Ç ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ, Ἱππῆς Ὁ Ἀθηναῖος δεξιοτέχνης κωμῳδιογράφος διδάσκει διαρκῶς στὴν ἀνθρωπότητα, πῶς μπορεῖς μὲ ὅπλο τὸ γέλιο καὶ τὴν χαρὰ νὰ δίνῃς πολιτικὸ ἀγῶνα ἐνάντια στὴν διαφθορά, τὴν ὑποκρισία καὶ τὴν ἐξαπάτηση, ποὺ ὑπομένει μία κοινωνία ἐξαιτίας τῆς ἐξουσίας τῶν ἐκμεταλλευτῶν καὶ τῶν καιροσκόπων. Διότι στὴν ἐποχή του ὁ Ἀριστοφάνης κατήγγειλε, μὲ πρόφαση τὴν εὐθυμία, τὴν καταστροφικότητα τοῦ λαϊκισμοῦ καὶ τῆς καταστρατήγη- σης τῶν θεσμῶν. Ἀντιτάχθηκε μὲ καυστικὸ ἕως χυδαῖο τρόπο στὴν κοροϊδία ὅσων μιλοῦ- σαν γιὰ δημοκρατία, προκαλῶντας ἀσυδοσία ποὺ τελικὰ ἐξυπηρετοῦσε τὴν οἰκονομικὴ ὀ- λιγαρχία τους, καὶ στὴν ἀνεντιμότητα ὅσων δημηγοροῦσαν γιὰ τὸ ἐθνικὸ συμφέρον, προ- βάλλοντας ἕναν κίβδηλο πατριωτισμό, ποὺ στὴν πραγματικότητα κατέστρεφε πρακτικὰ καὶ ἠθικὰ τὴν Ἀθήνα τῆς ἐποχῆς του, ὁδηγῶντας την σταδιακὰ στὸν μαρασμό, στὸν ἐκφυ- λισμὸ καὶ στὴν παρακμή. Οἱ «Ἱππῆς» εἶναι ἕνα θαυμάσιο κείμενο μὲ ἔξυπνο χιοῦμορ καὶ πολιτικὸ ἀντιεξουσια- σμό. Θεωρεῖται τὸ πιὸ πολιτικοποιημένο ἀριστοφανικὸ ἔργο καὶ παρὰ τὴν ὑπερβολικὴ περιγραφή, στὴν ὁποία καταφεύγει ὁ συγγραφέας του, γιὰ νὰ πλήξῃ στὴν συνείδηση τοῦ κοινοῦ τὴν πολιτικὴ ἡγεσία τῆς πόλης τους, ἔχει ἀρκετὰ ἐπίκαιρο χαρακτῆρα καὶ γιὰ τὴν σημερινὴ πολιτικὴ πραγματικότητα. Διαβάστε το καὶ θὰ καταλάβετε. Τέλος αὐτὸ ποὺ πρέ- πει νὰ κατανοήσουμε εἶναι, πὼς παρὰ τὴν προσβλητικότητά του ὁ Ἀριστοφάνης μποροῦ- σε ἐλεύθερα καὶ μὲ τὸν πιὸ ἀπροκάλυπτο τρόπο νὰ προβάλλῃ τὶς ἀπόψεις του κατὰ τῆς Ἀθηναϊκῆς ἡγεσίας. Ἐκεῖ ἔγκειτο τὸ μεγαλεῖο τῆς –ἔστω ἀτελοῦς– Ἀθηναϊκῆς Δημοκρατί- ας: στὸ ὅτι εἶχε σφυρηλατήσει μία ἐλεύθερη κοινωνία πολιτῶν. Τὸ βιβλίο ἦρθε πάλι στὸ προσκήνιο χάρη στὴν νεοελληνικὴ ἀπόδοση, τὴν ἐκτενῆ εἰσα- γωγὴ καὶ τὸν προσεκτικὸ σχολιασμὸ τοῦ Ἠλία Σπυρόπουλου. Παρὰ τὶς πρόσφατες ἀν- ΑΠΟ ΤΟΝ «ΤΟΡΝΟ» ΣΤΟΝ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ρὶν ἀπὸ τὸ τέλος τοῦ 18ου αἰῶνα οἱ λέξεις τουρισμὸς καὶ τουρίστας ἦταν ἀνύπαρκτες, γιατὶ δὲν ὑπῆρχαν οὔτε τουρισμὸς οὔτε τουρίστες. Ὅταν ὅμως τὰ μεταφορικὰ μέσα ἀναπτύχθηκαν καὶ τὸ βιοτικὸ ἐπίπεδο ἀνυψώθηκε, τότε καθιερώθηκαν οἱ ἐτήσιες ἄδειες τῶν ἐργαζομένων καὶ παρουσιάσθηκε μία σημαντικὴ κίνηση τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἄρχισαν νὰ ἐπισκέπτωνται ὡς περιηγητὲς τὰ διάφορα ἀξιοθέατα τῶν χωρῶν τους ἀλλὰ καὶ ἄλλων κρατῶν. Ἔτσι δημιουργήθηκε ἡ ἀνάγκη νὰ περιγράψουμε τὴν κατη- γορία αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τὸν σκοπὸ τῶν περιηγήσεών τους. Τότε ἐπι- στρατεύτηκε τὸ ἑλληνικὸ δημιουργικὸ καὶ ξυλουργικὸ μηχάνημα, ποὺ διαμορφώνει τὶς κυλινδρικὲς ἢ καμπύλες ἐπιφάνειες, ὁ τόρνος, καὶ τέθηκε σὲ λειτουργία, γιὰ νὰ γονιμοποιήσῃ ὅλες τὶς γλῶσσες τοῦ κόσμου. Γέννησε πρῶτα νέες εὐρωπαϊκὲς λέξεις μὲ πολλὲς ἀνθρώπινες γλωσσικὲς καμπύλες: τὸν τουρισμό, τὸν τουρίστα, τὴν τουρί- στρια καὶ τὸ περιγραφικώτατο ἐπίθετο τουριστικός. ‣