«Γρήγορος τοῖς τρόποις ἀναδειχθείς, πρὸς θεογνωσίαν διεγείρεις τὸν φωτι- σμὸν τοὺς τῇ δυσσεβείᾳ ὑπνώττοντας ἀθλίως. Γρηγόριε παμμάκαρ, ἀξιοθαύ- μαστε» («Μεγαλυνάριον»). ὸ ἔτος 252 μ.Χ. ὁ βασιλιᾶς τῆς Ἀρμενίας καὶ σύμμαχος τῆς Ρώ- μης Τιριδάτης ὁ Γ΄ ἐγκατέλειψε τὴ χώρα του μετὰ τὴν κατά- ληψή της ἀπ’ τοὺς Πέρσες εἰσβολεῖς. Ἡ χώρα ποὺ τὸν φιλοξέ- νησε ἦταν ἡ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία τῆς ἐποχῆς τοῦ Διοκλη- τιανοῦ. Μὲ τὴν βοήθεια τῶν Ρωμαίων ὁ Τιριδάτης Γ΄ ἐξεδίω- ξε τοὺς Πέρσες καὶ ἀνακατέλαβε τὴν ἀρχὴ τῆς χώρας του. Ὑπόχρεως πρὸς τὸν τότε αὐτοκράτορα Διοκλητιανὸ ἐξεδίωξε μὲ ἐντολή του τοὺς χριστια- νοὺς τῆς Ἀρμενίας, ποὺ ὅπως καὶ στὴν Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία εἶχαν γίνει ἐπικίνδυνοι γιὰ τὴν ἀσφάλεια τῆς χώρας του. Ὅμως οἱ χριστιανοὶ μέσῳ ἑ- νὸς καλοστημένου σχεδίου θὰ προσηλυτίσουν τὸν Τιριδάτη Γ΄ καὶ μὲ ἕνα αὐτοκρατορικὸ διάταγμα θὰ ἀνακηρυχθοῦν ὡς ἐπίσημη θρησκεία τοῦ κρά- τους. Ὑπὸ τὴν ἡγεσία τοῦ πατριάρχη τους Γρηγορίου, τοῦ λεγόμενου καὶ «Φωτιστῆ», θὰ γενοκτονήσουν τοὺς Ἕλληνες τῆς Ἀρμενίας καὶ τῶν γύρω περιοχῶν καὶ θὰ ἰσοπεδώσουν ὅλα τὰ ἑλληνικὰ μνημεῖα καὶ τοὺς ἀρχαίους ναοὺς τῆς χώρας, χτίζοντας ἐπάνω τους ὡς ταφόπλακες τὶς χριστιανικὲς ἐκ- κλησίες. Πρόκειται γιὰ τὴν βίαιη ἐγκαθίδρυση τοῦ πρώτου θεοκρατικοῦ κράτους στὸν κόσμο καὶ τὴν δοκιμὴ γιὰ τὴν ἰσοπέδωση τοῦ ἀρχαίου ἑλλη- νικοῦ κόσμου, ποὺ ἀκολούθησε λίγα χρόνια μετά. Ὁ πατέρας τοῦ Γρηγορίου, ποὺ ἦταν πατριάρχης τῶν χριστιανῶν τῆς Ἀρμενίας, ὠνομαζόταν Ἀνὰκ καὶ ἦταν παρθικῆς καταγωγῆς. Ὑπῆρξε σατράπης στὴν ἀνατολι- κὴ Ἀρμενία καὶ ἦταν φιλικὰ προσκείμενος πρὸς τοὺς χριστιανοὺς τῆς περιοχῆς του. Σύμφωνα μὲ τὶς ἀρμενικὲς πηγὲς τὸ 238 μ.Χ. ὁ Ἀνὰκ μὲ προτροπὴ τοῦ βασιλιᾶ τῆς