«ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΥΞΗ» ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑΣΜΟΣ Ἀγαπητὲ «Δαυλέ», Διαφωνῶ μὲ τὴν ἐπισήμανσή σου στὸ τελευταῖο τεῦχος σου σχετικὰ μὲ τὴν τελετὴ ὅπου τραγουδοῦσαν οἱ Ἕλληνες Θεοί. Ἤμουν στὴν τελευταία πρόβα μέσα καὶ τὸ παρακολούθησα ἀπὸ κοντά. Συμφωνῶ ὅτι οἱ θεοὶ μποροῦν νὰ τραγουδοῦν μαζί μας, ἀλλὰ στὴν συγκεκριμένη παράσταση οἱ Ἕλληνες θεοὶ παρουσιάζονται ὡς κωμικὲς φιγοῦρες καὶ γελοιοποιοῦνται (γιατί δὲν ἐμφανίζεται μετὰ ἕνας παππᾶς ἢ ὁ Ἰησοῦς νὰ τραγουδοῦν ντυμένοι γελοῖα –μὲ ἐμφανεῖς γελοῖες κινήσεις καὶ ψευτοαμφιέσεις–;). Ἀντιθέτως, ἀμέσως μετὰ ἀλλάζει ὅλο τὸ σκηνικό, σοβαρεύει ἡ μουσικὴ (χάνονται οἱ γελοιότητες, τὰ πανηγύρια, τὰ τραγούδια, κ.λπ.) μέσα σὲ πλήρη θρησκευτικὴ κατάνυξη, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ἐμμέσως. Μάλιστα κάποιοι θεατὲς –Ἕλληνες– ἀπόρησαν καὶ σχολίασαν δυνατὰ τὴν δυσφορία τους γιὰ τὸ ἄτοπον τῆς βυζαντινῆς παράστασης. Σίγουρα οἱ προθέσεις τους δὲν ἦταν ἁγνὲς καὶ εἰλικρινεῖς, ἀπὸ τὴν στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποία ἔγινε ἡ εὐθεῖα ἀντιπαράθεση τῶν 2 σκηνικῶν (ὅταν ἤμασταν μικρὰ καὶ ἀφελῆ παιδάκια –τὰ Ἀρχαῖα Χρόνια– χορεύαμε καὶ τραγουδούσαμε ἀνέμελοι, μετὰ ὅμως μεγαλώσαμε, ἐνηλικιωθήκαμε καὶ σοβαρέψαμε, ἔτσι εἴδαμε καὶ τὸ φῶς τὸ ἀληθινό –πανάθεμά μας). Περισσότερο ἀπὸ ὅλα μὲ πόνεσε ὅμως ἐκείνη τὴ στιγμή, ἡ σκέψη ὅτι οἱ Ἰσραηλινοὶ θεατὲς (ἦταν ἀρκετοί, ἂν κρίνω ἀπὸ τὶς σημαῖες τους) θὰ κρατοῦσαν τὶς κοιλιές τους ἀπὸ τὰ γέλια, ὅταν τὰ εἶδαν ὅλα αὐτὰ καὶ θὰ εὐχαριστήθηκαν γιὰ ἀκόμα μιὰ φορὰ γιὰ τὴν κατάντια ποὺ κατάφεραν καὶ μᾶς ἔρριξαν γυρνῶντας τὰ πάνω-κάτω. Μὲ τιμὴ Στ. Ἀργυριάδης Σημ. «Δ»: Ἑπόμενο ἦταν, οἱ Ἰσραηλινοὶ νὰ γελᾶνε (ἂν μποροῦν νὰ γελᾶνε τόσο καταπιεσμένοι ἄνθρωποι μὲ «πλήρη θρησκευτικὴ κατάνυξη», δηλαδὴ θεοκρατούμενοι ἄνθρωποι, ποὺ εἶναι ἔξω ἀπὸ γελοιότητες=πανηγύρια=τραγούδια!): Βρίσκονται στὴ συνηθισμένη τους ἀτμόσφαιρα. Οἱ Ρωμιοὶ σὲ ποιά ἀτμόσφαιρα βρίσκονται; Στὴν ἑλληνικὴ (καὶ χαίρονται) ἢ στὴν ἑβραϊκὴ (καὶ μέσα στὴ θρησκευτική τους κατάνυξη) θλίβονται μπροστὰ στὴ χαρὰ τῆς ζωῆς;_Δ.Ι.Λ.