Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΡΑΟΙ, ΚΕΥΝΟΙΟΣ: 4 ΡΤΙΠΙΘΥ οί ΤΗ6οΙν (ΟΗ5ΙΥΜΟΙΙΟΠ (Βασικὸς ὀδηγὸς κατασκευῆς ἐπιστημονικῆς θεωρίας) Βασικὸς σκοπὸς τῆς ἐπιστημονικῆς γνώσης, σύμφωνα μὲ τὸν συγγραφέα, εἶναι ἡ ἀνάπτυξη τυπολογιῶν, ἡ πρόβλεψη καὶ ἡ ἑρμηνεία, τὸ γενικότερο αἴσθημα κατανόησης τῶν γεγονότων καὶ ἡ συμβολὴ στὸν ἔλεγχό τους. Ἐνῶ οἱ τυπολογίες εἶναι ἐξαντλητικὲς καὶ ἀποκλείονται ἀμοιβαῖα, ἡ πρόβλεψη καὶ ἡ ἑρμηνεία ἐμπεριέχουν παρόμοιες ἐξαρτήσεις ἀπὸ τὶς ἰδιότητες τῆς συμβολικῆς λογικῆς. Τὸ αἴσθημα τῆς κατανόησης, ὑποστηρίζει ὁ Ρ.Κ., τείνει ν ̓ ἀναφέρεται στὴν ἐξειδίκευση τῆς σχέσης καὶ στὴν αἰτιώδη συνάφεια τῶν συντελεστῶν, ἐνῶ γιὰ τὸν ἔλεγχο τῶν γεγονότων χρησιμοποιοῦνται τὰ εὑρήματα τῶν κανονικοτήτων καὶ τῶν τάσεων ποὺ ἦρθαν στὸ φῶς ἀπὸ τὴν διερεύνηση. Ἧ ἐπιστημονικὴ θεωρία, ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριά, ἀναφέρεται σὲ ἀφηρημένες προτάσεις ποὺ ἀποτελοῦν μέρος τῆς ἔπιστη μονικῆς γνώσης εἴτε μὲ τὴν μορφὴ σειρᾶς νόμων, δηλαδὴ ἀξιωματικά, εἴτε μὲ τὴν μορφὴ τῆς αἰτιώδους διεργασίας. Τέλος, τὰ κατηγορήματα ποὺ ἐμφανίζονται νὰ διευκολύνουν τὴν υἱοθέτηση ἐννοιῶν καὶ προτάσεων στὸ ἐπιστημονικὸ σῶμα τῆς γνώσης περιλαμβάνουν (1) ἕνα χαρακτήρα ἀφαίρεσης ἀνεξάρτητο ἀπὸ τὸν τόπο καὶ τὸν χρόνο καὶ τὴν (2) διὑποκειμενικότητα, μὲ τὶς εἰδικότερες κατηγορήσεις τῆς σαφήνειας, τῆς αὐστηρότητας καὶ τῆς ἐμπειρικῆς συνάφειας. Ὃ συγγραφέας ὑποστηρίζει ὅτι ἡ υἱοθεσία καὶ ἡ χρήση ἐννοιῶν ἀνταποκρινόμενων σ ̓ αὖτὰ τὰ κριτήρια διευκολύνει τὴν ἀνάπτυξη τῆς θεωρίας καὶ ἐπιτρέπει στὶς κοινωνικὲς ἐπιστῆμες νὰ συγκροτήσουν τυπολογίες κι ἕνα αἴσθημα ἐλέγχου ποικίλων μορφῶν τῆς συμπεριφορᾶς. ̓Ανάλογα μὲ τὸν βαθμὸ τοῦ νέου στοιχείου ποὺ προσκομίζουν, μποροῦμε, σύμφωνα μὲ τὸν Ρ.