ΑΣΒΕΣΤΙΟΝ ç CALCIUM: ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ὸ ἀρ χαῖ ο ἑλ λη νι κὸ ρῆ μα σβέν νυ μι ἢ σβεν νύ ω εἶ ναι ὁ μη ρι κὸ καὶ ση μαίνει σβή νω, κα τα πνί γω, κα θη συ χά ζω-κα τα πρα ΰ νω, ἑ πο μέ νως τὸ ἐ πί θε το ἄ σβε στος εἶ ναι ὁ μὴ σβε σθείς, ὁ ἄ σβη στος. Σὰν οὐ σι α στι κὸ ἄ σβε στος, ὑ πο δη λώ νει τὴν «μὴ σβε σθεῖ σα εἰς τὸ νε ρὸ τί τα νος». Ἀ ξί ζει νὰ ση μειω θῇ, ὅ τι ἀ πὸ τὴν ρί ζα σβε- τοῦ ὁ μη ρι κοῦ αὐ τοῦ ρή μα τος προ έρ χε ται καὶ τὸ λα τι νι κὸ ὄ νο μα Vesevus ἢ Vesuvius, ποὺ εἶ ναι τὸ ὄ νο μα τοῦ (ἄ σβη στου) ἡ φαιστεί ου Βε ζού βιος. Ἡ ὀ νο μα σί α ἄ σβε στος χρη σι μο ποι εῖ ται συμ βα τι κά, γιὰ νὰ δη λώ σῃ τὰ προ ϊ όν τα τῆς πύ ρω σης ἀλ λὰ καὶ τῆς με τέ πει τα κα τερ γα σί ας τοῦ ἀ σβε στό λι θου (τῆς κι μω λί ας, τοῦ μαρ μά ρου καὶ ἄλ λων ἀν θρα κι κῶν πε τρω μά των). Ἡ συ νή θης ὅ μως ση μα σί α τοῦ ὅ ρου αὐ τοῦ ἀ να φέ ρε ται στὸν ἄ σβη στο ἀ σβέ στη, δη λα δὴ τὸ ἄ νυ δρο ἢ κε καυ μέ νο ὀ ξεί διο τοῦ ἀ σβε στί ου, ἐ νῷ τὸ προ ϊ ὸν τῆς κα τερ γα σί ας του μὲ τὸ νε ρὸ λέ γε ται σβησμέ νος ἀ σβέ στης (σχῆ μα ὀ ξύ μω ρον) ἢ ἔ νυ δρος ἀ σβέ στης. Για τί ὅ μως στὸ προ ϊ ὸν αὐ τὸ τῆς θέρ μαν σης τοῦ ἀ σβε στό λι θου ἔ δω σαν τὴν ὀ νο μασί α «ἄ σβε στος»; Ἡ ὀ νο μα σί α προ έ κυ ψε ἀ πὸ τὸν τρό πο μὲ τὸν ὁ ποῖ ον χρη σι μο ποιεῖ ται στὴν οἰ κο δο μι κὴ τέ χνη τὸ ὑ λι κὸ αὐ τό. Ἡ ἄ σβε στος, ἔ τσι ὅ πως βγαί νει ἀ πὸ τὴν ἀ σβε στο κά μι νο, εἶ ναι οὐ σι α στι κὰ ἄ χρη στη. Κα τὰ τὴν δι ά λυ ση ὅ μως τῆς ἀ σβέ στου στὸ νε ρὸ συμ βαί νει χη μι κὴ ἀν τί δρα ση ζω η ρή, κα τὰ τὴν ὁ ποί α ἐ λευ θε ρώ νε ται θερμό τη τα ἱ κα νὴ νὰ ἐ ξα τμί σῃ τὸ νε ρὸ μὲ βί αι ο τρό πο. Ἡ ἐ ξά τμι ση αὐ τὴ πα ρά γει χα ρακτη ρι στι κὸ ἦ χο, ὅ μοι ο μὲ ἐ κεῖ νο ποὺ ἀ κού ε ται, ὅ ταν σβή νου με τὴν φω τιὰ μὲ νε ρό, καὶ ὁ ὁ ποῖ ος ὀ φεί λε ται στὸ ἴ διο φαι νό με νο, τὴν ἐ ξά τμι ση τοῦ νε ροῦ. Ἡ ὁ μοι ό τη τα αὐ τὴ ἔ δι νε τὴν ἐν τύ πω ση, ὅ τι ἡ λευ κὴ αὐ τὴ τί τα νος γαῖ α ἦ ταν καί ου σα ἢ ζῶ σα καὶ μὲ τὸ νε ρὸ ἐ σβή νε το. Γιὰ τὸν λό γο αὐ τὸ ὀ νο μά στη κε ἄ σβε στος τί τα νος γαῖ α, ὁ πό τε πα ρέ μει νε τὸ ἐ πί θε το σὰν κύ ριο ὄ νο μα. Οἱ Λα τῖ νοι χρη σι μο ποι οῦ σαν τὴν ἑλ λη νι κὴ λέ ξη χά λιξ ὡς calx-calcis μὲ τὶς ἑ ξῆς ση μα σί ες:  πεσ σός, ἡ ψῆ φος,  χά λιξ, τί τα νος, ἐ νῷ σὲ συν δυα σμὸ μὲ τὸ ρῆ μα vivo, ποὺ εἶ ναι τὸ ἑλ λη νι κὸ βι ῶ (= ζῶ, εἶ μαι ἔμ ψυ χος) καὶ τὸ πα ρά γω γο vivus-a-um (=ζῶν, ἔμ βιος, ἔμ ψυ χος), ὠ νό μα ζαν τὴν ἄ σβε στο: viva calx, ποὺ στὴν κυ ρι ο λε ξί α ση μαί νει ζων τα νὰ χα λί κια. Ἡ λα τι νι κὴ ὀ νο μα σί α calcium τῆς ἀ σβέ στου ὀ φεί λε ται στὸ γε γο νός, ὅ τι αὐ τὴ προ ήρ χε το ἀ πὸ τὴν θέρ μαν ση μέ σα στὰ ἀ σβε στο κά μι να ἄλ λων χα λί κων με γα λυτέ ρου με γέ θους (λί θοι ποὺ πε ρι έ χουν ἀν θρα κι κὸ ἀ σβέ στιο). Σὲ ἀρ κε τὰ χω ριὰ τοὐ λά χι στον μέ χρι πρό σφα τα χρη σι μο ποι οῦ σαν τέ τοι ες πέ τρες, ἀ πὸ τὶς ὁ ποῖ ες ἔ παιρ ναν ἀ σβέ στη σὲ πε τρό κτι στα κα μί νια. Οἱ χά λι κες αὐ τοὶ ζων τά νευ αν (με ταφο ρι κά) κα τὰ τὴν θερ μι κή τους ἐ πε ξερ γα σί α, ἀ φοῦ σχη μά τι ζαν τὴν ἄ σβε στο, τὴν viva (ἐκ τοῦ βί ος) calx. Ἐτυμολογία: Ἐκ τοῦ ἑλ λη νι κοῦ χά λιξ > calx > calcium. Χη μι κὸ σύμ βο λο Ca. Ἀ θα νά σιος Δη μή τρου λας