ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

301ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007

Τυπωμένη σελίδα
σελ. 20884 συμπερασμένος
Φύλλο στό PDF
97 ἀπό 105
Πηγή κειμένου
ψηφιακό κείμενο τοῦ PDF
Τεῦχος
δεῖτε τό τεῦχος
Τό PDF
Ἀνάγνωση PDF Λῆψις PDF

Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο

  1. Το «ποντίκι» — ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ, ΘΩΜΑΣ
    ἀρχή: σελ. 20884 συμπερασμένος · τέλος: δηλωμένο · τχ. 301

Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση

ΤΟ «ΠΟΝΤΙΚΙ» ὴ μικρὴ συσκευὴ εἰσόδου, ποὺ χρησιμοποιοῦμε στοὺς ἠλεκτρο- νικοὺς ὑπολογιστές, τὴν ὠνομάσαμε ποντίκι λόγῳ τοῦ σχήμα- τος, ποὺ μᾶς θυμίζει ἕνα πραγματικὸ ποντίκι. Κάθε κίνηση τοῦ ποντικιοῦ ἀντιστοιχεῖ μὲ τὴν κίνηση τοῦ δρομέα (λατινογενὲς cursor/κούρσα) στὴν ὀθόνη τοῦ ὑπολογιστῆ μας. «Διαβάστε τὰ “ΝΕΑ” μὲ τὸ ποντίκι», ἔλεγε ἡ διαφήμιση πρὶν λίγους μῆνες. Αὐτὸ τὸ ποντίκι ἔγινε ἀπαραίτητο ἐργαλεῖο στὴ ζωή μας, καὶ ὅλοι φαίνεται ὅτι καθημερινὰ ἀκουμποῦμε τὸ χέρι μας στὸ ποντίκι καὶ μὲ αὐτὸ ἀνιχνεύουμε κάθε ἠλεκτρονικὴ διεύθυνση καὶ ὁδηγοῦμε τὸν ὑπολογιστή μας, ὅπως θέλουμε, καὶ χωρὶς αὐτὸ πλέον δὲν βγαίνουμε πουθενά, γιατὶ δὲν μποροῦμε νὰ τὸ ἀποχωριστοῦμε. Τί ἔχει νὰ κάνῃ ὅμως τὸ ποντίκι μὲ ὅλες τὶς θάλασσες καὶ τοὺς πόντους καὶ ὅλους τοὺς Πόντιους κάθε χρώματος καὶ ράτσας; Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ μῦς. Οἱ Λατῖνοι τὸν πῆραν ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ μέσῳ Ἐτρού- σκων καὶ τὸν κάνανε mus. Ὑποκοριστικὰ τὸν εἶπαν mus-culus. Ἀπὸ ἐδῶ οἱ Γάλλοι τὸν ὠνόμασαν muscle καὶ οἱ Ἄγγλοι τὸν ὠρθογραφήσανε mouse (προφ. μάους), ἀλλὰ πήρανε καὶ τὸ muscle ἀφήνοντας τὸ c ἄφωνο καὶ τὸ προφέρουν μὰσλ = μῦς. Μὲ τὴν ξεχωριστὴ ὀρθογραφία διαχωρίστηκαν μᾶλλον μὲ ἐπιτυχία τὸ μὲν mouse = μῦς, νὰ σημαίνῃ ποντίκι καὶ muscle = ὁ μῦς. Οἱ ἔξυπνοι Ἄγγλοι μὲ μίκι-μάους ὀρθογραφία κάνανε δύο οὐσιαστικὰ πολὺ χρήσιμα, ἐνῷ ἐμεῖς μείναμε μὲ τὸ δύσκολο μῦς καὶ ἀπὸ πάνω μᾶς βγῆκε καὶ τὸ ποντίκι. Εἶναι ἐνδιαφέρουσα ὅμως ἡ ἱστορία τους. Στὰ Ἑλληνικὰ κλίνεται: ὁ μῦς, τοῦ μυός, τὸν μῦν, ὦ μῦ καὶ πληθυντικός: οἱ μύες, τῶν μυῶν, τοὺς μῦς, ὦ μύες. Τὸ μυϊκὸ σύστημα τοῦ βραχίονα, ὅταν κινῆται, φέρνει στὸ νοῦ τὸ ποντίκι, καὶ ἀπὸ τὸ σύνολο αὐτῶν τῶν μυῶν ὁ μῦς ὠνομάστηκε μῦς = ποντίκι. Δηλαδή, ὅταν κανεὶς δείχνῃ τὰ μπράτσα του, τότε ἀκριβῶς φαίνονται οἱ μύες νὰ σχηματίζουν ἕνα συνολικὸ σχῆμα σὰν ἕνα «ποντίκι». Φυσικὰ ἐδῶ τὰ μπρά- τσα –ἂς τὸ ποῦμε καὶ αὐτό– εἶναι ἑλληνικώτατη λέξη, γιατὶ οἱ Λατῖνοι πῆραν τὸν ἑλληνικὸ βραχίονα καὶ τὸν κάνανε brachium, ἀργότερα οἱ Βενετσιᾶνοι τὸ κάνανε brazzo καὶ ἡ λέξη –σχεδὸν ἀγνώριστη– ἐπαναπατρίστηκε στὸν ἑλληνόγλωσσο χῶρο ὡς μπράτσο = βραχίονας. Καὶ πῶς κάναμε τὸ ποντίκι; Ἀπὸ τὴ λέξη πόντος. Πόντος σημαίνει τὸ θαλάσσιο πέρασμα. Οἱ Λατῖνοι τὸ εἶπαν pons, γενικὴ pontis. Πόντος εἶναι ἡ θάλασσα, ποὺ μπορεῖ κανεὶς νὰ περάσῃ ἀπὸ μέσα, νὰ διαπλεύσῃ, ὅπως ὁ Εὔξεινος Πόντος, ἢ ἀκόμη ἕνα θαλάσσιο πέρασμα, ὅπως ὁ Ἑλλήσποντος. Οἱ Ἕλληνες κάτοικοι στὰ παράλια τοῦ Εὔξεινου Πόντου ὠνομάστηκαν Πόντιοι = θαλασσινοί. Ἀπὸ τὸ ἴδιο οὐσιαστικὸ (Πόντος/θάλασσα) παράγουμε καὶ τὸ περιγραφικὸ ἐπίθετο ποντιακός, συνώνυμο
← καθαρισμένο κείμενο