ΔΗΜ. ΜΠΟΓΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ” Ἡ δικαιοσύνη στὴν ᾿Αθήνα τῆς κλασσικῆς ἐποχῆς Ἡ Δικαιοσύνη εἶναι, ὅπως λέγεται, τὸ ὁ- χυρὸν τῆς δημοκρατίας. Ἣ βάσις τῆς εὖ- δαιµονίας τῆς πολιτείας. Λίθος ἀκρογω- νιαῖος ἐπὶ τοῦ ὁποίου θεμελιώνεται ἡ ἀσφά- λεια καὶ ἡ εὐημερία τοῦ ἀτόμου. "Ανευ αὐ- τῆς δὲν νοεῖται πολιτισμός, διότι θὰ ἔπε- κράτει ἡ αὐτοδικία, τὸ δίκαιον τοῦ ἴσχυρο- τέρου --- ὁ νόμος τῆς ζούγκλας. Κατὰ τὸν Πλάτωνα «ἐν τῆς δικαιοσύνῃ συλλήβδην πᾶσ᾽ ἀρετὴ ἐστιν». ᾿Αλλὰ καὶ ἀπὸ πολὺ πα- λαιότερα ἡ Δικαιοσύνη δὲν ἐνδιέφερε µό- νον τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλά, καθὼς εἶχε θείαν τὴν προέλευσιν καὶ τὴν ἀποστολήν, ἀπησχόλει σοβαρότατα τὸ Πάνθεον τοῦ Ολύμπου. Ὁ Ἡσίοδος ἀναγνωρίζει τὴν Θέμιδα ὡς θεὰν «θυγατέρα τοῦ Οὐρανοῦ καὶ τῆς Γαίας» (Θεογον. 135). Ὃ δὲ "Όμηρος “τὴν θέλει πιστὴν ἀκόλουθον τοῦ Διός, ἀγ- γελιαφόρον του, διὰ νὰ προσκαλεῖ τοὺς θε- οὓς εἰς τὰ συμβούλια: «Ζεὺς δὲ θέµιστα κέ- λευε θεοὺς ἀγορήνδε καλέσαι». (λ. Υ 4). ᾿Ακόμη φίλην του καὶ ἔμπιστη σύντροφό του, πού, μισοξαπλωμένη κοντά του, ψιλο- κουβεντιάζει µαζί του: « Ἐγκλιδὸν ἑζομένη πυκινοὺς ὀάρους ὀαρίζει» (Ὁμήρ. "Ύμνος εἰς Δία ΧΧΙΠ. 1-3). Ὁμοτράπεζον εἰς τὰ συμπόσια. τῶν θεῶν διὰ νὰ ἐποπτεύει τὴν. εὐταξίαν καὶ τὴν τήρησιν τῶν ἐθίμων: «᾿Αλλὰ σὺ ἄρχε θεοῖσι, δόμοις ἐνὶ δαιτὸς ἐΐ- σης» (Ἰλιάδ. ϐ 87.95). Τὴν θέλει, ἀκόμη, σύμμαχον τοῦ Αρη, ποὺ εἶναι ἕτοιμος νὰ ἀγωνισθῆ μαζί της πρὸς ἐπικράτησιν τῶν ἀποφάσεών της: «Νίκης ἐν πολέμοιο πά- τερ, συναρωγὲ Θέμιστος» (Ομήρ. Ὕμνος εἰς Αρη ΝΊΠ]. 4). Ἢ ᾿Αθηνᾶ μετέχει, ἐπίσης, ἐνεργῶς στὸν ἔργον τῆς Δικαιοσύνης; Μὲ τὴν ἀθωωτικὴ ψῆφον της λύει τὸ ἀδιέξοδον τῆς ἰσοψη- φίας. Θεμελιώνει καὶ ἑδραιώνει τὸ ἀνώτα- το δικαστήριο, τὸν Αρειο Πάγο --- ἐγγύη- ση καὶ «φρούρημα» ὅλης τῆς ᾿Αττικῆς. Προπύργιον καὶ σωτήριον τῆς πόλεως. ᾽Α- δέκαστον, σεπτόν, σοφόν, ἄγρυπνον --- γιὰ νὰ κοιμοῦνται ἥσυχοι οἱ πολίται: «Ἔρυμα