«Γρή γο ρος τοῖς τρό ποις ἀ να δει χθείς, πρὸς θε ο γνω σί αν δι ε γεί ρεις τὸν φω τισμὸν τοὺς τῇ δυσ σε βεί ᾳ ὑ πνώτ τον τας ἀ θλί ως. Γρη γό ρι ε παμ μά καρ, ἀ ξι ο θαύμα στε» («Με γα λυ νά ριον»). ὸ ἔ τος 252 μ.Χ. ὁ βα σι λιᾶς τῆς Ἀρ με νί ας καὶ σύμ μα χος τῆς Ρώμης Τι ρι δά της ὁ Γ΄ ἐγ κα τέ λει ψε τὴ χώ ρα του με τὰ τὴν κα τάλη ψή της ἀ π’ τοὺς Πέρ σες εἰ σβο λεῖς. Ἡ χώ ρα ποὺ τὸν φι λο ξένη σε ἦ ταν ἡ Ρω μα ϊ κὴ Αὐ το κρα το ρί α τῆς ἐ πο χῆς τοῦ Δι ο κλητια νοῦ. Μὲ τὴν βο ή θεια τῶν Ρω μαί ων ὁ Τι ρι δά της Γ΄ ἐ ξε δί ωξε τοὺς Πέρ σες καὶ ἀ να κα τέ λα βε τὴν ἀρ χὴ τῆς χώ ρας του. Ὑ πό χρε ως πρὸς τὸν τό τε αὐ το κρά το ρα Δι ο κλη τια νὸ ἐ ξε δί ω ξε μὲ ἐν το λή του τοὺς χρι στιανοὺς τῆς Ἀρ με νί ας, ποὺ ὅ πως καὶ στὴν Ρω μα ϊ κὴ Αὐ το κρα το ρί α εἶ χαν γί νει ἐ πι κίν δυ νοι γιὰ τὴν ἀ σφά λεια τῆς χώ ρας του. Ὅ μως οἱ χρι στια νοὶ μέ σῳ ἑνὸς κα λο στη μέ νου σχε δί ου θὰ προ ση λυ τί σουν τὸν Τι ρι δά τη Γ΄ καὶ μὲ ἕ να αὐ το κρα το ρι κὸ δι ά ταγ μα θὰ ἀ να κη ρυ χθοῦν ὡς ἐ πί ση μη θρη σκεί α τοῦ κράτους. Ὑ πὸ τὴν ἡ γε σί α τοῦ πα τριά ρχη τους Γρη γο ρί ου, τοῦ λε γό με νου καὶ «Φω τι στῆ», θὰ γε νο κτο νή σουν τοὺς Ἕλ λη νες τῆς Ἀρ με νί ας καὶ τῶν γύ ρω πε ρι ο χῶν καὶ θὰ ἰ σο πε δώ σουν ὅ λα τὰ ἑλ λη νι κὰ μνη μεῖ α καὶ τοὺς ἀρ χαί ους να οὺς τῆς χώ ρας, χτί ζον τας ἐ πά νω τους ὡς τα φό πλα κες τὶς χρι στι α νι κὲς ἐκκλη σί ες. Πρό κει ται γιὰ τὴν βί αι η ἐγ κα θί δρυ ση τοῦ πρώ του θε ο κρα τι κοῦ κρά τους στὸν κό σμο καὶ τὴν δο κι μὴ γιὰ τὴν ἰ σο πέ δω ση τοῦ ἀρ χαί ου ἑλ ληνι κοῦ κό σμου, ποὺ ἀ κο λού θη σε λί γα χρό νια με τά. Ὁ πα τέ ρας τοῦ Γρη γο ρί ου, ποὺ ἦ ταν πα τριά ρχης τῶν χρι στια νῶν τῆς Ἀρ με νί ας, ὠ νο μα ζό ταν Ἀ νὰκ καὶ ἦ ταν παρ θι κῆς κα τα γω γῆς. Ὑ πῆρ ξε σα τρά πης στὴν ἀ να το λικὴ Ἀρ με νί α καὶ ἦ ταν φι λι κὰ προ σκεί με νος πρὸς τοὺς χρι στια νοὺς τῆς πε ρι ο χῆς του. Σύμ φω να μὲ τὶς ἀρ με νι κὲς πη γὲς τὸ 238 μ.Χ. ὁ Ἀ νὰκ μὲ προ τρο πὴ τοῦ βα σι λιᾶ τῆς