Μιὰ ἄλ λη Θε ο λο γί α τὸ κα φε νεῖ ο τοῦ χω ριοῦ συ ζη τούσα με γιὰ τὸν πό λε μο καὶ τὰ δει νά του. Ξαφ νι κὰ ὁ γέ ρος γύ ρι σε καὶ εἶ πε: «Ἂν ὑ πάρ χῃ θε ός, ἔ χει μί α σκα σί λα γιὰ μᾶς.» Σω πά σα με… Ποῦ ἤ ξε ρε ὁ γε ρο-χωρι κὸς τὴν πε ρί φη μη φρά ση τοῦ Πρω τα γό ρα –ἔ τσι ξε κι νᾷ τὸ βιβλί ο του «Πε ρὶ Θε ῶν»– ποὺ τοῦ κό στι σε τὴν ἐ ξο ρί α καὶ τὸν θάνα το; «Πε ρὶ θε ῶν οὐκ ἔχω εἰ δέ ναι οὔ τε ὡς εἰ σὶν οὔ τε ὡς οὐκ εἰ σίν.» Ç ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ὁ «Δαυ λός» –κυ ρί ως ἀ πὸ δι ε τί ας– δη μο σι εύ ει πάμ πολ λα ἄρ θρα Θρη σκει ο λο γί ας, ἰ δί ως Ἱ στο ρί ας θρη σκει ῶν, εἰ δι κώ τε ρα τῆς τοῦ Χρι στι α νι σμοῦ. Ἂν ἐ ξε τά ζω τὴν Θε ο λο γί α, τὸ κά νω μό νο, γιὰ νὰ ξε κα θα ρί σου με με ρι κὰ θέ μα τα. Ἡ Θε ο λο γί α –ἐ πι σή μως– θε ω ρεῖ ται «ἐ πι στή μη ἔ χου σα θέ μα τὴν πε ρὶ ὑ πάρ ξε ως θεί ου ὄν τος πί στιν». Τώ ρα πῶς συν ται ριά ζει πί στη καὶ ἐ πι στή μη εἶ ναι ἄλ λο θέ μα. Δι α κρί νεται εἰς φυ σι κὴν (λο γι κήν) καὶ εἰς ἐκ κλη σι α στι κὴν (ἀ πο κά λυ ψη). Ἀ φο ρᾷ κυ ρί ως στὴν χρι στι α νι κὴ θρη σκεί α1. Βέ βαι α στὴν ἀρ χαί α Ἑλ λά δα ἡ ἔν νοι α ἦ ταν τε λεί ως δι α φο ρε τι κή: θε ο λό γοι2 ὠνο μάζον ταν (λ.χ. ὁ Ἀ ρι στο τέ λης) οἱ ἀ να φέ ρον τες μύ θους τῶν θε ῶν (Ὅ μη ρος, Ἡ σί ο δος, Ὀρφέ ας κ.ἄ.) ὡς καὶ οἱ κο σμο λό γοι (Θα λῆς, Ἐμ πε δο κλῆς, Ἀ να ξα γό ρας κ.λπ.). Πάν τως τὸ κύ ριο μέ λη μα τῆς Θε ο λο γί ας στὶς μο νο θε ϊ στι κὲς θρη σκεῖ ες εἶ ναι ὁ κα θο ρισμὸς τοῦ Θε οῦ μέ σῳ τῶν «ἰ δι ο τή των» του, ἀ φοῦ ἡ ἀ πό δειξη ὕ παρ ξής του εἶναι προ βλη μα τι κὴ (ὅ ρα κα τω τέ ρω). Θεοὶ Πα ρέκ βα ση: Πάν τα ταυ τί ζε ται ἡ θρη σκεί α μὲ τὸν θεϊσμό. Οἱ ἐ ξου σια στὲς τὸ ἐ πέ βα λαν ὡς αὐ το νό η το καὶ ὅ μως, Θεὸς ἐ νῷ θε ὸς χω ρὶς θρη σκεί α δὲν ὑ πάρ χει, τὸ ἀν τί θε το ἰ σχύ ει, Θρησκεῖες ὅ πως λ.χ. ὁ ἀ νι μι σμὸς (ὅ λα τὰ ὄν τα μὲ ψυ χή) ἡ προ γο νολα τρί α, ἡ ἡ ρω ο λα τρί α κ.ἄ. [Σχ. 1]. Ὅ σον ἀ φο ρᾷ στοὺς ἀ θέ ους, ἄλ λοι ἀ πο δέ χον ται τὴν «πα τρῴ αν θρη σκεί αν» ὡς Ἀθεΐα μέ το χοι τῶν θε σμί ων, ὅ πως ὁ δαι μό νιος Σω κρά της, ἐ νῷ ἄλλοι ὄχι ὅ πως ὁ Δι ο γέ νης, ὁ Θε ό δω ρος ὁ Ἄ θε ος κ.ἄ. Σχ. 1.