ὀσμίζεται». Πράγματι ἡ Σύρος ὑπῆρξε τὸ πρῶτο νεοελληνικὸ ἀστικὸ κέντρο, ἐμπορικό, ναυ- τιλιακὸ καὶ πολιτιστικό. Ἡ πρωτεύουσά της εἶναι γεμάτη θέατρα, τυπογραφεῖα, βιβλιοθῆκες, αἴθουσες μουσικῆς, ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα λειτούργησαν ἀπὸ τὸν 19ο αἰῶνα κιόλας. Στὴ Σύρο λειτούργησε τὸ πρῶτο γυμνάσιο τῆς ἐλεύθερης Ἑλλάδος (1833), ἡ πρώτη ὄπερα (ὅπου τραγούδησε καὶ ἡ Μαρία Κάλλας), καὶ ἀπὸ τὸ θέα- τρο «Ἀπόλλων» (τὸ ὁποῖο ἐξακολουθεῖ νὰ λειτουργῇ) παρήλασαν οἱ μεγαλύτεροι Ἕλληνες ἠθοποιοί, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ Μαρίκα Κοτοπούλη. Τὸ νησὶ ἤκμασε κατὰ τὸν 19ο αἰῶνα. Στὴν Σύρο δημιουργήθηκε ἡ πρώτη ναυτιλιακὴ ἑταιρεία τῆς Ἑλλάδος, ἡ «Ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοΐα», καθὼς καὶ τὰ μηχανουργεῖα καὶ τὸ ναυπη- γεῖο Νεωρίου. Πέραν τῶν ἀνωτέρω ὅμως τὸ νὰ περπατᾷ καὶ μόνο κανεὶς στοὺς δρόμους τῆς Ἑρμούπολης μὲ τὰ ὑπέροχα νεοκλασικά της κτήρια ἀποτελεῖ αἰσθητικὴ ἀπόλαυ- ση. Παρατηροῦσα τὸν 9χρονο γυιό μου νὰ κοιτάζῃ μὲ θαυμασμὸ τὰ ὅσα ἔβλεπε, μέχρι ποὺ στὸ τέλος μοῦ εἶπε: «Μά, πρόκειται γιὰ σπουδαία πόλη.» Ἀντιλαμβανό- ταν, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ, ἀνεπηρέαστος ἀπὸ τὶς δοτὲς πληροφορίες τῶν ἐπίσημων φορέων. Τὴν δεύτερη μέρα ὅμως εἶχα τὴν «φαεινή» ἰδέα νὰ ἀκολουθήσουμε μία ὠργα- νωμένη περιήγηση στὸ νησί, γιὰ νὰ μάθουμε περισσότερα ἀπὸ τοὺς «εἰδικούς». Σᾶς παραθέτω τὶς γνώσεις, ποὺ ἀποκομίσαμε ἀπὸ τὴν κατήχηση (μὲ συγχωρεῖτε ξενάγηση ἤθελα νὰ πῶ) καθὼς καὶ τά... φυλαχτά μας. • Κατ’ ἀρχάς, βεβαίως, πληροφορηθήκαμε ἀπὸ τὰ ἔντυπα καὶ τὴν ξεναγό, ὅτι οἱ πρῶτοι κάτοικοι τοῦ νησιοῦ ἦταν Φοίνικες καὶ ὅτι τὸ ὄνομα Σύρος προ- έρχεται ἀπὸ τὸ φοινικικὸ «Οὐσύρα». (Πρόκειται, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, γιὰ τὴν Συρίη τοῦ Ὁμήρου.) • Μάθαμε ὅμως καὶ ἄλλα ἐνδιαφέροντα πράγματα. Ὅπως γιὰ παράδειγμα ὅτι