Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΙΑΕΩΝ ΒΕΚΝΤ ΝΕΡΤΕΕ, Βαν Τοία[Πασγο [,οηρςοί (Ἡ λαχτάρα τοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ) Στὸν πρόλογο τοῦ σημαντικοῦ αὐτοῦ ἔργου ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου τοῦ "0Όσλο Βέστρε ἀναφέρεται στὴν ἐμπειρία τῆς βίαιης καὶ ἀπόλυτης δύναμης μαζὶ μὲ τὴν παράλληλη ἀνθρώπινη ἐξαθλίωση, ποὺ ἐβίωσε μὲ τὴν κατοχὴ τῆς χώρας του τὸ 1940. Βασικὴ παραδοχὴ τοῦ ἔργου αὐτοῦ εἶναι τὸ ὅραμα μιᾶς μελλοντικῆς κοινωνίας χωρὶς κεντρικοποιημένη ἐξουσία, ὅπως οἱ διάφορες ὁμάδες καὶ ὀργανώσεις ἀλληλοσταθμίζονται σὲ μιὰν ἰσορροπία σχέσεως ἰσχύος (δηλαδὴ μιὰ μορφὴ πλουραλιστικῆς δημοκρατικῆς κοινωνίας). Ὁ Βέστρε θὰ σημειώσει τὴν τάση τῆς γενιᾶς τῆς δεκαετίας τοῦ ̓60, ποὺ χωρὶς νὰ ἔχει βιώσει τὸν ὁλοκληρωτισμὸ ὅπως ἡ δική του, ἀλλὰ ἐμπνευσμένη καθὼς ἦταν ἀπὸ τὸν Μάρξ, τὸν Λένιν, τὸν Μάο καὶ ἄλλους, θὰ ὑποδείξει ὁλοκληρωτικοὺς πολιτικὰ τρόποὺς ζωῆς. ̓Αντίθετα ἡ γενιὰ τῆς δεκαετίας τοῦ 1970, ὁρμωμένη κυρίως ἀπὸ τὸν Φοἱς]επίἴδγη καὶ τὸν Γάλλο φιλόσοφο Γκλάξμαν, θ ̓ ἀντιδράσει ἔντονα σ ̓ ἕνα «κράτος πανταχοῦ παρὸν χάριν τῆς γραφειοκρατίας του» --- ὅπως τὸ χαρακτήρισε ὁ Κλώντ Λεφόρτ -- ἤ σύμφωνα μὲ τὸν "Αρντ «σ ̓ ἕνα κράτος ποὺ προσπαθεῖ νὰ ὀργανώσει ὅλους τοὺς ἀνθρώπους μὲ τὶς ἀτέλειωτες διαφορές τους σ ̓ ἕνα ἄνθρωπο». Ὃ καθηγητὴς Βέστρε ἀφιερώνει τρία δοκίμια γιὰ τὰ ἔργα: τοῦ Πόππερ, Ἡ ἀνοικτὴ κοινωνία καὶ οἱ ἐχθροίτης, τοῦ Α. Καμύ, Ὁ ἐπαναστατημένος ἄνθρωπος καὶ τοῦ Μάξ Γκλάξμαν Οἱ πρωτουργοὶ στοχαστές, ποὺ στάθηκαν σημαντικὰ στὴν διαμόρφωση τῆς πλουραλιστικῆς δημοκρατικῆς θεωρίας. Παράλληλα, στὸ δοκίμιό του γιὰ τὸν Μαρκοῦζε Ὁ μοναδιάστατος ἄνθρωπος βλέπει μιὰ ρηχὴ καὶ ἀσαφῆ φιλοσοφικὴ πραγμάτευση μὲ ὁλοκληρωτικὲς τάσεις, ἐνῶ ὁλοκληρωτικὰά στοιχεῖα θ ̓ ἀπαντήσει καὶ στὴν σκέψη τοῦ Σάρτρ, ὅπως καὶ τοῦ νορβηγοῦ ὁπαδοῦ τοῦ Σάρτρ, τοῦ Ντάγκ "Οστενμπεργκ. Στὸ δοκίμιό του γιὰ τὴν διάσπαση τοῦ ἀνθρώπινου διαλόγου, ἀναφερόμενος κυρίως στὸν Μάρξ καὶ στὸν Φρόυντ, ὑποστηρίζει τὴν σημαντικὴ ἐπιστημολογικὴ θέση, ὅτι, ἄν μιὰ θεωρία μπορεῖ νὰ ἑρμηνεύσει γιὰ ποιὸν λόγο ἐγείρονται ἐπιχειρήματα ἐναντίον της (ὑποθέτοντας ὅτι αὐτὸ ὀφείλεται εἴτε στὴν «ἀλλοτρίωση» εἴτε στὴν «ἀστική σκέψη»), ἡ θεωρία αὐτὴ δὲν μπορεῖ νὰ διαψευσθεῖ. Ἐνῶ, ἄν ἡ θεωρία εἶναι ἀδύνατο νὰ διαψευσθεῖ, παύει νὰ εἶναι ἐπιστημονικὴ θεωρία, ἀλλὰ ἀντίθετα μιὰ θεωρία ποὺ καταλύει τὸν ἀνθρώπινο διάλογο, οὐσιαστικὴ προὐπόθεση τῆς πλουραλιστικῆς δημοκρατικῆς θεωρίας. Πρόκειται γιὰ ἔργο μὲ βιωματοποιημένη προβληματική. Μανώλης Μαρκάκης Ν. 1. ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ, "Αγραφος γάμος -- Παλλακεία Τὸ βιβλίο αὐτὸ τοῦ καθηγητῆ Ν. Ι. Πανταζόπουλου εἶναι σπουδαία συμβολὴ στὴν ἔρευνα τοῦ δικαίου τῶν μικτῶν γάμων κατὰ τὴν ἑλληνιστικὴ καὶ βυζαντινὴ περίοδο. Θὰ συμπληρώσω, ὅτι αὐτῆς τῆς μορφῆς ἔργα ὄχι μόνο εἶναι ἀπαραίτητα στὴ νομικὴ ἐπιστήμη, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε, προεκτεινόμενα μόνο καὶ πρὸς τὸ ἀπώτερο καὶ ἀπώτατο παρελθόν, νὰ μᾶς δώσουν, στὸ σπουδαῖο αὐτὸ θέμα τοῦ γάμου, τὶς ἀπόψεις καὶ τὶς θέσεις τῆς ἀρχαίας (κλασσικῆς καὶ προκλασσικῆς) κοινωνίας, γιὰ τὶς ὁποῖες, παρὰ τὶς σημαντικὲς ἐργασίες ποὺ ὑπάρχουν, δὲν γνωρίζουμε πολλά. Οἱ σχέσεις τῶν νέων σήμερα, κάτω ἀπὸ τὶς πιέσεις τῶν πόσης μορφῆς ἀδιεξόδων (πολιτικῶν, κοινωνικῶν, οἰκονομικῶν, θρησκευτικῶν), ἔχουν δημιουργήσει ἐκρηκτικὲς καταστάσεις στὸ θέμα τοῦ γάμου. Αὐτὴ ἡ θεμελιώδης γιὰ τὴν ζωὴ σχέση (ἀνδρὸς :