ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
295ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2006
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η (Αλ-) Χημεία — ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ, ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
Ἡ ἐξέλιξή της διὰ μέσου τῶν χιλιετιῶν
«Πολέμα χαλκέ, πολέμα ὑδράργυρε, ἕνωσε τὸ ἀρσενικὸ μὲ τὸ θηλυκό.
Ἐκεῖ εἶναι ὁ χαλκός, ποὺ λαμβάνει τὸ κόκκινο τῆς ροδόχρυσης Ἰοῦς. Ἐκεῖ
εἶναι ἡ ἀποσύνθεση τῆς Ἴσιδος.»
(Στέφανος ὁ Ἀλεξανδρεύς, «Ἀποσπάσματα»)
τυμολογικὰ ἡ προέλευση τῆς λέξεως «ἀλχημεία» ἢ «ἀλχυμεία»
ἔχει δύο ἐκδοχές. Ἀπ’ τὴν ἑλληνικὴ ρίζα αλ-, ποὺ σημαίνει
ὑγρό-ρευστό, καὶ τὴν λέξη «χημία», ποὺ σημαίνει τὴν τέχνη
τῆς τήξεως τῶν μετάλλων («ἡ τοῦ ἀργύρου καὶ χρυσοῦ κατα-
σκευή»: Λεξικὸ Σουίδα). Δεύτερον πάλι ἀπ’ τὴν ἴδια ρίζα καὶ
τὴν ἑλληνικὴ λέξη «χυμεία», ποὺ ὁρίζει τοὺς χυμοὺς ἐν γένει, ἢ «χεμεία»,
ποὺ προέρχεται ἐκ τοῦ ρήματος χέω-χύνω. Ἡ Ἀλχημεία στὴν Αἰγυπτιακὴ
Γλῶσσα ἀποδίδεται μὲ τὶς λέξεις «keme» καὶ «quemt», ποὺ σημαίνουν ἐπίσης
«σοφός» καὶ «μαύρη στάχτη», ποὺ βγαίνει ἀπ’ τὴν ἐπεξεργασία τοῦ ὑδραρ-
γύρου. Στὴν Κίνα ἐμφανίζεται πάλι ἡ ἑλληνικὴ λέξη Ἀλχημεία ὡς «k-im-iya»
καὶ σημαίνει «ὁ φυτικὸς χυμὸς ἀπὸ μέταλλο», ἐννοεῖται δηλαδὴ ἡ ἀπόσταξη
τοῦ ὑδραργύρου ἀπ’ τὰ μέταλλα. Στὴν Ἰνδικὴ Γλῶσσα ἡ λέξη ἀλχημεία με-
ταφράζεται ὡς «rasayana», ποὺ σημαίνει «τὸ ὄχημα τοῦ ὑδραργύρου» ἢ τὸ
«σπέρμα τοῦ Σίβα» καὶ ἐννοεῖται πάλι ὁ ὑδράργυρος.
Τί εἶναι ὅμως ἡ Ἀλχημεία; Ποτὲ κανένας τομέας δὲν παρεξηγήθηκε τόσο πολὺ ὅσο αὐ-
τὸς τῆς Ἀλχημείας. Ὑπεύθυνοι γι’ αὐτὸ εἶναι ἐν μέρει οἱ ἴδιοι οἱ ἀλχημιστές, ἡ πολυπλοκό-
τητα τῆς Ἀλχημείας, οἱ χριστιανοὶ διῶκτες της, ἀλλὰ καὶ οἱ διάφοροι τσαρλατᾶνοι, ποὺ
κατὰ περιόδους ἰδιοποιήθηκαν τὸν τίτλο τοῦ ἀλχημιστῆ. Ἡ Ἀλχημεία ἦταν μία ἀπόκρυ-
φη ἐπιστήμη, ποὺ βασιζόταν σὲ καθαρὰ φιλοσοφικὲς γνώσεις. Στὰ ἀλχημικὰ ἐργαστήρια
ἔγιναν τὰ πρῶτα πειράματα τῆς ἀνθρωπότητος καὶ πολλὲς μεγάλες ἀνακαλύψεις. Ἂν καὶ
ἔχουν βρεθῆ πολλοὶ πάπυροι καὶ συγγράμματα ἀλχημικά, τὰ κλειδιὰ τῶν διδασκαλιῶν
δίδονταν ἀπὸ στόμα σὲ αὐτί, ἀπ’ τὸν δάσκαλο στὸν μαθητή. Οἱ πειραματικὲς ἐφαρμο-
γές της ἦταν στὴν Τεχνολογία, τὴν Μεταλλουργία, τὴν Ἰατρικὴ καὶ Φαρμακευτική, τὴν