Μιὰ ἄλλη Θεολογία τὸ καφενεῖο τοῦ χωριοῦ συζητούσαμε γιὰ τὸν πόλεμο καὶ τὰ δεινά του. Ξαφνικὰ ὁ γέρος γύρισε καὶ εἶπε: «Ἂν ὑπάρχῃ θεός, ἔχει μία σκασίλα γιὰ μᾶς.» Σωπάσαμε… Ποῦ ἤξερε ὁ γερο-χω- ρικὸς τὴν περίφημη φράση τοῦ Πρωταγόρα –ἔτσι ξεκινᾷ τὸ βι- βλίο του «Περὶ Θεῶν»– ποὺ τοῦ κόστισε τὴν ἐξορία καὶ τὸν θά- νατο; «Περὶ θεῶν οὐκ ἔχω εἰδέναι οὔτε ὡς εἰσὶν οὔτε ὡς οὐκ εἰσίν.» Ç ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ὁ «Δαυλός» –κυρίως ἀπὸ διετίας– δημοσιεύει πάμπολλα ἄρθρα Θρησκειολογίας, ἰδίως Ἱστορίας θρησκειῶν, εἰδικώτερα τῆς τοῦ Χριστιανισμοῦ. Ἂν ἐξετάζω τὴν Θεολογία, τὸ κάνω μόνο, γιὰ νὰ ξεκαθαρίσουμε μερικὰ θέματα. Ἡ Θεολογία –ἐπισήμως– θεωρεῖται «ἐπιστήμη ἔχουσα θέμα τὴν περὶ ὑπάρξεως θείου ὄντος πίστιν». Τώρα πῶς συνταιριάζει πίστη καὶ ἐπιστήμη εἶναι ἄλλο θέμα. Διακρίνε- ται εἰς φυσικὴν (λογικήν) καὶ εἰς ἐκκλησιαστικὴν (ἀποκάλυψη). Ἀφορᾷ κυρίως στὴν χριστιανικὴ θρησκεία1. Βέβαια στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα ἡ ἔννοια ἦταν τελείως διαφορετική: θεολόγοι2 ὠνομά- ζονταν (λ.χ. ὁ Ἀριστοτέλης) οἱ ἀναφέροντες μύθους τῶν θεῶν (Ὅμηρος, Ἡσίοδος, Ὀρ- φέας κ.ἄ.) ὡς καὶ οἱ κοσμολόγοι (Θαλῆς, Ἐμπεδοκλῆς, Ἀναξαγόρας κ.λπ.). Πάντως τὸ κύριο μέλημα τῆς Θεολογίας στὶς μονοθεϊστικὲς θρησκεῖες εἶναι ὁ καθορι- σμὸς τοῦ Θεοῦ μέσῳ τῶν «ἰδιοτήτων» του, ἀφοῦ ἡ ἀπόδει- ξη ὕπαρξής του εἶναι προβληματικὴ (ὅρα κατωτέρω). Παρέκβαση: Πάντα ταυτίζεται ἡ θρησκεία μὲ τὸν θεϊ- σμό. Οἱ ἐξουσιαστὲς τὸ ἐπέβαλαν ὡς αὐτονόητο καὶ ὅμως, ἐνῷ θεὸς χωρὶς θρησκεία δὲν ὑπάρχει, τὸ ἀντίθετο ἰσχύει, ὅπως λ.χ. ὁ ἀνιμισμὸς (ὅλα τὰ ὄντα μὲ ψυχή) ἡ προγονο- λατρία, ἡ ἡρωολατρία κ.ἄ. [Σχ. 1]. Ὅσον ἀφορᾷ στοὺς ἀθέους, ἄλλοι ἀποδέχονται τὴν «πατρῴαν θρησκείαν» ὡς μέτοχοι τῶν θεσμίων, ὅπως ὁ δαιμόνιος Σωκράτης, ἐνῷ ἄλ- λοι ὄχι ὅπως ὁ Διογένης, ὁ Θεόδωρος ὁ Ἄθεος κ.ἄ. Θεοὶ Θεὸς Θρησκεῖες Ἀθεΐα Σχ. 1.