Λε ξι κο γρα φι κὴ προ σέγ γι ση τῆς ἔν νοι ας, ὅπως ἴσχυε στὴν Ἑλ λη νι κὴ Ἀρ χαι ό τη τα καὶ ἐξετράπη ἀπὸ τὴν χρι στι α νι κὴ Θε ο λο γί α οι ά εἶ ναι ἡ ἔν νοι α τῆς ἀ ρε τῆς στὸ χρι στι α νι κὸ κό σμο καὶ τὴ Θε ο λο γί α καὶ πῶς ὁ ρί ζε ται στὴν ἀρ χαί α Ἑλ λη νι κὴ Σκέ ψη; Τὸ ζή τη μα θὰ δι ε ρευ νη θῇ, σ’ ὅ,τι ἀ φο ρᾷ στὸν τρό πο ποὺ οἱ συ νει δή σεις δι α μορ φώ νουν ἄ ξο νες ἀν θρώ πι νης πο λι τι στι κῆς πα ρου σί ας καὶ παι δευ τι κῆς πο ρεί ας. Ἡ ἀρ χαί α ἑλ λη νι κὴ λέ ξη «ἀ ρε τή» στὴν Λο γο τε χνί α καὶ τὴ Γραμ μα τεί α ση μαί νει: • ἱ κα νό τη τα, προ τέ ρη μα, ἀ ξι ό τη τα, ὑ πε ρο χή, τε λει ό τη τα, • εὐ γέ νεια, • φι λερ γία (ὡς ἀ γά πη γιὰ τὴν ἔμ πρα κτη καὶ ἀ πο τε λε σμα τι κὴ ἐ νάρ γεια: Ἡ σί ο δος), • γεν ναι ό τη τα, ἀν δρεί α (Ὅ μη ρος), • ἠ θι κὴ ἀρ τι ό τη τα (Πλά των).1 Ἡ συγ κε κρι μέ νη ποι ό τη τα τῆς ἀ ρε τῆς λέ ξη «ἀ ρε τή» προ κύ πτει ἐ τυ μο λο γι κῶς ἀ πὸ τὴ ρί ζα «ἀρ-», ἀ πὸ τὴν ὁ ποί α συν τί θε ται τὸ ρῆ μα ἀ ρα ρί σκω, ποὺ ση μαί νει ἀ ρέ σω. Ἡ ἀ ρέ σκεια τού τη δὲν ἔ χει ἀ φη ρη μέ νο χα ρα κτῆ ρα. Προ έρ χε ται ἀ πὸ τὴν ἐ κτί μη ση ποὺ οἱ συ νάν θρωποι δεί χνουν ἀ πέ ναν τι στὸν ἀ ρε στό-ἄ ρι στο. Ἡ ἐ κτί μη ση, ποὺ εἶ ναι ἀ πο τέ λεσμα καὶ τῆς σύγ κρι σης, εἶ ναι συγ κε κρι μέ νη ἀ ξι ο λο γι κὴ δι α δι κα σί α. Μὲ τὴν ἀ ξι ο λό γη ση τοῦ συ ναν θρώ που συ ναρ τᾶ ται καὶ ἡ ἔν νοι α τῆς δι ά κρι σης, τῆς τι μῆς, τῆς δό ξας καὶ τοῦ ἐ παί νου. Ἡ θε τι κὴ ἀ ξι ο λό γη ση εἶ ναι ἄρ ρη κτα δε μέ νη μὲ τὴν ἔν νοι α καὶ ἐ φαρ μο γὴ τῆς ἀ ρε τῆς. Ἡ ἀ ρε τὴ καὶ ἡ ἐ πι βρά βευ σή της το πο θε τοῦν ται στὸ «ἐ δῶ καὶ τὸ τώ ρα» μιᾶς συγ κεκρι μέ νης κοι νω νί ας δρα στή ρι ων πο λι τῶν. Ἐ δῶ τὰ ἄ το μα κρί νουν, κρί νον ται καὶ δι α κρίνον ται. Στὸ δη μο κρα τι κὸ πο λι τεια κὸ πλαί σιο ἡ γνώ μη τῶν πε ρισ σο τέ ρων ἀ πο δί δει τὴν ἐν δο ξό τη τα τό σο στὸν ἐ νά ρε το ὅ σο καὶ στὴν ἐ νά ρε τη. Οἱ δι α δι κα σί ες ἀ ξι ο λό γη σης τῶν ἐ νά ρε των γυ ναι κῶν πα ρου σι ά ζον ται εὔ γλωτ τα στὴν κω μῳ δί α τοῦ Ἀ ρι στο φά νη «Θε σμοφο ρι ά ζου σαι».2 1. Liddel, H.-Scott, R., «Μέ γα Λε ξι κὸν τῆς Ἑλ λη νι κῆς Γλώσ σας», τ. Ι. 2. Ἀ ρι στο φά νης, «Θε σμο φο ρι ά ζου σαι», Ἀρ χαῖ ο Ἑλ λη νι κὸ Θέ α τρο, τ. 41, «Ἐ πι και ρό τη τα», 1976.