ΔΑΥΛΟΣ/289, Μάρτιος 2006 19545 Ὁ διάλογος γιὰ τοὺς εἵλωτες τῆς Σπάρτης Ἀξιότιμε κ. Λάμπρου, Στὶς πάντα φιλόξενες στῆλες τοῦ ἐγκρί- του «Δαυλοῦ» (τεῦχος 285) εἴχατε τὴν κα- λοσύνη νὰ δημοσιεύσετε ἐπιστολήν μου μὲ τὶς παρατηρήσεις μου ἐπὶ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ κ. Γερασίμου Καζάνα μὲ τίτλο «Νομο- θεσία ὑπὲρ τῶν δούλων στὴν ἀρχαιότη- τα» κ.λπ. («Δαυλός», τεῦχος 283). Οἱ περὶ ἧς ὁ λόγος παρατηρήσεις μου ἔγιναν γιὰ δύο λόγους. Ὁ πρῶτος τούτων, διότι ἀνα- κριβῶς ἀνεφέρετο εἰς μίαν μόνον ἀρχαίαν παραθαλάσσιον πόλιν τῆς Λακωνικῆς, τὸ Ἕλος, ἐνῷ τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ὑπῆρχον, καὶ ὑπάρχουν, πλείονες. Ὁ δεύτερος λόγος ἦτο, διότι ὁμοίως ἀνακριβῶς ἀναφέρει, ὅτι ἡ δευτέρα τάξις τῆς «Πολιτείας τῶν Λα- κεδαιμονίων», οἱ Περίοικοι, ἐστεροῦντο πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἐνῷ τὸ ἀληθὲς εἶ- ναι, ὅτι ἦσαν ἐλεύθεροι, κατοικοῦσαν στὶς δικές τους πόλεις, εἶχαν 30.000 κλήρους (Πλούταρχος, «Λυκοῦργος», 8), μόνον οἱ περίοικοι μετήρχοντο τὸ ἐμπόριον εἰσα- γωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς τῶν προϊόντων, εἶχαν ἀξιόλογον βιοτεχνίαν, ὑπηρέτησαν εἰς τὸν στρατὸν τῆς Σπάρτης καὶ ἐλάμβανον μέρος στοὺς Ὀλυμπιακοὺς ἀγῶνες (ὁρᾶτε ἐγκυ- κλ. Λεξικὸ Ἡλίου, τόμος ΙΗ΄, σελ. 234· καὶ Σπυρίδωνος Λάμπρου, «Ἱστορία τῆς Ἑλλά- δος», τόμος Α΄, σελ. 112-118). Διὰ τοὺς εἵλωτας ἀναφέρθηκα ἐπιγραμ- ματικὰ στὴν οἰκονομική των κατάστασιν, ποὺ ἦτο μὲν κακή, ἀλλὰ δὲν ἦτο τραγική, ὅπως ἦτο ἡ προσωπική των ἀσφάλεια, ποὺ ἦταν ἀνύπαρκτος, σύμφωνα μὲ πλειάδα ἱ- στορικῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ ἀνωτέ- ρω ἀναφερόμενος Σπυρίδων Λάμπρος στὴ σελίδα 114 τοῦ προαναφερθέντος ἔργου, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται στὸν τρόπο τῆς ἐπιβου- λῆς τῶν Σπαρτιατῶν πρὸς τοὺς εἵλωτας διὰ τῆς λεγομένης «κρυπτείας», λόγῳ τῆς ἀνάγκης συνοπτικότητος μιᾶς ἐπιστολῆς μὲ θέμα τὴν δουλείαν στὴν ἀρχαιότητα, στηκε ἐνωπίον μας μὲ μιὰ δεκάδα σημειωμένα χαρτιά, ἀπὸ τὰ ὁποῖα μᾶς διάβαζε ἱστορικὰ περιστατικὰ ποὺ ἀφοροῦν στὸν Ἑβραϊσμὸ καὶ σημάδεψαν τὸ μυαλὸ καὶ τὴν ψυχή της. Πάντως ὁ παπποῦς μου δὲν κλήθηκε ποτὲ σὲ ἑλληνικὸ σχολεῖο, γιὰ νὰ ἐξιστορήσῃ τὶς ὀδυνηρὲς μνῆμες του ἀπ’ τὸν διωγμὸ τοῦ Ἑλληνισμοῦ στὴν σταλινικὴ Ρωσσία... Ἐγὼ διατηρῶ τὶς ἐπιφυλάξεις μου, ἰδιαίτερα ὡς πρὸς τὸ ποιός συνέταξε αὐτὲς τὶς σημειώσεις, ποῦ μᾶς διάβαζε ἡ ἐν λόγῳ κυρία. Καὶ σὰν νὰ μὴν ἔφτανε αὐτὸ δὲν παρέλειψε νὰ μᾶς δείξῃ καὶ τὸ σημάδι-ἀριθμὸ ποὺ ἔφερε στὸ χέρι της τὰ χρόνια τῆς Γερμανοκατοχῆς. Ἡ γιορτὴ ὡλοκληρώθηκε μὲ «σλάιντς» τὰ ὁποῖα πε- ριεῖχαν ὑλικὸ μὲ κατ’ ἐξοχὴν ἀποκρουστικὲς εἰκόνες: σκελετωμένα κορμιά, σωροὶ πτωμάτων καὶ γενικὰ συνθῆκες ποὺ προκαλοῦν φρίκη στὶς παιδικὲς ψυχές. Αὐτὸ ὅμως ποὺ τονιζόταν κατὰ κύριο λόγο ἀπ’ τὸν καθηγητὴ τῶν Θρησκευτικῶν μας κ. Βλασσόπουλο, ὁ ὁποῖος ἐπιμελεῖτο τῆς γιορτῆς αὐτῆς, ἦταν μόνον ὁ αἰσχρὸς καὶ ἀπάνθρωπος τρόπος μὲ τὸν ὁποῖο ἀντιμετωπίζονταν οἱ Ἑβραῖοι ἀπ’ τὸ ναζιστικὸ καθεστὼς τοῦ Χίτλερ, ὥστε νὰ περαστῇ στοὺς μαθητὲς τὸ ἀπαιτούμενο δίδαγμα, ὅτι μοναδικὸ θῦμα τοῦ Χιτλερισμοῦ ἦταν ὁ Ἑβραϊσμός. Αὐτὴ ὅμως ἡ ἐπισήμανση κάλυψε ὄχι τὸ πλεῖστο μέρος ἀλλὰ ὅλη τὴν γιορτή μας, ἡ ὁποία παρεμπιπτόντως, ‣