ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
291ΜΑΙΟΣ 2006
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Συνολοθεωρία και σχετικότητα «μπλοκάρουν» τη σύγχρονη σκέψη — ΑΔΑΜΑΚΟΣ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
Τὸ Σύμπαν παραμένει Εὐκλείδειο
λεῖστες πανεπιστημιακὲς ἕδρες ποὺ σχετίζονται μὲ τὴν
Θεωρία τῶν Συνόλων ὑπάρχουν σήμερα. Πολλοὶ ἀπὸ
τοὺς πανεπιστημιακούς, ποὺ κατέχουν τὶς ἕδρες αὐτές,
ἐπιδίδονται σὲ μία ἄνευ προηγουμένου «ἐνημέρωση» μὲ
ὅλα τὰ μέσα (διδακτορικὲς διατριβές, διαλέξεις, ΜΜΕ
κ.τ.λ.). Σ’ αὐτὴν τὴν ἀθροιστικὴ «ἐπιμορφωτικὴ ἐνημέ-
ρωση» ἐπιχειρεῖται νὰ παρουσιαστῇ τὸ μεγαλοπρεπὲς ἀρχαιοελληνικὸ
μαθηματικὸ δημιούργημα τῶν Θαλῆ, Πυθαγόρα, Ἀρχιμήδη, Εὐδόξου, Εὐ-
κλείδη... ὡς ξεπερασμένο καὶ ἀναχρονιστικό, ποὺ χρῄζει ἀντικατάστασης
ἀπὸ τὴ Θεωρία τῶν Συνόλων τῶν Κάντορ, Χίλμπερτ, Κλάιν... Κάθε καλο-
προαίρετος θὰ πίστευε, ὅτι ὑπερασπίζονται τὰ κεκτημένα τους, κάτι ποὺ
ὥς ἕνα βαθμὸ εἶναι ἀνθρώπινο. Ὅμως…
Ἡ Θεωρία τῶν Συνόλων ὄχι μόνον εἶναι ξεπερασμένη ἀλλὰ καὶ οἰκτρὰ ἀποτυχη-
μένη. Ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ «πατριάρχη» τῆς Συνολοθεωρίας Δαυὶδ Χίλμπερτ, «Γιὰ
τὸ ἄπειρο», ἔκδ. Τροχαλία, μεταφέρω: «Ἐμφανίστηκαν ἀντιφάσεις στὴν ἀρχὴ
σποραδικὰ καὶ ἀργότερα πιὸ ὀδυνηρὰ καὶ ἀπειλητικά. Ἦταν τὰ παράδοξα τῆς
Θεωρίας τῶν Συνόλων, ὅπως ὀνομάζονταν. Συγκεκριμένα μία ἀντινομία, ποὺ
ἀνακαλύφθηκε ἀπὸ τοὺς Τσερμέλο καὶ Ράσσελ, ὅταν ἔγινε γνωστή, εἶχε κατα-
στροφικὴ συνέπεια στὸν κόσμο τῶν Μαθηματικῶν. Βρισκόμενοι ἀντιμέτωποι μὲ
αὐτὰ τὰ παράδοξα οἱ Ντέντεκιντ καὶ Φρέγκε στὴν πραγματικότητα ἐγκατέλειψαν
τὴν ἄποψή τους καὶ ἔφυγαν ἀπὸ τὸ πεδίο. Ὁ Ντέντεκιντ γιὰ μεγάλο χρονικὸ διά-
στημα εἶχε ἀναστολές, νὰ ἐπιτρέψῃ νέα ἔκδοση τῆς πραγματείας του, ποὺ ἄφησε
ἐποχή, καὶ ὁ Φρέγκε ἐπίσης ὑποχρεώθηκε νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ἡ κατεύθυνση τοῦ
βιβλίου του ἦταν λανθασμένη, ὅπως παραδέχεται σὲ ἕνα Παράρτημα. Ἀπὸ τὰ