Κ., νὰ ταξινομήσουμμε νέες ἰδέες ἤ τὸν νέο προσανατολισμό κατὰ τρεῖς τύπους: (α) μὲ τὸ παράδειγμα τοῦ ΚΚιΠΠ,ποὺ ἐκφράζει μιὰ ριζικἁ νέα ἐννοιολόγηση τῶν φαινομένων ἤ μεθοδολογικὴ διεργασία γιὰ τὴν συλλογὴ ἐμπειρικοῦ ὑλικοῦ καὶ τὴν ἑρμηνεία φαινομένων ποὺ προηγούμενα παραδείγματα ἦσαν ἀνίκανα νὰ ἑρμηνεύσουν (π.χ. ἡ θεωρία τοῦ Φρόῦντ γιὰ τὴν προσωπικότητα)’ (β) μὲ τὰ παραδείγματα, ὅπου ἡ νέα ἐννοιολόγηση ἐκφράζει τὴν μοναδικὴ περιγραφὴ τῶν φαινομένων, ἔστω κι ἄν ἀπουσιάζει μιὰ δραματικὰ νέα ἄποψη τοῦ κόσμου, ἐνῶ οἱ νέες ἐννοιολογήσεις προβάλλουν νέα ἐρωτήματα καὶ μποροῦν νὰ ἑρμηνεύσουν προηγουμένως ἀνερμήνευτα γεγο-. νότα (π.χ. ἡ θεωρία τῆς ἰσορροπίας τοῦ Χάϊντερ, καθὼς καὶ οἱ ἄλλες θεωρίες γνωσιακῆς ἰσορροπίας)" καὶ (γ) μὲ τὴν σειρὰ ποικιλιῶν παραδειγμάτων ποὺ ἀφοροῦν τὴν διευκρίνηση ἤ παραλλαγὲς τῶν παραδειγμάτων τοῦ ΚυπΠη, ἐνῶ οἱ μεταβολὲς δὲν μετασχηματίζουν τὴν βασικὴ ἐννοιολόγηση τῶν φαινομένων ποὺ συνδέονται μὲ τὰ παραδείγματα αὐτὰ (π.χ. ἡ τροποποίηση τῆς θεωρίας τοῦ Φρόῦντ ἀπὸ τὸν Γιούνγκ, τὸν ́Αντλερ καὶ τὸν Ῥάνκ). Δυὸ συντελεστὲς φαίνονται νὰ ἐπιβραδύνουν, ὑποστηρίζει ὁ Ρ.Ε., τὴν ἀποδοχὴ νέων παραδειγμάτων: (1) ἡ ὑπάρχουσα ἐπιστημονικὴ ὁρολογία σχετίζεται συνήθως μὲ τὶς ἐννοιολογήσεις τῶν φαινομένων καὶ (2) οἱ διεργασίες γιὰ τὴν υἱοθέτηση ἀπὸ μιὰ ἐπιστημονικὴ κοινότητα ἑνὸς παραδείγματος εἶναι μακρὲς καὶ ἐπίπονα ἐπίλεπτες. Οἱ νέες ἰδέες ἀντιμετωπίζουν μεγάλο βαθμὸ σκεπτικισμοῦ, καθὼς οἱ φορεῖς τῆς ἐπιστήμῆς εἶναι κυρίως καὶ φορεῖς παλαιοτέρων ἀντιλήψεων. Ὁ συγγραφέας διατείνεται, ὅτι, ὅταν χρησιμοποιεῖται ἕνας πρωτογενὴς ὅρος, θὰ πρέπει νὰ ὑπάρχει συμφωνία μεταξὺ τῶν ἐπιστημόνων γιὰ τὸ νόημά του, ἐνῶ οἱ παράγωγοι ὅροι θὰ πρέπει νὰ καθορίζονται μὲ βάση τοὺς πρωτογενεῖς ὅρους. Θὰ πρέπει ἀκόμη νὰ ὑπάρχει «οποθηςυς γιὰ τοὺς ἐχγειρηματικοὺς ἐκείνους ὁρισμούς ποὺ ἀποτελοῦν δεῖκτες ἐννοιῶν. Μὲ τὴν ἔννοια αὐτὴ δὲν θὰ πρέπει νὰ συσχετίζονται ἀρνητικὰ δυὸ ἐγχειρηματικοὶ ὁρισμοί, ἐφ ̓ ὅσον ἀποτελοῦν δεῖκτες τῆς ἴδιας ἔννοιας, ἐνῶ τὸ οοη-