ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
286ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2005
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- «Ποποκετεπέλτ»: Ελληνική η ονομασία ηφαιστείου στο Μεξικό; — ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΡΙΛΑΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ξερα τὴν ἐκδοχὴ ποὺ λέει, ὅτι τὸ ὄνομα τῆς Σκωτίας προέρχε-
ται ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴ λέξη «σκοτία» (χώρα), δηλαδὴ «σκοτει-
νὴ χώρα», γεγονὸς ποὺ εἶναι ἀληθές, ἐφ’ ὅσον ἀνέκαθεν ὁμίχλη
καὶ συννεφιὰ ἦταν ἡ συνηθισμένη μετεωρολογικὴ κατάσταση
στὴν περιοχὴ ἀκόμη καὶ κατὰ τοὺς καλοκαιρινοὺς μῆνες. Πέραν αὐτοῦ
ὅμως κανένα ἄλλο στοιχεῖο, τὸ ὁποῖο νὰ παραπέμπῃ σὲ μνῆμες καὶ παρα-
δόσεις γιὰ ἀρχαιο-ελληνικὴ παρουσία στὴν Σκωτία καὶ μάλιστα σὲ ἀκα-
θόριστες χρονολογικὰ ἐποχὲς δὲν εἶχε ὑποπέσει στὴν ἀντίληψή μου, μέχρι
ποὺ τὴν ἐπισκέφθηκα τὸ περασμένο καλοκαίρι.
Ὡστόσο, ὅταν κάποιος ἔχῃ «πονηρευτῆ» γιὰ κάποια πράγματα (καὶ ὁ «Δαυλός» τό-
σα χρόνια μᾶς ἔχει «ἀνοίξει τὰ μάτια»...), ὅλα εἶναι πιὸ εὔκολα· καὶ αὐτὸ ἀποδείχθηκε,
«Ποποκετεπέλτ»: Ἑλληνικὴ ἡ ὀνομασία ἡφαιστείου στὸ Μεξικό;
Ἡ ὀνομασία τοῦ ἡφαιστείου Ποποκετεπέλτ, τὸ ὁποῖο εὑρίσκεται σὲ ἀπόστασι πε-
νήντα χιλιομέτρων ἀπὸ τὴν πόλι τοῦ Μεξικοῦ, ἔχει κατὰ τὴν προσωπική μου ἄποψι
ἑλληνικὴ τὴν προέλευσί της, παραχθεῖσα ἀπὸ τὴν σύνθεσι τοῦ ἐπιφωνήματος ποποῖ!
ἤ πόποι! (=πωπώ!) καὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ καταπέλτης.
Οἱ σημασίες τῶν δύο λέξεων ὁδηγοῦν μὲ ἀρκετὴ δόσι βεβαιότητος στὸ συμπέρα-
σμα, ὅτι τοῦτο ἔλαβε τὸ ὄνομά του ἀπὸ τυχαῖο περιστατικό, κατὰ τὴν διάρκεια μιᾶς
φάσεως τῆς δραστηριότητάς του σὲ παλαιότατους χρόνους. Ὅταν δηλαδὴ κάποιος ἤ
κάποιοι ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες, ποὺ εἶχαν φθάσει καὶ εἶχαν ἐγκατασταθῆ στὴν Ἀμερικὴ
πρὶν ἀπὸ χιλιάδες ἔτη (βλ. «Ὁ Πλούταρχος ἐξιστορεῖ πανάρχαιο ἀποικισμὸ Ἑλλήνων
στὴν Ἀμερική», «Δαυλόν», τ. 231 καὶ «Πανάρχαια ἑλληνικὴ παρουσία στὶς ἀκτὲς
καὶ τὰ νησιὰ τοῦ Εἰρηνικοῦ», εἰς «Δαυλόν», τεύχη 85, 87 καὶ 89), ἀνεφώνησε ἤ ἀνε-
φώνησαν μὲ ἔκπληξι, παρουσίᾳ καὶ πολλῶν συγκεκριμένων ἐντοπίων, «ποποῖ!» ἢ
«πόποι! καταπέλτης», στὴ θέα ἐντυπωσιακῆς καὶ ἀσυνήθιστης γι’ αὐτοὺς ἐκρήξεως
τοῦ ἡφαιστείου. Τὸ ἐπιφώνημα πόποι! ἐκφράζει, ὡς γνωστόν, θαυμασμὸν ἢ ἐπίπλη-
ξιν, ὁ δὲ καταπέλτης ἦταν μηχανὴ παρ’ ἀρχαίοις ποὺ ἐξηκόντιζε βέλη (κατὰ + πελτά-
ζω = ἐξακοντίζω· πρβλ. πελταστὴς =ἀκοντιστὴς ὁπλίτης τοῦ ἐλαφροῦ πεζικοῦ).
‣