ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
40ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1985
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η αντίφαση του σύγχρονου Πολιτισμού — ΝΤΟΚΑΣ, ΛΑΜΠΡΟΣ
Κείμενο φύλλου
ΛΑΜΠΡΟΣ ΝΤΟΚΑΣ”Α
Ἢ ἀντίφαση τοῦ σύγχρονου Πολιτισμοῦ
Μιὰ τρομερὴ ἀντίθεση κυριαρχεῖ στὴν ἐξελικτικὴ πορεία τοῦ πολιτισμοῦ. ̓Απὸ τὴ
μιὰ μεριὰ οἱ πρακτικὲς κατακτήσεις προσφέρουν τοὺς διαλεκτοὺς καρπούς, ποὺ ἀνεβάζουν
τὴν ἀξία τῆς ζωῆς καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη ἡ βαθύτερη μελέτη τοῦ φαινομένου σπρώχνει τὴ
νόηση σὲ πραγματικότητες τελείως ξένες ἤ ἀντίθετες ἀπὸ κάθε διαισθητικὴ ἀντίληψη, δηλαδὴ
τὰ λογικὰ σχήματα πολλῶν κατηγοριῶν φαινομένων δὲν συμφωνοῦν μὲ τὴν ἄμεση
ἐμπειρία, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὴν συνηθισμένη παρατήρηση. Τὰ παράδοξα ἀποτελέσματα
πολλῶν ἐπιστημονικῶν θεωριῶν, τὰ ὁποῖα δὲν προέρχονται ἀπὸ ἕἔλλειψη λογικῆς
συνέπειας, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν τρόπο παρατήρησης καὶ ἀπὸ τὴ φύση τῶν φαινομένων ποὺ ἐκφράζουν,
ἐπιδροῦν στὴ σκέψη ὅλων τῶν μὴ εἰδικῶν καὶ προκαλοῦν μιὰ σύγχυση, ποὺ μεταφέρεται
καὶ στὴ καθημερινὴ δραστηριότητα τοῦ ἀνθρώπου.
Οἱ ἐλάχιστοι εἰδικοὶ εἶναι σὲ θέση νὰ κατανοήσουν τὴν ἀξία τῶν ἀφηρημένων ἐπινοήσεων
καὶ σὲ ποιοὺς χώρους μποροῦν νὰ ἐφαρμοστοῦν. Οἱ ὑπόλοιποι ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν
πνευματική τους καλλιέργεια μέσα στὴν προσπάθειά τους νὰ συλλάβουν καὶ τὶς πλέον
σύγχρονες κατακτήσεις τῆς ἐπιστήμης, παρανοοῦν τὰ σύμβολα καὶ τὶς παραστάσεις τῶν
νοητικῶν χώρων καὶ προσπαθοῦν νὰ τὰ μεταφέρουν καὶ στὶς πιὸ συγκεκριμένες ἐνέργενες,
μὲ ἀποτέλεσμα τὴν καταστρεπτικὴ ἐπίδραση στὴ δομὴ τῆς πρακτικῆς ζωῆς. Ἔτσι
γιὰ τὴν κοινὴ συνείδηση δημιουργεῖται ἡ ἐντύπωση πὼς κυριαρχεῖ ὁ κόσμος τοῦ παραλόγου,
ὁ ὁποῖος δυστυχῶς μέσα ἀπὸ μιὰ πλήρη παρανόηση διεισδύει στὴν πνευματικὴ καὶ
ψυχικὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ συνύπαρξη τοῦ ὑλικοῦ πλούτου καὶ τῆς πνευματικῆς σύγχυσης
ἔχει σὰν ἀποτέλεσμα τὴν ἐπιβολὴ τῆς ἀβεβαιότητας, τοῦ φόβου καὶ τῆς ἐπιθετικότητας
σὲ κάθε μορφὴ κοινωνίας. Σύμβολα καὶ ἀξίες ποὺ στέριωσαν τὴν κοινωνικὴ ἰσορροπία
γκρεμίζονται, γιὰ νὰ πάρει τὴ θέση τους ἡ ἀπροκάλυπτη βία. Οἱ σοφοὶ μάγοι ποὺ πίστεψαν
πὼς συνέλαβαν τὸ σύνολο τῶν ἐπιστημονικῶν ἁλμάτων καὶ στοχάστηκαν νὰ μᾶς
ὁδηγήσουν στὸν ἐπίγειο παράδεισο, ἀποδείχτηκαν ἀνήμποροι οὐτοπιστές, οἱ ὁποῖοι μόνο
μύθους προσέφεραν, ποὺ καλλιεργοῦν μὲ πάθος ἀντιθέσεις.
