«ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΥΞΗ» ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑΣΜΟΣ Ἀγαπητὲ «Δαυλέ», Διαφωνῶ μὲ τὴν ἐπισήμανσή σου στὸ τελευταῖο τεῦχος σου σχετικὰ μὲ τὴν τελετὴ ὅπου τραγουδοῦσαν οἱ Ἕλληνες Θεοί. Ἤμουν στὴν τελευταία πρόβα μέσα καὶ τὸ παρακολούθησα ἀπὸ κοντά. Συμφωνῶ ὅτι οἱ θεοὶ μποροῦν νὰ τραγουδοῦν μαζί μας, ἀλλὰ στὴν συγκε- κριμένη παράσταση οἱ Ἕλληνες θεοὶ παρουσιάζονται ὡς κωμικὲς φιγοῦρες καὶ γελοιοποιοῦνται (γιατί δὲν ἐμφανίζεται μετὰ ἕνας παππᾶς ἢ ὁ Ἰησοῦς νὰ τραγουδοῦν ντυμένοι γελοῖα –μὲ ἐμφανεῖς γελοῖες κινήσεις καὶ ψευτοαμ- φιέσεις–;). Ἀντιθέτως, ἀμέσως μετὰ ἀλλάζει ὅλο τὸ σκηνικό, σοβαρεύει ἡ μουσικὴ (χά- νονται οἱ γελοιότητες, τὰ πανηγύρια, τὰ τραγούδια, κ.λπ.) μέσα σὲ πλήρη θρησκευτικὴ κατάνυξη, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ἐμμέσως. Μάλιστα κάποιοι θε- ατὲς –Ἕλληνες– ἀπόρησαν καὶ σχολίασαν δυνατὰ τὴν δυσφορία τους γιὰ τὸ ἄτοπον τῆς βυζαντινῆς παράστασης. Σίγουρα οἱ προθέσεις τους δὲν ἦταν ἁγνὲς καὶ εἰλικρινεῖς, ἀπὸ τὴν στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποία ἔγινε ἡ εὐθεῖα ἀντιπαράθεση τῶν 2 σκηνικῶν (ὅταν ἤμασταν μικρὰ καὶ ἀφελῆ παιδάκια –τὰ Ἀρχαῖα Χρόνια– χορεύαμε καὶ τραγουδού- σαμε ἀνέμελοι, μετὰ ὅμως μεγαλώσαμε, ἐνηλικιωθήκαμε καὶ σοβαρέψαμε, ἔ- τσι εἴδαμε καὶ τὸ φῶς τὸ ἀληθινό –πανάθεμά μας). Περισσότερο ἀπὸ ὅλα μὲ πόνεσε ὅμως ἐκείνη τὴ στιγμή, ἡ σκέψη ὅτι οἱ Ἰσρα- ηλινοὶ θεατὲς (ἦταν ἀρκετοί, ἂν κρίνω ἀπὸ τὶς σημαῖες τους) θὰ κρατοῦσαν τὶς κοιλιές τους ἀπὸ τὰ γέλια, ὅταν τὰ εἶδαν ὅλα αὐτὰ καὶ θὰ εὐχαριστήθη- καν γιὰ ἀκόμα μιὰ φορὰ γιὰ τὴν κατάντια ποὺ κατάφεραν καὶ μᾶς ἔρριξαν γυρνῶντας τὰ πάνω-κάτω. Μὲ τιμὴ Στ. Ἀργυριάδης Σημ. «Δ»: Ἑπόμενο ἦταν, οἱ Ἰσραηλινοὶ νὰ γελᾶνε (ἂν μποροῦν νὰ γε- λᾶνε τόσο καταπιεσμένοι ἄνθρωποι μὲ «πλήρη θρησκευτικὴ κατάνυξη», δηλαδὴ θεοκρατούμενοι ἄνθρωποι, ποὺ εἶναι ἔξω ἀπὸ γελοιότητες=πα- νηγύρια=τραγούδια!): Βρίσκονται στὴ συνηθισμένη τους ἀτμόσφαιρα. Οἱ Ρωμιοὶ σὲ ποιά ἀτμόσφαιρα βρίσκονται; Στὴν ἑλληνικὴ (καὶ χαίρον- ται) ἢ στὴν ἑβραϊκὴ (καὶ μέσα στὴ θρησκευτική τους κατάνυξη) θλίβον- ται μπροστὰ στὴ χαρὰ τῆς ζωῆς;_Δ.Ι.Λ.