ΣΠΥΡΟΣ ΝΟΝΙΚΑΣ Περί συγχύσεως τῶν ἐξουσιῶν Τὸν τελευταῖο καιρὸ στὸν τόπο µας ἔχει δημιουργηθεῖ μεγάλος θόρυβος γύρω ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα καὶ δικαιοδοσία τῆς δικαιοσύνης νὰ ἀμφισβητεῖ τὴν συνταγµατικό- τητα τῶν νόμων ποὺ θεσπίζουν οἱ κυβερνῶντες. Καὶ κάτι τέτοια θὰ εἶχαν μονίμως ἀπο- φευχθεῖ, ἄν οἱ ἑκάστοτε κυβερνώντες εἶχαν διδαχθεῖ ἀπὸ τὸν ᾿Αριστοτέλη, ποὺ στὴν «Βητορική» του συνιστᾶ στοὺς νοµοθέτες νὰ εἶναι σαφεῖς καὶ ἀκριβεῖς στὴν διατύπω- ση τῶν νόμων, ὥστε νὰ μὴν ἀναγκάζεται ὁ δικαστὴς νὰ ἐπεμβαίνει ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς νομιμότητας τοῦ νόµου. Τὸ θέµα ἅπτεται τῆς θεμελιώδους ἀρχῆς περὶ διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν (νομοθετική, ἐκτελεστική, δικαστική), ποὺ μαζὺ μὲ τὶς ἄλλες δύο ἀρχές: πε- ρὶ Συντάγματος καὶ περὶ ᾽Αντιπροσωπευτικῆς Δημοκρατίας ὁριοθετοῦν καὶ θεµελιώ- νουν τὸ ἀστικὸ πολιτειακὸ σύστηµα Δημοκρατίας, τὸ ὁποῖο ἀπολαμβάνουν οἱ χῶρες τῆς Δύσεως καὶ ἡ Ἑλλάδα. Μὲ ἄλλα λόγια, ἡ ἀστικὴ δημοκρατία ποὺ ἐπικρατεῖ στὴ Δύση ἐδῶ καὶ 200 περίπου χρόνια, στηρίζεται στὶς παραπάνω τρεῖς ἀκατάλυτες ἀρχές, καὶ τὰ πολιτικὰ πράγματα τοῦ χώρου αὐτοῦ ἔχουν φτάσει ἐδῶ ποὺ ἔχουν φτάσει, ἐξ αἰ- τίας καὶ τοῦ πολιτικοῦ αὐτοῦ συστήµατος --- γιατὶ ὑπάρχουν κι ἄλλες αἰτίες οἰκονομι- κοῦ, κοινωνικοῦ, θρησκευτικοῦ κλπ. περιεχοµένου, ποὺ ἔχουν συντελέσει στὴν δη- μιουργία τοῦ ἀφορήτου κλίματος ποὺ ἐπικρατεῖ. Δὲν θὰ ἀναφερθῶ, βέβαια, στὸ πολι- τειακὸ σύστημα τοῦ μαρξισμοῦ, γιατὶ στὰ 70 περίπου χρόνια ἐφαρμογῆς του ἀπέδειξε τὰ ἀσφυχτικά του ὅρια καὶ τὴν θνησιγενῆ μελλοντική του πορεία. Στὴ συνέχεια θὰ ἐπιχειρηματολογήσω, ὅτι ἡ περιβόητη ἀρχὴ περὶ διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν, ποὺ μᾶς κληροδότησε ὁ γάλλος Μοντεσκιέ, ταυτόχρονα μὲ τὴν γένεση τοῦ νεοελληνικοῦ κράτους, εἶναι τόσο διάτρητη ἀπὸ ἐλαττώματα καὶ ἀμφισβητήσεις, ὥ- στε θὰ ἀκριβολογούσαμε, ἄν λέγαμε, ὅτι πρόκειται περὶ ἀρχῆς «συγχύσεως» τῶν ἐξου- σιῶν καὶ ὄχι διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν. Σ᾽ αὐτὸ βοηθόει ἡ ἀνθολογία διαφόρων ἀπόψε- ὧν ποὺ διατυπώθηκαν ἐξ αἰτίας τοῦ ἀνακύψαντος προβλήματος ἐπὶ τῆς συνταγµατι- κότητας τοῦ νόµου πλαισίου περὶ ᾿Ανωτάτων Ἐκπαιδευτικῶν Ἱδρυμάτων καὶ τοῦ δι- καιώματος τοῦ ἁρμοδίου (συνταγματικοῦ) δικαστηρίου, τοῦ ᾿Ανωτάτου Εἰδικοῦ Δικα- στηρίου (ἄρθρο 100 Συντ.), νὰ ἀποφανθεῖ ἐπὶ τοῦ θέματος. "Ας δοῦμε λοιπόν, τί εἰπώ- θηκε σχετικὰ ἀπὸ διάφορα ἁρμόδια χείλη: ' -- Ἢ Κυβέρνηση διὰ στόματος πρωθυπουργοῦ δήλωσε: «Τὰ δικαστήρια καὶ εἰ- δικῶς αὐτὰ ποὺ κρίνουν θέµατα συνταγµατικότητας τῶν νόμων, θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἄκρως προσεκτικά, ὅταν κρίνεται ἕνας θεσμός ποὺ ἔχει πδράσει ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιο καὶ ἔχει τὴν ἔγκριση τῆς πλειοψηφίας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θέ- λουμὲ γὰ εἶναι ἀντικειμενικὴ ἡ κρίση τῶν δικαστηρίων, ἀλλὰ ταυτόχρονα ζη- τοῦμε ἀπὸ τὴν Δικαιοσύνη νὰ μὴν παραγνωρίσει τὸ βασικὸ θεμέλιο τοῦ Συν- τάγματός μας, ποὺ εἶναι ὅτι ὅλες οἱ ἐξουσίες πηγάζουν ἀπὸ τὸν λαό (ἄρθρ. | τοῦ Συντ.)». Ἢ παραπάνω κυβερνητικὴ θέση καὶ διευκρίνηση ἀποτέλεσε τὸ ἐρέθισμα, γιὰ νὰ ἀκουστοῦν κι ἄλλες ἀπόψεις πάνω στὴ θεμελιώδη ἀρχὴ τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν, δεδομένου ὅτι μὲ τὴν πρωθυπουργική δήλωση ἀμφισβητεῖται σαφῶς τὸ ἀδέσμευτο δι- καίωμα τῶν δικαστηρίων νὰ κρίνουν καὶ νὰ μὴν ἐφαρμόζουν νόμους τοὺς ὁποίους θεω- ροῦν ἀντισυνταγματικούς. Κι᾽ αὐτό, γιατί ἡ Κυβέρνηση ἀντιπροσωπεύει τὴν πλειοψη- φία τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀπὸ τὸν ὁποῖον πηγάζουν ὅλες οἱ ἐξουσίες, καὶ κατὰ συνέπεια Κυβέρνηση ἴσον λαός, κι ὁ λαός --ἴσον κυβέρνηση-- τὸν θέλει τὸ νόμο πλαίσιο περί ΑΕΙ. -- ᾿Ανώτερος δικαστής δημοσίως ἔγραψε: «Κατὰ τὴν κρατοῦσαν συνταγµατι- κήν τάξιν καθιεροῦται ἡ διάκρισις τῶν ἐξουσιῶν εἰς νομοθετικήν, ἐκτελεστι- κὴν καὶ δικαστικὴν (ἀρθρ. 26 Συντ.), καὶ ἐπιβάλλεται εἰς τὰ δικαστήρια ἡ ὑπο-