ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ «ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ» ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ἡ Ἑλ λη νι κὴ θέ σι πε ρὶ Σύμ παν τος πλέ ον με γα λει ώ δης ἅ μα δὲ καὶ ἡ πλέ ον σπου δαί α δι α τύ πω σις πε ρὶ τοῦ κό σμου εἶ ναι ἡ γε νο μέ νη ὑ πὸ τοῦ Ἡρα κλεί του εἰς τὸ «Πε ρὶ Φύ σε ως» ἔρ γον αὐ τοῦ. «Κό σμον τόνδε, τὸν αὐ τὸν ἁ πάν των», λέ γει ὁ Ἡ ρά κλει τος, «οὔ τε τις θε ῶν, οὔ τ’ ἀν θρώπων ἐ ποί η σεν, ἀλ λ’ ἦν (αὐ τός) ἀ εὶ καὶ ἔστιν καὶ ἔ σται πῦρ ἀ εί ζῳον ἁ πτό με νον μέ τρα καὶ ἀ πο σβεν νύ με νον μέ τρα.» Ἡ θε με λι ώ δης αὐ τὴ ρῆ σις τοῦ Ἐ φε σί ου φι λο σό φου ἐ πα να δι ε τυ πώ θη ἄλ λως πως ὑ πὸ τοῦ Παρ με νί δου στὴν ἑλ λη νι κὴ πό λη Ἐ λέ α στὴν Ἰ τα λί α. Ὁ κό σμος τῶν ἀ πεί ρων τῷ πλή θει ὄν των, εἶ πεν ὁ Παρ με νί δης, ἀ πο τε λεῖ ἕ να καὶ μό νον ὂν καὶ τὸ ὂν αὐ τὸ εἶ ναι τὸ Πάν. Τὸ Πὰν κα τα λαμ βά νει ὅλον τὸν ἄ πει ρο χῶ ρο. Ἄλ λω στε καὶ ὁ χῶ ρος ἀ πο τε λεῖ συ στα τι κὸ τοῦ παν τὸς καὶ ὡς ἐκ τοῦ λό γου τού του τὸ Πὰν ὡς σύ νο λον εἶ ναι ἀ κί νητον, «οὐ λο με λὲς καὶ ἀ τρε μές». Τὸ Πὰν συμ φώ νως πρὸς τὶς δύο αὐ τὲς δι α τυ πώ σεις –τὴν τοῦ Ἡρα κλεί του καὶ τὴν τοῦ Παρ με νί δου– εἶ ναι ἀ εὶ ὑ πάρ χον, προ-ελ θὸν ἀ φ’ ἑ αυ τοῦ. Τοῦ το, δι ό τι αὐ τὴ ὑ πῆρ ξε ἡ μοῖ ρα τοῦ κό σμου ὡς ἐκ τοῦ λό γου, ὅ τι ἡ δυ νατό της αὐ τὴ ἔ λα χε νὰ εἶ ναι ἀ εὶ ὑ πάρ χου σα ὡς ἐκ τῆς ἀ νάγ κης, αὐ τὴ δὲ ἀ πέ κλει σε τὴν ὕ παρ ξιν πά σης ἄλ λης δυ να τό τη τος. Ὡς ἐκ τοῦ ἀ κι νή του ὅ μως τοῦ ὅ λου, τοῦ Παν τός, κα τὰ τὸν Παρ με νί δην, καὶ ἵνα τὸ Πὰν μὴ ἀ σφυ κτιᾷ ἐν ἀ κι νη σί ᾳ εὑ ρι σκό με νον, ἦλ θεν ὡς ἐκ τῆς ἀ νάγ κης ἡ νο μο τέ λεια ἐ κεί νη, ἡ ὁ ποί α ἐ πι τρέ πει εἰς τὸ Πὰν νὰ κι νῆ ται ἀ εὶ ἐ σω τε ρι κῶς καὶ οὕ τω «νὰ λει τουρ γῇ ὡς ζῶν ὄν. Πέ ραν τῶν δύο αὐ τῶν δι α τυ πώ σε ων οἱ Πυ θα γό ρει οι ἔ λε γον, ὅ τι τὸ Πὰν εἶ ναι ἀ ριθμὸς παμ μέ γι στος, ἀ εὶ συν τε λού με νος. Τοῦ το ἐ σή μαι νε, ὅ τι τὸ Πὰν ἀ εὶ ὑ πάρ χει, ἀλ λὰ καὶ ἀ εὶ ἐ ξε λί σε ται. Ὅ πως ὅ μως ὁ Ἡ ρά κλει τος ἐ θεώ ρει, ὅ τι τὸ Πὰν δι έ πε ται ὑ πὸ μιᾶς ἀρ χῆς, τὴν ὁ ποί α ὠ νό μα σε πῦρ: («ἐκ πυ ρὸς τὰ πάν τα συ νι στᾶ ναι καὶ εἰς τοῦ το ἀ ναλύ ε σθαι· πάν τα δὲ γί γνε σθαι κα θ’ εἱ μαρ μέ νην καὶ διὰ τῆς ἐ ναν τι ο τρο πῆς ἡρμό σθαι τὰ ὄν τα· καὶ πάν τα ψυ χῶν εἶ ναι πλή ρη»), ἔ τσι καὶ οἱ Πυ θα γό ρει οι, οἱ ὁ ποῖ οι ἐσυμβό λι ζον ἑ κά στη ἔν νοιαν δι’ ἑ νὸς ἀ ριθ μοῦ, καὶ τὴν μί αν ἀρ χήν, δη λα δὴ τὸ πῦρ τοῦ