..
κ
..
Ἢ συνεχῶς αὐξανόμενη ταχύτητα τῆς τεχνικῆς ἀνάπτυξης δὲν ἐπιτρέπει σταθερὲς
καὶ μακροχρόνιες προβλέψεις γιὰ τὴν ἐξέλιξη τῆς ὑλικῆς καὶ κοινωνικῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου.
Ἣ μηχανὴ σὰν ἱερὸ τέρας ἀντικαθιστᾶ τὴν ἀνθρώπινη ἐνέργεια ὄχι μόνον στὴν ὑλικὴ
μορφή της ἀλλὰ καὶ σ ̓ αὐτὴ τὴν πνευματική. Ἐλευθερώνεται ἡ ἀνθρώπινη μάζα ἀπὸ
κάθε μορφὴ βάρβαρης δουλειᾶς, ἐνῶ ἀντίθετα ἀπαιτεῖται προσφορὰ καὶ θυσίες ἀπὸ τοὺς
ὀλίγους ἰδιοφυεῖς. Ἔτσι ἡ μαζικὴ ἀκινητοποίηση τοῦ ἀνθρώπινου δυναμικοῦ δημιουργεῖ
κάθε εἶδος κοινωνικῆς καὶ ἠθικῆς κρίσης. Πολλὰ καινούργια προβλήματα ἐμφανίζονται,
ποὺ στὸ ἄμεσο παρελθὸν καὶ ἡ πιὸ ἀσυγκράτητη φαντασία δὲν μποροῦσε νὰ τὰ προβλέψει.
Ὃ τρόπος ζωῆς ἀλλάζει μὲ τὴν ταχύτητα τῶν τεχνικῶν κατακτήσεώὠν, χωρὶς νὰ εἶναι
σίγουρο πὼς ἡ προσαρμοστικὴ ἱκανότητα τοῦ ἀνθρώπου μπορεῖ νὰ ἀνταποκριθεῖ στὶς ἀπαιτήσεις
ποὺ γεννιοῦνται ἀπὸ ἕνα ξέφρενο ρυθμὸ ἀλλαγῶν. Προχωροῦμε σὲ μιὰ τεχνικὴ
ἀνάπτυξη, ποὺ γρήγορα ὁ κοινὸς ἄνθρωπος θὰ γίνει θεατὴς στὴν παραγωγὴ ἀγαθῶν καὶ
συγχρόνως ἄπληστος καταναλωτὴς τῶν προϊόντων τῆς μηχανῆς, τὴν ὁποία θὰ ὑπηρετοῦν
καὶ θὰ τελειοποιοῦν ἐλάχιστοι ἐξαιρετικὰά εἰδικευμένοι. Μικρὲς ὁμάδες προικισμένων μὲ
ἐξειδικευμένες ἱκανότητες προχωροῦν, ξεκομμένοι ἀπὸ τὸ σύνολο, στὴν κατάκτηση τῶν
" Ὁ κ. Λάμπρος Ντόκας εἶναι καθηγητὴς τῆς Μαθηματικῆς ̓Αναλύσεως στὸ Πανεπιστήμιο
Πατρῶν.