Συμ βαί νει στὸ Στρό φι λα Ἄν δρου η μαν τι κώ τα τη ἀρ χαι ο λο γι κὴ ἀ να κά λυ ψη ἀ πο τε λεῖ ὁ οἰ κισμὸς τῆς ε΄ χι λι ε τί ας π.Χ., ποὺ ἀ να σκά φη κε στὸ Στρό φι λα τῆς Ἄν δρου. Πλῆ θος οἰ κο δο μη μά των, τεῖ χος, ἀγ γεῖ α, χάλ κινα ἀν τι κεί με να, κα θὼς καὶ πολ λὰ τ.μ. βρα χο γρα φι ῶν μὲ διά φο ρα σχέ δια, ὅ πως γε ω με τρι κὰ σχή μα τα, ζῷ α καὶ πλοῖ α, ποὺ ἀ πο δει κνύ ουν τὴν ἐ κτέ λε ση πα νάρ χαι ων πον το πό ρων τα ξι δι ῶν, ἦλθαν στὸ φῶς. Δυ στυ χῶς ἡ συμ πε ρι φο ρὰ κά ποι ων ἀ πέ ναν τι στὰ μο να δι κὰ παγ κο σμί ως αὐ τὰ εὑ ρή μα τα εἶ ναι ἀ χα ρα κτή ρι στη. Μέ σα στὸν ἀρ χαι ο λογι κὸ χῶ ρο ἀ πο θέ τον ται τὰ ἀ πορ ρίμ μα τα ὅ λου τοῦ νη σιοῦ κι ἐ πὶ πλέ ον λει τουρ γεῖ μο νά δα πα ρα γω γῆς σκυ ρο δέ μα τος καὶ τσι μεν το πλίν θων! Βρα χο γρα φί α πλοί ου λα ξευ μέ νου σὲ δό μο τοῦ νε ο λι θι κοῦ τεί χους. (Δρ Χ. Τε λε βάν του.) Ἡ ἱ στο ρί α τῆς Ἄν δρου χά νε ται στὸ βά θος τοῦ χρό νου. Σύμ φω να μὲ τὴ Μυ θο λογί α πρῶ τος οἰ κι στὴς τοῦ νη σιοῦ ἦ ταν ὁ θε ϊ κῆς κα τα γω γῆς Ἄν δρος, γυιὸς τοῦ Ἄ νιου (γυιοῦ τοῦ Ἀ πόλ λω να) καὶ τῆς Κρέ ου σας, κό ρης τοῦ Στά φυ λου, γυιοῦ τοῦ Δι ο νύσου. Ἀρ κε τοὶ συγ γρα φεῖς τῆς Ἀρ χαι ό τη τας ἀ να φέ ρον ται στὸ νη σί, ὅ πως ὁ Στρά βων, ὁ Ἡ ρό δο τος, ὁ Θου κυ δί δης, ὁ Παυ σα νί ας, ὁ Δι ό δω ρος Σι κε λι ώ της κ.ἄ. Ἡ Ἄν δρος, τὸ δεύ τε ρο σὲ μέ γε θος –με τὰ τὴ Νά ξο– νη σὶ τῶν Κυ κλά δων, δι α θέ τει μί α σει ρὰ πλεο νε κτη μά των, τὰ ὁ ποῖ α τὴν κα θι στοῦν ἰ δα νι κὴ γιὰ κα τοί κη ση σὲ ὁ ποι α δή πο τε χρονι κὴ πε ρί ο δο.