ΑΙΣΧΥΛΟΣ ΚΑΤΑ ΘΕΟΚΡΑΤΙΑΣ νηφορίζοντας μέσα σὲ ἕνα ὑποβλητικὸ τοπίο πρὸς τὸ πιὸ ἄρτια διατηρημένο θέατρο τῆς ἀρχαιότητας καὶ ἀνάμεσα στὸ πλῆθος τῶν προσκυνητῶν στὸν ἱερὸ ναὸ τῆς ἀρχαίας Ἐπιδαύρου (19.8.2005), αἰσθάνεσαι μία ἁπλῆ καὶ βαθειὰ ἀνθρώπινη συγκίνηση. Καιρὸ τώρα πε- ρίμενα νὰ δῶ τὴν τραγῳδία τοῦ Αἰσχύλου «Προμηθέας Δεσμώτης», αὐτὸ τὸ ὑπέρλαμπρο ἔργο, ποὺ ἐπηρέασε καταλυτικὰ τὴν ἀρχαία καὶ τὴ νεώτερη θεατρικὴ τέχνη. Ὅταν π.χ. ἀκοῦς τὶς θεσπέσιες μεταφορικὲς εἰκόνες ἀπὸ τὴν φύση τῶν ἔργων τοῦ Σαίξπηρ, συνειρμικὰ ἀκοῦς τὶς θεσπέσιες εἰκόνες φυσικοῦ κάλλους τοῦ ὑψιπετοῦς Αἰσχύλου. Ἡ τραγῳδία «Προμηθέας Δεσμώτης» τοῦ Αἰσχύλου εἶναι ἡ μοναδικὴ τραγῳδία τῆς ἑλληνικῆς θεογονίας. Ἡ θεογονία ὡς δημιούργημα τῶν ἀνθρώπων γιὰ τὴ σύλ- ληψη τῆς θεότητας περιωριζόταν στὶς πνευματικὲς ἀνθρώπινες δυνατότητες κάθε ἐποχῆς. Καὶ αὐτὴ τὴ διατύπωσε ἄριστα ὁ Ἀριστοτέλης: «ὅπως οἱ ἄνθρωποι ἐξομοιώ- νουν τὶς μορφὲς τῶν θεῶν πρὸς τοὺς ἑαυτούς τους, ἔτσι καὶ τοὺς βίους τῶν θεῶν» («Πολιτικά», Α, 2, 1252β). Ἡ «Θεογονία» τοῦ Ἡσιόδου, ποὺ προηγήθηκε τῆς «Θεογονίας» τοῦ Αἰσχύλου (525-456 π.Χ.), διαφέρει σὲ πολλὰ κρίσιμα σημεῖα. Καὶ αὐτὸ εἶναι προφανές, καθὼς παρατηρεῖται καὶ σήμερα οἱ μεγάλες θρησκεῖες νὰ διαφοροποιοῦνται καὶ μάλιστα μὲ θανάσιμο τρόπο σὲ δόγματα καὶ αἱρέσεις Ἡ Ἡσιόδεια θεογονία θεωρεῖ, πὼς μιὰ εὐτράπελη ἀπάτη τοῦ Προμηθέα εἰς βάρος τοῦ Δία ὡδήγησε τὸν θεὸ στὴν ἀπόφαση νὰ στερήσῃ ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο τὴν φωτιά. Ὅμως ὁ φιλάνθρωπος Προμηθέας ἔκλεψε τὴν φωτιὰ καὶ τὴν ἔδωσε στοὺς ἀνθρώ- πους. Ὁ Δίας, ὠργισμένος, τὸν μὲν Προμηθέα κάρφωσε στὸν Καύκασο, τοὺς δὲ ἀν- θρώπους τιμώρησε, δίνοντας δεινὰ καὶ δυστυχία διὰ βίου (Ἡσιόδου, «Θεογονία» 510-616). Ἡ Αἰσχύλεια θεογονικὴ ἐκδοχὴ εἶναι ἐντελῶς διαφορετική. Ὁ Προμηθέας διη- γεῖται: «καθὼς τάχιστα ὁ Δίας κάθισε στὸν πατρῷο θρόνο, ἀμέσως στοὺς θεοὺς διένειμε προνόμια ξεχωριστὰ στὸν καθένα καὶ διαμοίρασε κανονικὰ ἐξουσίες, γιὰ δὲ τοὺς ταλαίπωρους ἀνθρώπους δὲν νοιάστηκε καθόλου, ἀλλὰ σκεφτόταν ὅλο τὸ ἀνθρώπινο γένος, ἀφοῦ τὸ ἐξαφανίσῃ νὰ φυτεύσῃ νέο καὶ σὲ αὐτὸ κανέ- νας δὲν ἀντιστάθηκε ἐκτὸς ἀπὸ μένα» («Προμηθέας Δεσμώτης», στ. 240). Ὁ φιλάνθρωπος Προμηθέας, κλέβοντας τὴν φωτιά, τὴν ἔδωσε στοὺς ἀνθρώπους ὡς βασικὸ ὑλικὸ ἐργαλεῖο καὶ ἀκόμη ὡς πνευματικὰ ἐφόδια ἔδωσε τοὺς ἀριθμούς, τὰ γράμματα, γνώσεις Ἀστρονομίας, Ἰατρικῆς, Μαντικῆς, ἀγροτικῶν καὶ ναυτικῶν ἐργασιῶν, τὴν ἀνακάλυψη τοῦ χαλκοῦ, τοῦ σιδήρου, τοῦ ἀργύρου καὶ τοῦ χρυσοῦ,