ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ Ἡ θέση τῶν δούλων (εἱλώτων) στὴ Σπάρτη Ἀξιότιμε κ. Λάμπρου, Στὸ ὑπ’ ἀριθμ. 283 τεῦχος τοῦ ἐγκρίτου περι- οδικοῦ «Δαυλός» ἐδημοσιεύθη ἄρθρο τοῦ κυρί- ου Γερασίμου Καζάνα μὲ τίτλο «Ἡ Νομοθεσία ὑπὲρ τῶν δούλων στὴν ἀρχαιότητα – Συγκρί- σεις μὲ τὴν δουλεία τῶν νεωτέρων χρόνων». Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ κάνω τὶς ἑξῆς παρατη- ρήσεις, σὲ ὅ,τι ἀφορᾷ στὰ ἀναφερόμενα ὑπὸ τοῦ ἀρθρογράφου στὴν ἰδιαιτέρα μου πατρί- δα, τὴ Σπάρτη. Ὁ Ὅμηρος (Ἰλιὰς Β 581-585) ἀναφέρει: «Ὅ- σοι κατοικοῦσαν τὴν στενόπορη Λακεδαί- μονα μὲ τὰ λαγκάδια καὶ τὴν Φάριν καὶ τὴν Σπάρτην καὶ τὴν Μέσην μὲ τὰ πολλὰ τὰ περι- στέρια καὶ ἐκαρποῦντο τὰς Βρυσειὰς καὶ τὰς ποθητὰς Αὐγειάς, κι ὅσοι κατοικοῦσαν τὰς Ἀ- μύκλας καὶ τὸ Ἕλος, τὴν πόλι ποὺ ἦταν κον- τὰ στὸ περιγιάλι, καὶ ὅσοι κατοικοῦσαν τὴν Λάαν καὶ ἔμεναν γύρω ἀπὸ τὸ Οἴτυλον αὐ- τῶν ἀρχηγὸς ἦταν μὲ ἑξήντα καράβια ὁ ἀδελ- φός μου ὁ βροντόφωνος Μενέλαος.» Τοῦτ’ αὐ- τὸ προκύπτει καὶ ἀπὸ τὸν «νηῶν κατάλογον» (Ἰλιὰς Β 487-760). Παράλιες πόλεις ἐκτὸς ἀπὸ τὸ Ἕλος ἦταν τόσον ἡ πόλις Λᾶς, ἀρχαιοτάτη καὶ ἰσχυροτάτη μετὰ λιμένος (Λεξικὸ Ἐλευθε- ρουδάκη, τόμος 8, σελ. 548), ὅσον καὶ ἡ πόλις Οἴτυλον (Λεξικὸ Ἐλευθερουδάκη, τόμος 10, σελ. 28), κατὰ τὸν Στράβωνα Βοίτυλος καὶ τὸν Παυσανία (Λακωνικὰ ΙΙΙ, 21,7 25,10 26,1) Οἴτυ- λον (σημ. Ι τῆς σελ. 450). Ἡ κατάληψις τῆς Λα- κωνίας ἔγινε προοδευτικῶς ὑπὸ τῶν Δωριέων καὶ ἡ πόλις τοῦ Ἕλους, στὸν μυχὸ τοῦ Λακωνι- κοῦ κόλπου, κατελήφθη τελευταία ἐπὶ τῆς βασι- λείας τοῦ Ἀλκαμένους, υἱοῦ τοῦ Τηλέκλου, πα- ρὰ τὴν βοήθεια τῶν Ἀργείων πρὸς τοὺς Ἀχαι- οὺς κατοίκους της («Ἱστορ. Ἑλλην. Ἔθνους», Ἐκδοτική, τόμος Β΄, σελ. 50). Οἱ περίοικοι δὲν ἐστεροῦντο πολιτικῶν δι- καιωμάτων· περίοικοι ἐκαλοῦντο οἱ ἐλεύθε- ροι κάτοικοι τῆς Λακωνικῆς, οἱ ὁποῖοι κατοι- κοῦσαν ἐκτὸς τῆς Σπάρτης. Ἀπετελοῦσαν τὴν μέσην τάξιν μεταξὺ τῶν «ὁμοίων» καὶ τῶν «εἱ- λώτων» (Ἐγκυκλ. Λεξ. Ἡλίου, τόμος ΙΗ΄, σελ. 234). Μόνον οἱ περίοικοι μετήρχοντο στὴ Λα- κωνικὴ τὸ ἐμπόριον τῆς εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγω- γῆς προϊόντων καὶ ὅλο τὸ ἐσωτερικὸν ἐμπό- ριον, κατοικοῦσαν στὶς δικές τους πόλεις, εἶχαν 30.000 κλήρους (Πλούταρχος, «Λυκοῦργος», ΕΠΙΜΕΝΟΥΝ «ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΚΑ»: ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΕΙΝΑΙ ΦΟΙΝΙΚΙΚΟ Κύριε διευθυντά, Πρὶν λίγες ἡμέρες ἐπισκέφθηκα τὸ νέο ὄροφο τοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου Ἀθηνῶν, ὅπου πράγματι τὰ ἐκθέματα εἶναι ἐντυπωσιακά. Ὅμως στὶς πληροφορίες, ποὺ ὑπάρχουν στὴν εἴσοδο κάθε αἴθουσας, διαπίστωσα, ὁμολογῶ μὲ πολλὴ δυσαρέσκεια, ὅτι στὴν αἴθου- σα ποὺ ὑπάρχουν τὰ ἐκθέματα τῆς Γεωμετρικῆς Περιόδου ἀναφέρεται ὡς ἀπολύτως βέβαιο, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸ Ἀλφάβητο προέρχεται ἀπὸ τὸ φοινικικό. Γιὰ τοῦ λόγου τὸ ἀληθὲς σᾶς ἐπισυνάπτω καὶ τὴ σχετικὴ φωτογραφία, στὴν Ἑλληνικὴ καὶ τὴν Ἀγγλικὴ γλῶσσα. Ἡ ἴδια πληροφορία εὑρίσκεται καὶ στὴν πινακίδα τῆς Αἴθουσας 7, ἴσως γιὰ νὰ ἐμπεδωθῇ καλύτε- ρα ἀπὸ τοὺς ἐπισκέπτες τοῦ Μουσείου. Εἶναι γνωστό, ὅτι σήμερα ὑπάρχουν δύο ἀντιμαχόμενες ἐπιστημονικὲς ἀπόψεις περὶ τῆς προελεύσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἀλφαβήτου, καὶ κατὰ τὴν προσωπική μου ἄποψη ἐκείνη ποὺ πλησιάζει περισσότερο στὴν πιὸ ὀρθὴ θέση εἶναι αὐτή, ποὺ θεωρεῖ ὅτι τὸ ἀλφάβητο τῆς Ἑλ- ‣