ΠΟΛΗ, ΠΟΛΙΤΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ τὸ σημερινό μας καθημερινὸ λεξιλόγιο ἡ λέξη Πολιτισμὸς εἶναι πολυαγαπημένη καὶ ἀπαντᾶται συχνὰ μὲ ὅλα τὰ παράγωγά της, ὅπως πολιτιστικός, πολιτισμικός, πολιτισμένος, μὲ τὶς πολλὲς καὶ διάφορες ἀποχρώσεις τους. Σήμερα πολιτισμὸ ἐννοοῦμε ὅλες τὶς πνευματικὲς ἀλλὰ καὶ ὑλικὲς ἐπιτεύξεις τοῦ ἀνθρώπου. Τὸ σύνολο αὐτῶν τῶν ἐπιτεύξεων χαρακτηρίζει κάθε ἀνθρώπινη ἢ κοινωνικὴ ἐποχή. Οἱ πνευ- ματικὲς δραστηριότητες καὶ ἡ ἀνάπτυξή τους σὲ καλὲς τέχνες κ.λπ. εἶναι γιὰ μᾶς σήμερα Πολιτισμός. Οἱ ἀρχαῖοι μας δὲν χρησιμοποιοῦσαν τὴ λέξη πολιτισμὸς μὲ τὴ σημερινὴ ἔννοια, ποὺ δί- νουμε ἐμεῖς. Γιὰ τοὺς ἀρχαίους Ἕλληνες Πολιτισμὸς ἦταν ἡ συμμετοχή τους στὴν πολιτικὴ ζωή. Γι’ αὐτοὺς πολιτισμὸς ἦταν νὰ πολιτεύεται κανεὶς ἢ νὰ ἀνακατεύεται στὴν πολιτική, ἤτοι στὰ κοινὰ καὶ τὴ ζωὴ τοῦ συνόλου τῶν πολιτῶν καὶ τῆς πόλης. ΚΟΡΑΗΣ, Ο ΠΛΑΣΤΗΣ ΤΗΣ ΛΕΞΗΣ ήμερα γνωρίζουμε, πῶς πλάστηκε ἡ τωρινή μας λέξη καὶ ἔννοια πολιτισμός. Πλάστης της εἶναι ὁ Ἀδαμάντιος Κοραῆς, καὶ τοῦτο ἔγινε τὸ ἔτος 1829. Τοῦτο μαρτυροῦν οἱ ἐπιστολὲς ποὺ ἀντήλλαξε μὲ τὸν Ἀλέξανδρο Βασιλείου στὶς ἀρ- χὲς τοῦ 19ου αἰῶνα: «Δὲν μὲ φαίνεται ἄτοπον νὰ βαπτίσωμεν τὴν civilisation πολιτισμόν.» Ὁ Ἀδαμάντιος Κοραῆς, ὁ μεγάλος δάσκαλος τοῦ Γένους, γεννήθηκε στὴ Σμύρνη καὶ ἡ καταγωγὴ τοῦ πατέρα του ἦταν ἀπὸ τὴν Χίο. Ἔζησε περισσότερο στὸ Παρίσι καὶ πέθανε ἐκεῖ (1748-1833). Οἱ Γάλλοι λίγο πρὶν τὴ Γαλλικὴ Ἐπανάσταση (1789) ἔπλασαν τὴ λέξη civilisation μὲ τὴν ἔννοια τοῦ ἐκπολιτίζω τὸ λαὸ ἢ ἄτομα τὰ ὁποῖα βρίσκονται σὲ κατώτερο πνευματικὸ ἐπίπεδο, πρᾶγμα ποὺ ἔκανε ἡ ἐπανάστασή τους. Οἱ Λατῖνοι/Ρωμαῖοι εἶχαν τὴ λέξη civis, ποὺ σημαίνει ὁ πολίτης, καὶ civilis εἶναι τὸ ἐπίθετο πολιτικός. Αὐτὲς προῆλθαν ἀπὸ τὸ ἑλληνικὸ ρῆμα ἕζομαι (μὲ δασεῖα), ὁπότε προφερόταν σέζομαι. Αὐτὸ ἐξελίχτηκε σὲ καθέζομαι καὶ ἀργότερα ἔγινε κάθημαι =μένω. Τὸ λατινικὸ ρῆμα ἔγινε sedeo = κάθομαι, τὸ γαλλικὸ s’ asseoir καὶ τὸ ἀγγλικὸ συντομευμένο ἀπὸ σέζομαι σὲ sit, ἀπ’ ὅπου ἔγιναν τὸ site = ἕδρα, θέση καὶ city = πόλη (ὅπου μένει κανείς). Μὲ αὐτὸ τὸ σκεπτικό, civis/civilis –πόλη/πολίτης, ὁ Ἀδαμάντιος Κοραῆς ἔπλασε τὴ σημερινή μας λέξη πολιτισμὸς στὴ δεκαετία τοῦ 1820, ἐνῷ ἡ Ἑλλάδα δὲν εἶχε ἀκόμη ἀνακηρυχθῆ ἀνεξάρτητο κράτος (1830). Ἔτσι ἀπὸ τὴν ἔννοια τοῦ γαλλικοῦ civilisation (ἀργότερα οἱ Ἄγγλοι τὴν πῆραν πανομοιότυπη) πλάστηκε πολὺ εὔστοχα ἡ νέα μας ἔν- νοια τῆς λέξης πολιτισμός. ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ἱ ἀρχαῖοι μας, οἱ πολλοὶ –οἱ ἀγγλόφωνοι σήμερα τοὺς ὀνομάζουν HOI POLLOI = χώι πολλόι– ἔκαναν τὴν πόλη, ἀπὸ ὅπου ἔγινε ὁ πολίτης. Γιὰ νὰ κυβερνᾷς τοὺς πολλοὺς πολίτες, χρειάστηκε ἡ πολιτικὴ τέχνη, καὶ ἀφοῦ παραλείψαμε τὴν τέχνη, τὸ ἐπίθετο οὐσιαστικοποιήθηκε καὶ γεννήθηκε ἡ Πολιτική. Κατὰ τὸν