Πατριαρχεῖο καὶ Εἰκοσιένα Α Μ Ω Ρ ΦΙΕ ΤΑ ΚΟΛΛΥΒΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Α ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΤΟΥ ΚΡΥΦΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ αρ τυ ρί ες γρα πτὲς δὲν ὑ πάρ χουν γιὰ τὴ λει τουρ γί α «κρυ φῶν σχο λει ῶν» τὴν ἐ πο χὴ τῆς Τουρ κο κρα τί ας. Γιὰ τὸ λό γο αὐ τό, ἱ στο ρι κοὶ καὶ ἐ ρευ νη τές, ποὺ ἀ σχο λή θη καν μὲ τὸ θέ μα, λέ νε πὼς πρό κει ται γιὰ μῦ θο. Ἂς στα χυ ο λο γή σου με με ρι κὲς ἀ πὸ τὶς ἱ στο ρι κὲς αὐ τὲς δι α πι στώ σεις: • Ὁ Β. Σφυ ρό ε ρας γρά φει, πὼς «ὁ ὅ ρος «κρυ φὸ σχο λει ό» δὲν ἔ χει ἐ πι ση μαν θῆ σὲ κεί με να τῆς Τουρ κο κρα τί ας» καὶ ἀ κό μη πὼς ὁ ὅ ρος αὐ τὸς «χρη σι μο ποι ή θη κε με τὰ τὰ μέ σα τοῦ 19ου αἰ ῶ να»(3). • Ὁ Γιά ννης Βλα χο γιά ννης (1867-1945), ἱ στο ρι κὸς καὶ φυ σι ο δί φης, ὑ πο στη ρί ζει, πὼς πρό κει ται γιὰ μῦ θο καὶ πὼς αὐ τὸ ἀ πο δει κνύ ε ται ἀ πὸ τὸ γε γο νός, ὅ τι δὲν ὑ πάρ χει «κα μιὰ ἱ στο ρι κὴ μαρ τυ ρί α ποὺ νὰ βε βαι ώ νει τὴν ὕ παρ ξη του»(1). • Ὁ Μα νου ὴλ Γε δε ὼν (1851-1943), λό γιος ἀ πὸ τὴν Κων σταν τι νού πο λη, ποὺ ἔ γι νε με γά λος χαρ το φύ λα κας καὶ χρο νο γρά φος τῆς Με γά λης Ἐκ κλη σί ας κα θὼς καὶ μέ λος τῆς Ἀ κα δη μί ας Ἀ θη νῶν, ὑ πο στή ρι ξε κα τη γο ρη μα τι κά: «Μέ χρι σή με ρον οὐ δα μοῦ ἀ νέ γνων ἐν ὁ μα λῇ κα τα στά σει πραγ μά των βε ζύ ρην ἢ ἀ γι ά νη ν (σ.σ. Τοῦρ κος ἀ στυ νόμος) ἐμ πο δί σαν τα σχο λεί ου σύ στα σιν ἢ οἰ κο δο μήν, τοῦθ’ ὅ περ ἠ δύ να το νὰ συμ βῇ κα τό πιν κα ταγ γε λί ας χρι στια νοῦ τι νος, ἀ πε ρί τμη του Τούρκου, κα θὼς ὠ νό μα ζαν αὐ τούς.»(1) Σὰν ἀ πάν τη ση στοὺς ὑ πέρ μα χους τῆς μυ θο λο γί ας τῶν «κρυ φῶν σχο λει ῶν», ποὺ τά χα λει τουρ γοῦ σαν στοὺς να οὺς καὶ τὰ μο να στή ρια πα ρὰ τὴν ἀ πα γό ρευ ση τῶν Τούρ κων, ὁ Μα νου ὴλ Γε δε ὼν δι α τυ πώ νει τὸν ἑ ξῆς συλ λο γι σμό: «Ἡ τουρ κι κὴ κυ βέρνη σις, ἀ νε χο μέ νη τὴν Χρι στι α νι κὴν θρη σκεί αν, ἐ γί νω σκεν, ὅ τι εἰς τοὺς να οὺς ἀ να γιγνώ σκου σι καὶ ψάλ λου σιν οἱ πα πᾶ δες καὶ οἱ ψάλ ται, καὶ ὅ τι τὰ ἀ να γι γνω σκό με να καὶ ψαλ λό με να, ἔ πρε πε νὰ δι δα χθῶ σιν ἐγ καί ρως, καὶ συ νε πῶς οὐ δέ πο τε ἐν ὁ μα λῇ κα τα στά σει πραγ μά των ἐμ πό δι σε τὴν ἐν νάρ θη ξι καὶ κελ λί οις δι δα σκα λί αν.»(1) Οἱ Τοῦρ κοι, ὅ πως ἀ πο δει κνύ ε ται ἀ πὸ τὰ πα ρα πά νω, δὲν ἔ φε ραν ἀν τίρ ρη ση καὶ δὲν ἀ πα γό ρευ σαν στοὺς ὑ πό δου λους τὴ μόρ φω ση, ὅ πως δὲν ἀ πα γό ρευ σαν καὶ τὴ θρη σκεί α. Οἱ κα θη γη τὲς Ἄγ γε λος καὶ Ἐ λι σά βετ Ζα χα ριά δου ὑ πο γραμ μί ζουν ὅ τι: «Οἱ ἱ στο ρίες αὐ τὲς (πε ρὶ κρυ φῶν σχο λει ῶν») εἶ ναι κα θα ρὰ μυ θο πλα σί ες, ποὺ δη μι ουρ γή θη καν ἀ πὸ τὴν Ἐκ κλη σί α, γιὰ νὰ ἐ νι σχύ σουν τὴ θέ ση της καὶ τὸ γό η τρό της.»(2)