Ç ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΕΡΙΚ ΓΟΥΪΛΕΝΜΠΕΡΓΚ, Ἀξίες καὶ ἦθος σὲ μία οἰ κουμένη χωρὶς Θεὸ «Τὴν στιγ μὴ ἀ κρι βῶς ποὺ νό μι ζα ὅ τι εἶ χα βγεῖ... μὲ τρά βη ξαν πά λι μέ σα!» Αὐ τὰ εἶ ναι τὰ λόγια τοῦ Ντὸν Μ. Κορ λε ό νε στὸν «Νο νό», Μέ ρος ΙΙΙ, καὶ ἰ σχύ ουν ἐξ ἴ σου γιὰ τοὺς ἐ λεύ θε ρα σκεπτό με νους ἀν θρώ πους, οἱ ὁ ποῖ οι, πα ρ’ ὅ λο ποὺ πο λὺ θὰ ἤ θε λαν νὰ προ χω ρή σουν μπρο στὰ καὶ νὰ ἀ σχο λη θοῦν μὲ οὐ σι ώ δη θέ μα τα, βρί σκον ται συ νε χῶς ἀν τι μέ τω ποι μὲ τὴν ἴ δια χι λι ο ει πω μένη ἐ ρώ τη ση: «Πῶς μπο ρεῖς νὰ εἶ σαι κα λὸς χω ρὶς τὸν Θε ό;» Φι λό σο φοι τοῦ πα ρελ θόν τος, ὅ πως οἱ Ντέ ι βιντ Χιούμ, Τζὼν Στι ού αρτ Μίλ, Μπέρ τραντ Ράσ σελ, κα θὼς καὶ σύγ χρο νοι στο χα στές, ὅ πως ὁ Πὼλ Κέρτζ, ὁ Μά ϊ κλ Μάρ τιν καὶ ὁ Κά ι Νίλ σεν, κα τέ δει ξαν σα φῶς, ὅ τι τὸ ἦ θος δὲν πά ει χέ ρι χέ ρι μὲ τὸν θε ϊ σμὸ καὶ τὴν θρη σκο λη ψί α, ἄ σχε τα ἂν ἡ ἐ ρώ τη ση ἐ πα νέρ χε ται, ὅ πως οἱ παρα νέρ γει ες ἑ νὸς κα κοῦ γεύ μα τος. Ὁ Ἔ ρικ Γουΐ λεν μπεργκ, βο η θὸς κα θη γη τοῦ Φι λο σο φί ας στὸ Πα νε πι στή μιο τοῦ Ντι Πό ου δὲν δι στά ζει νὰ ἔλ θῃ σὲ με τω πι κὴ ἀν τι πα ρά θε ση μὲ ἐ κεί νους ποὺ ὑ πο στη ρί ζουν, ὅ τι ζω ὴ χω ρὶς ἀ θάνα τη ψυ χὴ δὲν θὰ εἶ χε κα νέ να νό η μα, ὅ τι χω ρὶς τὴν ἐλ πί δα με τα θα νά τιας ζω ῆς δὲν θὰ ὑ πῆρ χε λό γος νὰ βο η θοῦ με τοὺς συ ναν θρώ πους μας καὶ ὅ τι ζω ὴ χω ρὶς Θε ὸ θὰ ἦ ταν γε μά τη ἀ πελ πι σί α. Στη ρι ζό με νος στὸ ἔρ γο τῶν προ α να φε ρό με νων φι λο σό φων ἀλ λὰ καὶ ἄλ λων ση μαν τι κῶν στοχα στῶν, ὅ πως οἱ Ἐμ μά νου ελ Κάντ, Πὼλ Ἔν τουα ρντς, Ρί τσαρντ Ντῶ κινς καὶ Πῆ τερ Σίν γκερ, ἀπαν τᾷ, ὅ τι ἀν τί θε τα μὲ ὅ,τι πι στεύ ε ται, χω ρὶς τὴν τρο χο πέ δη ἑνὸς Θε ϊ κοῦ Κυ βερ νή τη, κά θε ἄτο μο θὰ ἦ ταν ἀ πο λύ τως ὑ πεύ θυ νο γιὰ τὶς ἐ νέρ γει ές του, καὶ ὑ πευ θυ νό τη τα αὐ τοῦ τοῦ εἴ δους μπο ρεῖ νὰ ἐνι σχύ σῃ τὸν δε σμό, τὴν ἑ νό τη τα καὶ τὴν συν τρο φι κό τη τα ἀ νά με σα σὲ ἐ κεί νους ποὺ ἐ πι ζη τοῦν μί α ὕ παρ ξη γε μά τη πλη ρό τη τα. Ξε κι νῶν τας ἀ πὸ τὴν θέ ση ὅ τι ἡ Φύ ση εἶ ναι ἀ λή θεια (Φυ σι ο κρα τί α) ὁ Γουΐ λεν μπεργκ κα τα δεικνύ ει, για τί τὸ ἦ θος δὲν εἶ ναι προ ϊ ὸν κα νε νὸς Θε οῦ, οὔ τε χτί ζε ται μὲ γνώ μο να τὴν με τὰ θά νατον ζω ὴ ἢ τὴν ἀ θά να τη ψυ χή. Δί νει ἰ δι αί τε ρη ἔμ φα ση στὸν λό γο τοῦ Ἀ ρι στο τέ λη, ὅ τι ὁ ἄν θρωπος μπο ρεῖ νὰ ζή σῃ μί α πλή ρη ζω ή, μὲ ἦ θος καὶ ἀ ξί ες, ἂν ἀ φο σι ω θῇ σὲ δρα στη ρι ό τη τες ποὺ ἀνα πτύσ σουν τὶς ἔμ φυ τες ἀ ρε τές του, ἀ νά με σα σὲ συν τρό φους, ποὺ συμ πο ρεύ ον ται μα ζί του. ΚΥΔΟΣ-ΔΟΞΑ=ΦΗΜΗ Ὅ μη ρος στὴν Ὀ δύσ σειά του (μ 184/5) μι λά ει γιὰ τὸ «μέ γα κύ δος τῶν Ἀ χαι ῶν», δηλ. τὸν Ὀ δυσ σέ α, ὁ ὁ ποῖ ος δε μέ νος στὸ κα τάρ τι τοῦ πλοί ου του ἀ πὸ τοὺς ναῦτες του –μὲ δι κή του συμ βου λή– ἀ κού ει τὶς Σει ρῆ νες, ποὺ τὸν κρά ζουν κον τά τους. Ὁ Νί κος Κα ζαν τζά κης καὶ ὁ Ἰ ω άν νης Κα κρι δῆς με τα φρά ζουν τοὺς δύο στί χους σὲ 17συλλαβοϊαμβικὸ μέ τρο: «Ἔ λα κον τά, Ὀ δυσ σέ α πε ρί λαμ πρε, τῶν Ἀ χαι ῶν ἡ δό ξα! Τὸ πλοῖ ο σου στὸ νη σί μας ἄ ρα ξε, ν’ ἀ κού σῃς τὴ φω νή μας·...» Ἔ τσι ἀ κρι βῶς, δε μέ νοι στὰ κα τάρ τια τῶν ἐκ παι δευ τι κῶν ἱ δρυ μά των, οἱ φοι τη τὲς τῶν Πα νε πι στη μί ων τῆς Ὀξ φόρ δης καὶ τοῦ Καῖμ πριτζ τὸν 18ο αἰ ῶ να εἰ σή γα γαν τὴ λέ ξη κύδος στὴν Ἀγ γλι κὴ Γλῶσ σα, για τὶ εἶ δαν, ὅ τι ἡ λέ ξη εἶ χε ἀ ξι ο θαύ μα στο πνευ μα τι κὸ ἐ κτόπι σμα καὶ για τὶ μὲ τὴ χρή ση της ἀ πέ δι δαν τὸ πρέ πον κύ δος στὶς ρί ζες τους. Πρῶ τα ἀ π’ ὅ λα τὴ λέ ξη κύ δος τὴν πρό φε ραν κι οῦν τος (ἴ σως πιὸ κον τὰ στὴν ὁ μη ρι‣