ΔΑΥΛΟΣ/291, Μάιος 2006 19753 τοῦ Κλήρου, σὰν νὰ μὴν ὑπῆρξε κανένα ἄξιο ἑλληνικὸ πρόσωπο, στὸ ὁποῖο θὰ μπορούσαμε νὰ ὁρκιστοῦμε –ἂς ποῦμε στὸν Ἀθανάσιο Διάκο ἤ στὸν Ἀδαμάντιο Κοραῆ. Μὰ δὲν ὑπάρχει σεβασμὸς ἀπέναντι σ’ ἐκείνους ποὺ πιστεύουν κάτι ἄλλο ἤ καθόλου σὲ Θεό; Ποὺ μόνο τὴν Φύση ἔχουν Θεὸ ἤ τὸν ἴδιο τὸν Πλανήτη μας; Τί σημαίνει λοιπὸν «πιστεύω»; Ἀσφαλῶς «δὲν ξέρω». Ὅλοι τὸ ξέρουμε, ὅτι σημαίνει «δὲν ξέρω». Κι ὅμως προσκυνᾶμε ἕναν Θεὸ ἀόρατο στὸ πουθενά, ἐπειδὴ ἔτσι τὸ μάθαμε –καὶ μόνοι μας δὲν μάθαμε τίποτα παραπάνω, κλείνοντας τὰ μάτια, τὰ αὐτιά μας καὶ τὸ στόμα μας, φοβούμενοι τὶς ἀπειλὲς καὶ τὴν καταδίκη τῶν «ἐκπροσώπων τοῦ Θεοῦ ἐπὶ Γῆς». Ἐμεῖς πρέπει κάποτε νὰ ὡριμάσουμε, νὰ γίνουμε πάλι Ἕλληνες περήφανοι, μὲ σηκωμένο τὸ κεφάλι. Δὲν εἴμαστε δοῦλοι κανενός! Οὔτε πρόβατα! Πρέπει πάλι νὰ μάθουμε νὰ σκεφτώμαστε, νὰ ἀπαιτοῦμε τὴν ἐλευθερία μας - στὸ κάτω τῆς γραφῆς μᾶς βάφτισαν μωρά, δὲν μᾶς ρώτησε κανείς, καὶ ἂν μετὰ θάνατον θέλουμε τὴν ἀποτέφρωση, νὰ τὴν ἔχουμε. Ἔτσι τώρα ἡ ἔναρξη τοῦ διαλόγου γιὰ τὴν ἀναθεώρηση τοῦ Συντάγματος πράγματι ἀποτελεῖ μοναδικὴ εὐκαιρία νὰ χωριστῇ ἡ Ἐκκλησία ἀπὸ τὸ Κράτος - Εὐρώπη εἴμαστε καὶ ὁπωσδήποτε μιὰ πιὸ ἤρεμη Εὐρώπη, ἐὰν δὲν μᾶς χωρίζουν οἱ διάφορες θρησκευτικὲς αἱρέσεις. Ὅποιος νομίζει, πὼς δὲν μπορεῖ νὰ ζήσῃ χωρὶς θρησκεία, νὰ τὴν ἔχῃ. Νὰ ἀφήσουμε ἐπιτέλους τὰ θρησκευτικὰ παραμύθια –ὅλων τῶν θρησκειῶν– στὸν τομέα ποὺ αὐτὰ ἀνήκουν: στὸν τομέα τοῦ παραμυθιοῦ καὶ τῆς δεισιδαιμονίας. Μὲ τιμὴ Μαρτίνα Ἀρτζίδου Π. Φάληρο «Φέρνουν στὰ μέτρα τους» καὶ τὰ δικά τους κείμενα Ἀγαπητὲ κ. Λάμπρου, Χρόνια τώρα, ἀφυπνιζόμενος ἀπὸ τὸν χριστιανικὸ λήθαργο-ὄνειρο ἐρευνῶ μαζὶ μὲ τὸ ἐξαίρετο περιοδικό σας καὶ ἀνακαλύπτω ἐπιτέλους τὶς χαμένες γιὰ αἰῶνες ρίζες μου. Στὰ πρῶτα μου «βήματα» στὴν ἔρευνα ἀνακάλυψα ἀρ- κετὰ δεδομένα, ποὺ σὰν ρωμιὸς δὲν ἔβλεπα. Ἕνα ἀπὸ αὐτὰ τὰ παρέμβλητα ἀπὸ τρίτους (μεταφραστές) στοιχεῖα ἐντόπισα μέσα στὰ «ἱερὰ κείμενα ἐξ ἀποκαλύψεως», στὰ ὁποῖα ἔχουν προστεθῆ λόγια, ποὺ δὲν ὑπῆρχαν ἀρχικά. Π.