Ἡ περιπέτεια τοῦ Χριστ. Παμπλέκη διαφωτιστὴς καὶ ἀρματολὸς Χριστόδουλος Παμπλέκης, ἀπὸ τὸ Ξηρόμερο τῆς Ἀκαρνανίας (1733-1793), ἐπηρε- ασμένος ἀπὸ τὸν Σπινόζα ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν πατρῴα Φιλοσοφία, ἔγραψε τὸ 1786 τὸ μὲ πανθεϊστικὲς τάσεις βιβλίο του «Περὶ Φιλοσόφου, Φιλοσοφίας, Φυσικῶν, Μεταφυσικῶν, Πνευματικῶν καὶ Θείων Ἀρχῶν». Στὸ περιεχόμενο τοῦ ἔργου του ἀρνήθηκε τὰ θαύματα, καὶ γι’ αὐτὸ τὸ λόγο τὸ Πατριαρχεῖο τὸν ἀφώρισε. Οἱ φίλοι του ὅμως ὄχι μόνο δὲν ἔπαψαν νὰ τὸν θαυμάζουν καὶ νὰ τὸν ὑποστηρίζουν, ἀλλὰ καί, σὰν πέθανε, τοῦ ἔστησαν μνημεῖο σὲ ἕνα ἀπὸ τὰ δημόσια πάρκα τῆς Λειψίας. Ὁ Κωνσταντῖνος Σάθας στέκεται λίαν ἀποκαλυπτικὸς στὶς ἀναφορές του γιὰ τὸν φιλόσοφο Χριστόδουλο Παμπλέκη. Ἀναφέρει ὅτι: «Ὅταν περὶ τὰ μέσα τῆς παρελ- θούσης ἑκατονταετηρίδος (18ος αἰών) τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος ᾐσθάνθη, ὅτι ἤγγιζεν ὁ χρόνος τελικῆς ἀποπείρας εἰς ἀποτίναξιν τοῦ τουρκικοῦ ζυγοῦ, ἐκ τῶν μυστηριω- δῶν τῆς Ἀκαρνανίας δασῶν ἐξῆλθεν εἷς ἀρματολός, ὁ Χριστόδουλος Ξηρομερίτης.»1 Καὶ ἀπὸ ἀδούλωτος πολεμιστής, ἀντάρτης, στρατιώτης, κλέφτης καὶ ἀρματολὸς ὁ Χριστόδουλος βρέθηκε στὴ Γαλλία καὶ τὴ Γερμανία, ἔμαθε τὶς γλῶσσες αὐτῶν τῶν δύο ἐθνῶν καὶ μελέτησε τὰ τότε κυκλοφοροῦντα φιλοσοφικὰ συστήματα. Ἐκείνη τὴν ἐποχὴ ὁ μέγας κλοτζάρης τοῦ ἡγεμόνα τῆς Μολδοβλαχίας Νικολάου Μαυρογένους, ὁ Ἰωάννης Τζανέτος, δημοσίευσε (1787) τόσο στὴν Ἑλληνικὴ ὅσο καὶ στὴ Γαλλικὴ δια- τριβὴ μὲ τὸν τίτλο «Κατὰ Ὠκέλλου περὶ τῆς τοῦ παντὸς φωνῆς». Ὡστόσο τὸ ὄνομα τοῦ πυθαγορείου φιλοσόφου Ὠκέλλου δὲν ἦταν τίποτα ἄλλο παρὰ μία πρόφαση γιὰ τὸν Τζανέτο, ὁ ὁποῖος μὲ τὸ σύγγραμμά του στόχευε ἐν γένει κατὰ τῆς τότε Δυτικῆς Φιλοσοφίας, ἡ ὁποία ὡς συνέχεια τῆς Ἰταλικῆς σχολῆς ἐννοοῦνταν ἀπὸ τοὺς συντη- ρητικοὺς κύκλους ὡς ἀπόπειρα ἐπαναφορᾶς τοῦ τόσο ἀπεχθοῦς γιὰ τὴ ρωμαίικη (βυζαντινή) παράδοση μανιχαϊκοῦ δυισμοῦ.2