Ç ΑΡΧΑΙΑ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΒΑΛΣΑΜΩΣΗΣ ΚΑΙ Ï... ΒΗΣΣΑΡΙΩΝ Σόλων μᾶς δίνει πληροφορίες γιὰ τοὺς τρόπους μὲ τοὺς ὁποίους οἱ Αἰγύπτιοι βαλσάμωναν τοὺς νεκρούς τους: «ἀνατέμνοντας τὸν νεκρό, τὸν ἐκθέτουν πρῶτα στὸν ἥλιο, ὕστερα πετοῦν στὸ ποτάμι αὐτὰ τὰ μέρη τοῦ σώματος, τὰ ἐντόσθια, καὶ περιποι- οῦνται τὸ ὑπόλοιπο σῶμα, πιστεύοντας πὼς αὐτὸ ἔχει πιὰ γί- νει καθαρό. Γιατὶ πραγματικὰ αὐτὸ εἶναι τὸ μίασμα τῆς σάρκας μας καὶ ὁ τάρτατος τοῦ σώματός μας, σὰν τὸν Τάρταρο τοῦ ᾍδη... Γιατὶ ζωντανὸς ὁ ἄνθρωπος δὲν τρέφεται ἀπὸ τίποτε ζωντανό, ἀλλὰ θανατώνοντας τὰ ἔμψυχα καὶ καταστρέφοντας τὰ φυτά, ποὺ καὶ αὐτὰ ἔχουν ζωὴ –ἀφοῦ τρέφονται καὶ μεγαλώνουν–, διαπράττουμε ἀδικία.» Ἡ διαδικασία αὐτὴ ἀποσκοπεῖ στὴν ταρίχευση. Ὅπου ταριχεύω =τήκω, ξηραίνω, «ὥσπερ οἱ τὰ ᾠὰ τέμνοντες καὶ μέλλοντες ταριχεύειν»· σημαίνει δὲ καὶ τὸ ξηραίνειν ἀπ’ ὅπου ὁ γάρος, ἡ σεπηδὼν ἐξιχωρίζεται (= παροχετεύεται). (Λεξικὸν Σουίδας, τ. Β΄, σ. 1009.) Σχετικὰ δὲ μὲ τὸν ἐνταφιασμὸ τῶν νεκρῶν ὁ Ἡρόδοτος γράφει γιὰ τοὺς Αἰγύπτιους:  «Πρῶτον βγάζουν ἀπὸ τὰ ρουθούνια τὸν ἐγκέφαλον μ’ ἕνα κυρτὸν σίδηρον· ἕνα μέρος τὸ ἀφαιροῦν μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον, καὶ ἄλλο μέρος μὲ χύσιμον διαλυτικῶν οὐσιῶν μέσα εἰς τὴν κεφαλήν. Ὕστερα μὲ τροχισμένον αἰθιοπικὸν λίθον ἐνεργοῦν λαπαροτο- μίαν καὶ βγάζουν ἔξω ὅλα τὰ ἐντόσθια τῆς κοιλίας, καὶ ἀφοῦ τὴν καθαρίσουν πάλιν ἐντελῶς, καὶ τὴν ξεπλύνουν μὲ κρασὶ ἀπὸ φοίνικα, τὴν καθαρίζουν πάλιν μὲ τριμμένα ἀρώματα. Ἔπειτα, ἀφοῦ γεμίσουν τὴν κοιλίαν μὲ καθαρὰν τριμμένην σμύρναν, μὲ κανέλλα καὶ μὲ ἄλλα ἀρώματα, ἐκτὸς ἀπὸ θυμίαμα, τὴν ράβουν πάλιν. Ἔπειτα ἀπὸ αὐτὰ θέτουν τὸ σῶμα μέσα σὲ νίτρον ἐπὶ ἑβδομῆντα ἡμέρας διὰ νὰ ξηραθῇ, καὶ δὲν ἐπι- τρέπεται νὰ τὸ ξηραίνουν ἐπὶ περισσοτέρας ἡμέρας. Ὅταν περάσουν οἱ ἑβδομήκοντα ἡμέραι, ἀφοῦ πλύνουν τὸν νεκρόν, περιτυλίγουν ὅλον του τὸ σῶμα μὲ λουριὰ κομμένα ἀπὸ λεπτότατον ὕφασμα ἀπὸ βύσσον, βρεγμένα εἰς κόμμι, ἀντὶ κόλλας.»  Γιὰ ὅσους προτιμοῦν μέσον τρόπον ἐνταφιασμοῦ-βαλσάμωσιν-ταρίχευσιν τῶν νεκρῶν λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἀφοῦ γεμίσουν τὰ κλύσματα μὲ λάδι πυκνόρευστον, ποὺ βγαί- νει ἀπὸ κέδρον, γεμίζουν ὕστερα μὲ αὐτὸ τὴν κοιλίαν τοῦ νεκροῦ, χωρὶς οὔτε νὰ τὴν σχίσουν οὔτε νὰ βγάλουν τὰ ἐντόσθια, ἀλλ’ ἀφοῦ κάμουν ἀπὸ πίσω τὸ κλύσμα καὶ ἐμ- ποδίσουν τὸ ὑγρὸν νὰ βγῇ ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ εἰσήχθη, βυθίζουν τὸ σῶμα μέσα εἰς τὸ νίτρον κατὰ τὰς ὡρισμένας ἡμέρας, τὴν τελευταίαν ἡμέραν ἐξάγουν ἀπὸ τὴν κοιλίαν τὸ λάδι