ΛΑΜΠΡΟΣ ΝΤΟΚΑΣ”Α Ἢ ἀντίφαση τοῦ σύγχρονου Πολιτισμοῦ Μιὰ τρομερὴ ἀντίθεση κυριαρχεῖ στὴν ἐξελικτικὴ πορεία τοῦ πολιτισμοῦ. ᾽Απὸ τὴ μιὰ μεριὰ οἱ πρακτικὲς κατακτήσεις προσφέρουν τοὺς διαλεκτοὺς καρπούς, ποὺ ἀνεβά- ζουν τὴν ἀξία τῆς ζωῆς καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη ἡ βαθύτερη µελέτη τοῦ φαινομένου σπρώχνει τὴ νόηση σὲ πραγματικότητες τελείως ξένες ἤ ἀντίθετες ἀπὸ κάθε διαισθητικὴ ἀντίληψη, δη- λαδὴ τὰ λογικὰ σχήματα πολλῶν κατηγοριῶν φαινομένων δὲν συμφωνοῦν μὲ τὴν ἄμεση ἐμπειρία, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὴν συνηθισμένη παρατήρηση. Τὰ παράδοξα ἀποτελέ- σµατα πολλῶν ἐπιστημονικῶν θεωριῶν, τὰ ὁποῖα δὲν προέρχονται ἀπὸ ἕἔλλειψη λογικῆς συνέπειας, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν τρόπο παρατήρησης καὶ ἀπὸ τὴ φύση τῶν φαινομένων ποὺ ἐκ- φράζουν, ἐπιδροῦν στὴ σκέψη ὅλων τῶν μὴ εἰδικῶν καὶ προκαλοῦν μιὰ σύγχυση, ποὺ µε- ταφέρεται καὶ στὴ καθημερινὴ δραστηριότητα τοῦ ἀνθρώπου. Οἱ ἐλάχιστοι εἰδικοὶ εἶναι σὲ θέση νὰ κατανοήσουν τὴν ἀξία τῶν ἀφηρημένων ἐπινοή- σεων καὶ σὲ ποιοὺς χώρους μποροῦν νὰ ἐφαρμοστοῦν. Οἱ ὑπόλοιποι ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν πνευματική τους καλλιέργεια µέσα στὴν προσπάθειά τους νὰ συλλάβουν καὶ τὶς πλέον σύγχρονες κατακτήσεις τῆς ἐπιστήμης, παρανοοῦν τὰ σύμβολα καὶ τὶς παραστάσεις τῶν νοητικῶν χώρων καὶ προσπαθοῦν νὰ τὰ μεταφέρουν καὶ στὶς πιὸ συγκεκριμένες ἐνέρ- γενες, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν καταστρεπτικὴ ἐπίδραση στὴ δομὴ τῆς πρακτικῆς ζωῆς. Ἔτσι γιὰ τὴν κοινὴ συνείδηση δημιουργεῖται ἡ ἐντύπωση πὼς κυριαρχεῖ ὁ κόσμος τοῦ παραλό- γου, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς µέσα ἀπὸ μιὰ πλήρη παρανόηση διεισδύει στὴν πνευματικὴ καὶ ψυχικὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ συνύπαρξη τοῦ ὑλικοῦ πλούτου καὶ τῆς πνευματικῆς σύγ- χυσης ἔχει σὰν ἀποτέλεσμα τὴν ἐπιβολὴ τῆς ἀβεβαιότητας, τοῦ φόβου καὶ τῆς ἐπιθετικό- τητας σὲ κάθε μορφὴ κοινωνίας. Σύμβολα καὶ ἀξίες ποὺ στέριωσαν τὴν κοινωνικὴ ἰσορ- ροπία γκρεμίζονται, γιὰ νὰ πάρει τὴ θέση τους ἡ ἀπροκάλυπτη βία. Οἱ σοφοὶ μάγοι ποὺ πί- στεψαν πὼς συνέλαβαν τὸ σύνολο τῶν ἐπιστημονικῶν ἁλμάτων καὶ στοχάστηκαν νὰ μᾶς ὁδηγήσουν στὸν ἐπίγειο παράδεισο, ἀποδείχτηκαν ἀνήμποροι οὐτοπιστές, οἱ ὁποῖοι µόνο μύθους προσέφεραν, ποὺ καλλιεργοῦν μὲ πάθος ἀντιθέσεις. .. κ .. Ἢ συνεχῶς αὐξανόμενη ταχύτητα τῆς τεχνικῆς ἀνάπτυξης δὲν ἐπιτρέπει σταθερὲς καὶ μακροχρόνιες προβλέψεις γιὰ τὴν ἐξέλιξη τῆς ὑλικῆς καὶ κοινωνικῆς ζωῆς τοῦ ἀν- θρώπου. Ἣ μηχανὴ σὰν ἱερὸ τέρας ἀντικαθιστᾶ τὴν ἀνθρώπινη ἐνέργεια ὄχι µόνον στὴν ὑ- λικὴ µορφή της ἀλλὰ καὶ σ᾽ αὐτὴ τὴν πνευματική. Ἐλευθερώνεται ἡ ἀνθρώπινη μάζα ἀπὸ κάθε μορφὴ βάρβαρης δουλειᾶς, ἐνῶ ἀντίθετα ἀπαιτεῖται προσφορὰ καὶ θυσίες ἀπὸ τοὺς ὀλίγους ἰδιοφυεῖς. Ἔτσι ἡ μαζικὴ ἀκινητοποίηση τοῦ ἀνθρώπινου δυναμικοῦ δημιουργεῖ κάθε εἶδος κοινωνικῆς καὶ ἠθικῆς κρίσης. Πολλὰ καινούργια προβλήματα ἐμφανίζονται, ποὺ στὸ ἄμεσο παρελθὸν καὶ ἡ πιὸ ἀσυγκράτητη φαντασία δὲν μποροῦσε νὰ τὰ προβλέ- ψει. Ὃ τρόπος ζωῆς ἀλλάζει μὲ τὴν ταχύτητα τῶν τεχνικῶν κατακτήσεώὠν, χωρὶς νὰ εἶναι σίγουρο πὼς ἡ προσαρμοστικὴ ἱκανότητα τοῦ ἀνθρώπου μπορεῖ νὰ ἀνταποκριθεῖ στὶς ἀ- παιτήσεις ποὺ γεννιοῦνται ἀπὸ ἕνα ξέφρενο ρυθμὸ ἀλλαγῶν. Προχωροῦμε σὲ μιὰ τεχνικὴ ἀνάπτυξη, ποὺ γρήγορα ὁ κοινὸς ἄνθρωπος θὰ γίνει θεατὴς στὴν παραγωγὴ ἀγαθῶν καὶ συγχρόνως ἄπληστος καταναλωτὴς τῶν προϊόντων τῆς μηχανῆς, τὴν ὁποία θὰ ὑπηρετοῦν καὶ θὰ τελειοποιοῦν ἐλάχιστοι ἐξαιρετικὰά εἰδικευμένοι. Μικρὲς ὁμάδες προικισµένων μὲ ἐξειδικευμένες ἱκανότητες προχωροῦν, ξεκομμένοι ἀπὸ τὸ σύνολο, στὴν κατάκτηση τῶν " Ὁ κ. Λάμπρος Ντόκας εἶναι καθηγητὴς τῆς Μαθηματικῆς ᾿Αναλύσεως στὸ Πανεπιστήµιο Πατρῶν.