χ.: «Ἔλεγε δέ τινι ὁμοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, βολῆς σὲ ἕναν ἄπειρο χῶρο. Ὅταν μιλᾶμε γιὰ τὴν Βυζαντινὴ Τέχνη, ποὺ διήρκεσε 1.100 χρόνια περίπου, δὲν μιλᾶμε γιὰ κάτι ἑνιαῖο καὶ πανομοιότυπο. Ὑπῆρξαν μεγάλες ἀλλαγές, διάφορες σχολὲς καὶ πάρα πολὺ σημαντικοὶ καλλιτέχνες-ζωγράφοι. Γιὰ Γλυπτικὴ βέβαια οὔτε λόγος νὰ γίνεται, γιατὶ θεωρήθηκε εἰδωλολατρική. Πῶς χαρακτηρίζονται οἱ ἐκδηλώσεις ποὺ ἀκολουθοῦν τὴν ἄφιξη τοῦ «Ἄξιόν ἐστι»; Τοὺς μεγάλους καλλιτέχνες, ποὺ δημιούργησαν τὰ καταπληκτικὰ ψηφιδωτὰ στὸ Ναὸ τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας στὴν Κωνσταντινούπολη, στὴ Μονὴ Δαφνίου, στὴ Μονὴ τῆς Χώρας, τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ, δὲν τοὺς γνωρίζουμε. Τὰ περισσότερα, μὲ ἐξαιρέσεις ἴσως τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ, βγαίνουν εὐθέως ἀπὸ τὴν Ἀρχαία Ἑλληνικὴ Παράδοση. Στὸν Ὅσιο Λουκᾶ ὑπάρχουν κάποιες ἐπιδράσεις ἀνατολικές, ὅμως τὸ μικρὸ μέγεθος τῶν ψηφίδων σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν ἄψογη τεχνικὴ ἐπιτρέπουν λεπταίσθητες μεταβάσεις ἀπὸ τὸ ἕνα χρῶμα καὶ τόνο σὲ ἄλλους. Μερικοὺς βυζαντινοὺς καὶ μεταβυζαντινοὺς καλλιτέχνες τοὺς γνωρίζουμε, ὅπως τοὺς ἀδελφοὺς Μιχαὴλ καὶ Εὐτύχιο Ἀστραπᾶ, τὸν Δαμασκηνὸ τῆς Κρητικῆς Σχολῆς καὶ τὸν κατὰ τὴ γνώμη μου μεγαλύτερο ὅλων, τὸν Μανουὴλ Πανσέλληνο. Πιστεύω, ὅτι, ἂν δὲν εἶχε τὴν ἀτυχία νὰ γεννηθῇ Ἕλλην, θὰ ἀπελάμβανε φήμης καὶ τιμῆς ἰσάξιων μ’ αὐτὲς τοῦ Μιχαὴλ Ἄγγελου. Συμπερασματικὰ θὰ ἔλεγα, ὅτι ἡ Βυζαντινὴ Τέχνη παρὰ τὴ στράτευσή της σ’ ἕνα θρησκευτικὸ δόγμα, εἶναι τέχνη ποὺ διέπεται ἀπὸ τὶς αἰσθητικὲς κατηγορίες (ἢ ἐντάσσεται) τοῦ Ὡραίου καὶ τοῦ Ὑψηλοῦ. Τὸ πρῶτο ἀναφέρεται στὴ μορφή, τὸ δεύτερο στὸ περιεχόμενο, ἐνῷ ἡ ‣