ΓΡΗΓ. ΦΙΛ. ΚΩΣΤΑΡΑΣ”3 Ἢ ἁρμονία καὶ ἡ ἑνότητα τοῦ κλασσικοῦ πολιτισμοῦ. Ι. Οἱ μορφὲς τοῦ κλασσικοῦ πολιτισμοῦ ὋὉ ἀρχαῖος ἑλληνικὸς Λόγος μὲ τὴ μεταφυσική του στροφὴ θὰ οἰκοδομήσει θρησκεία καὶ ρωμαλέα φιλοσοφία": μὲ τὴν τάση του γιὰ ἔρευνα καὶ τὴν ἱκανότητα γιὰ συστηματοποίηση τῶν γνώσεων θὰ δημιουργήσει ἐπιστήμη’ μὲ τὴν προσπάθεια νὰ διαπλάσει τὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου καὶ νὰ καθιερώσει ἀρχὲς εὔρυθμης διακυβερνήσεως θὰ θεμελιώσει εὐνομούμενη πολιτεία καὶ ἀξιοκρατικὴ κοινωνία” μὲ τὴν προσοχὴ στὴν παραγωγὴ καὶ τὴ δίκαιη κατανομὴ τῶν οἰκονομικῶν ἀγαθῶν θὰ ὀργανώσει οἰκονομία. τέλος, μὲ τὴν σπάνια δεξιότητα στὴν σύλληψη μορφῶν καὶ τὴν ἔκφραση τοῦ ἰδανικοῦ κάλλους θὰ πλαστουργήσει ἀπαράμιλλη τέχνη. 2. Ἡ ἀποστολὴ τῆς τέχνης Ἢ τέχνη αὐτὴ ἡ πράγματι ἀσύγκριτη ἔχει τὸ προβάδισμα ἀπέναντι σὲ ὅλα τὰ ἄλλα στοιχεῖα ἤ τὶς μορφὲς τοῦ πολιτισμοῦ, ἀληθινὴ προεξάρχουσα τοῦ ἁρμονικοῦ χοροῦ αὐτῶν τῶν φανερώσεων τοῦ πνεύματος. ̓Απότοκος τῆς κινήσεως τοῦ Λόγου γιὰ τὴν αἰσθητικὴ κατανόηση τῆς πραγματικότητας, ἡ τέχνη κυοφορεῖται μέσα σὲ ἕνα γαλήνιο κλῖμα ἐσωτερικῆς ἰσορροπίας καὶ ἰσόρροπη --- ζυγισμένη ὡς πρὸς τὴ μορφὴ καὶ τὸ περιεχόμενο --- ἐκδηλώνεται σὲ ποικίλες καὶ μεγαλειώδεις μορφές. Ἣ σπουδαιότερη μορφὴ τέχνης, ἡ συγκλονιστικώτερη τοῦ ἀνθρώπινου Λόγου, εἶναι ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ τραγωδία. Ἡ τραγωδία αὐτὴ ἀποτελεῖ τὸ γόνιμο τέρμα μακρόχρονης ἐξελικτικῆς διαδικασίας μέσα στὸ οΟΓΡΙς μιᾶς φωτεινῆς ποιητικῆς δημιουργίας, τὸ τέρμα μιᾶς πορείας ἐπίπονης ποὺ ὠδήγησε σὲ ἀπίθανη ὡριμότητα καὶ ὄἔυνση τῆς σκέψεως. Τί θέλει νὰ ὑπογραμμίσει, τώρα, αὐτὴ ἡ τέχνη, εἶναι γνωστό: τὴν ἀξιοπρεπῆ, ὄρθια στάση τοῦ ἀνθρώπου ἀπέναντι στὴν ἀμείλικτη μοῖρα του. 3. Ὃ χαρακτήρας τῆς κλασσικῆς ἐποχῆς Οὐσιαστικὰ εἶναι ἕνας ἄλλος τρόπος ἐκφράσεως τῆς πνευματικῆς αὐτονομίας, τῆς ἐσωτερικῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ψυχικῆς καὶ ἠθικῆς αὐτοτέλειας τῶν ἀτόμων μέσα στὴν πολιτεία. Τοῦτο φαίνεται καθαρώτερα στὴν γλυπτική. Ὃ παριστάμενος, μὲ τὸ ἀσύγκριτο σωματικὸ κάλλος, εἶναι γεμᾶτος ψυχικὴ ἀλκὴ καὶ ἐσωτερικὴ αὐτάρκεια, αἰώνια νέα καὶ ἀθάνατη. Ὃ χαρακτήρας τῆς κλασσικῆς ̓Αθήνας καὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης γενικὰ εἶναι κυρίως αἰσθητικός. ὋὧὉ ἄρτιος ἄνθρωπος ἦταν τὸ αἴτημα αὐτῶν τῶν εὔκαρπων καὶ εὐλογημένων καιρῶν. Αὐτὸν τὸν σκοπὸ εἶχε ἡ «πόλις» καὶ αὖτὸ τὸ ἰδεῶδες ὑπηρετοῦσε ἡ παιδεία: τὴν σύμμετρη καὶ ἰσόρροπη ἀνάπτυξή του πρῶτα καὶ τὴν ἄψογη καὶ ἁρμονικὴ ἐκδήλωσή του ---τὴν ἠθική του πράξη--- ὕστερα ̓ τὴν ̓Αρετή του! ̓Αλλὰ καὶ ἡ κλασσικὴ τέχνη τὸ ἴδιο ἐξέφραζε. ̓Εδῶ βρίσκεται ὁ λόγος γιὰ τὸν ὁποῖο τὰ δημιουργήματα τῆς τέχνης "Ὁ κ. Τρηγ. Φιλ. Κωσταρᾶς εἶναι μόνιμος ἐπίκουρος καθηγητὴς τῆς Φιλοσοφίας στὸ Πανεπιστήμιο ̓Αθηνῶν.