«Χάρισμα» ἢ ἀπόκτημα; ολλὲς χιλιάδες χρόνια ἀφ’ ὅτου ὁ ἄνθρωπος διαπίστωσε τὶς ἰδι- αίτερες μέχρι ἐξαιρετικὲς δεξιότητες κάποιων ἀτόμων, ταλανί- ζεται ἀπὸ τὸ πρόβλημα τῆς προέλευσής τους. Διιστάμενες οἱ γνῶμες: Ἀπὸ τὴ μία ἡ φυσικὴ ἢ μεταφυσικὴ δωροδοσία (χάρι- σμα/ταλέντο), ἀπὸ τὴν ἄλλη τὸ «διδακτέον». Ἡ «Θεία Χάρις» (τώρα ἡ γο- νιδιακὴ δράση) ἐναντίον τῆς περιβαλλοντικῆς ἐπίδρασης (μάθησις). Καὶ χρησιμοποιοῦνται ἔννοιες ἀφ’ ἑνὸς θρησκευτικὲς (ὅπως «πνεῦμα ἅγιον», «θεῖ- ον χάρισμα», ταλέντο) ἢ γενετικὲς (κληρονομικότητα, DNA), ἀνθρωπολογικὲς (ἔν- στικτο, ὁρμέμφυτο), ἀφ’ ἑτέρου κοινωνικὲς (περιβάλλον, ἀνατροφή, γνωστικὴ ἱκα- νότητα, μαθησιακὴ δεξιότης, νοητικὴ δράση κ.ἄ.). Ἀπὸ τὶς θεολογικὲς λέξεις θὰ ἐξετάσουμε μόνο τὴν λέξη (λ.) ταλέντο, ὄχι μόνο γιατὶ εἶναι διεθνής: talent(o), ἀλλὰ καὶ λόγῳ τοῦ ὅτι εἶναι βασικώτατη λέξη-ἔννοια στὸ ὁπλοστάσιο τῶν ὀπαδῶν τοῦ «ἔμφυτου-δώρου». ΤΟ ΤΑΛΕΝΤΟ-ΤΑΛΑΝΤΟΝ. Ἡ ἀρχικὴ ἔννοια «τάλαντον» (=μονὰς βάρους καὶ χρήματος) σήμερα ἄλλαξε καὶ σημαίνει: χάρισμα φυσικὸ ἢ θεϊκό, ποὺ διαφοροποι- εῖ τὸ ἄτομο ἀπὸ τὸ πλῆθος. Πότε καὶ γιατί; Μόνον καὶ μετὰ ἀπὸ τὴν παρουσίαση τῆς παραβολῆς τῶν ταλάντων στὴν Καινὴ Διαθήκη (Ματθ. 25.14). «Μετά», γιατὶ πρὶν ἀπὸ τὸν Χριστιανισμὸ οἱ ἑλληνικὲς πηγὲς ὡς καὶ οἱ λατινικὲς ἐννοοῦσαν ἄλλο (3.600 ἀναφορές)· τὸ ἴδιο καὶ ἡ Παλαιὰ Διαθήκη (73 φορές)· «Μόνον», γιατὶ σὲ ὅλη τὴν Κ.Δ. (ὅπου καὶ πρωτοεμφανίζεται ἡ ἔννοια «χάρισμα») ὑπάρχει 13 φορὲς καὶ μόνο στὴν ἴδια παραβολή. Τί σημαίνει ὅμως παραβολή; Ç ΠΑΡΑΒΟΛΗ. Τὰ ἀρχαιοελληνικὰ λεξικὰ ἐξηγοῦν: (ἀντι)παράθεσις, σύγκρισις («τὴν παραβολὴν ἀπρεπῆ πεποιεῖσθαι», Ἰσοκρ. 28ο). Ἐπίσης: πλαγιότης, παραλλη- λία, διαίρεσις καὶ μαθηματικὴ καμπύλη. Ἀντιθέτως στὴν Παλαιὰ Διαθήκη σήμαι- νε: ὁμιλία, παροιμία ἢ ἐξευτελισμὸς [«κατέστησας ἡμᾶς παροιμίαν ἐν τοῖς ἔθνεσι» (=Ἕλλησιν!), Ψαλμ. 43.15]. Παρομοίως στὴν Κ.Δ.: Πλαστόν τι διήγημα, ὅπερ περιέ- χει ἠθικὴν ἢ θρησκευτικὴν διδασκαλίαν.1 Καὶ σήμερα: ἀλληγορία, συμβολισμός, τὸ αἰνιγματικόν, τὸ ἀκατανόητον. Εἶναι τὸ κόλπο τοῦ Ἐξουσιασμοῦ γιὰ τὸ μπλοκάρισμα τοῦ ἐγκεφάλου, τὴν ἀποδιοργάνωση τοῦ νοῦ,2 ἀφοῦ ἄλλα λένε κι ἄλλα ἐννοοῦν (διπλό, τριπλὸ ἐπί-