χώρας καὶ πόλεως σωτήριον. Κερδῶν ἄθι- κτον βουλευτήριον, αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὖ- δόντων ὕπερ γρηγορός, φρούρημα τῆς ᾽Ατ- τικῆς» (Αἰσχύλου Ὀρέστεια- Εὐμενίδες 700- 706). | Ὃ Ζεὺς δὲν ὑστερεῖ εἰς ἐνδιαφέρον διὰ τὸ: ἔργον τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὴν «εὐδικίαν» κρατῶν ἕτοιμον τὸ ἐκηβόλον ὅπλον τῆς ὀργῆς του κατὰ τῶν ἀδικούντων (Αἰσχ. ἔ.ᾱ., Λουκιανοῦ Τίμων 100). ᾿Εκδικούμε- νος ἔτσι διὰ τὰς συνεπεία δωροδοκίας λαμ- βανομµένας ἀδίκους ἀποφάσεις, ποὺ «ἀτι- µάζουν τὴν ἀγοράν». Κατὰ τὸν Ὅμηρον, προκαλοῦν τὴν κατὰ τῶν δικαστῶν ὀργήν τοῦ Διός, ἡ ὁποία ἐκδηλοῦται μὲ τὰς φοβε- ρὰς τρικυμίας. Ὃ 'Ἡσίοδος ἐπικαλεῖται αὐτὴν τὴν ὀργὴν τοῦ Διὸς ὅταν, δωροδοκη- : θέντες δικαστάς, τὸν ἠδίκησαν, ἐπιδικά- σαντες στὸν ἀδελφόν του Πέρσην ὁλόκλη- ρη τὴν πατρικὴ κληρονομία (Παπαρρηγ. Ἱστορ. Ἑλλ. Ἐθν. τ. Α᾿ σελ. 77). Ζεὺς - πατήρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε ἐγέννησε ἐκ τῆς Θέμιδος τὰς Ὥρας, θυγατέρας του: Εἰρή- νην, Εὐνομίαν καὶ Δίκην. Τὴν Δίκην ἀκο- λουθοῦν πάντοτε αἱ Ἐρινύες ἤ Σεμναί, Εὐ- μενίδες, Ποιναὶ καὶ Μανίαι καλούμεναι. Αὗται ἐγεννήθησαν κατὰ. τὸν Ἡσίοδον (Θεογον. 18) ἐκ σταγόνων αἵματος τῆς Γαίας καὶ τοῦ (θεοῦ) Οὐρανοῦ. Τὰ ὀνόματά των, κατὰ τὸν ᾿Απολλόδωρον, εἶναι: Μέ- γαιρα, ᾿Αληκτώ καὶ Τισιφόνη (Αι πολλόδ. 1.2.3): «Αθανάτων μετὰ φύλον, ἴτην προλιπόντ᾽ ἀνθρώποις, Αἰδὼς καὶ Νέμε- σις». (Ἔργα 197). Οἱ θεοὶ ἐδώῤησαν στοὺς θνητοὺς τὴν Νέ- μεσιν, τὴν Αἰδὼ καὶ τὴν Δίκην, πού συνερ- γάζονται διὰ τὴν διακυβέρνησίν των. Σ᾽ αὖ- τὸ συμφωνοῦν: ὁ Ἡσίοδος (Θεογον. 18, ᾽Α- πολλόδ. 1.3), ὁ Ὅμηρος: 'Ο Τηλέμαχος ἀ- νήμπορος νὰ ἐκδιώξει τοὺς μνηστῆρας, τοὺς ἐξορκίζει νὰ θυμηθοῦν τὴν Νέμεσιν καὶ τὴν Αἰδὼ πρὸς τοὺς γύρω ἀνθρώπους, ἄλλως ὁ Ζεὺς καὶ ἡ Θέμις (ποὺ θὰ τοὺς πα- ρακαλέσει μέ... λιτανεία) θὰ τοὺς ἀνταπο- » Ὁ κ. Δημήτριος Μπογδανόπουλος εἶναι ἐπίτιμος δικηγόρος τῶν Πατρῶν καὶ συγγραφεύς.