ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΟΝΤΟΣ Στοιχεῖα πρακτικῆς τῆς δημοκρατίας καὶ τῶν ἄλλων πολιτικῶν συστηµάτων” α) Ἣ περὶ κράτους θεωρία «Ῥτὴ Μοναρχία τὴν ἁρμοδιότητα τῶν ἁρ- µοδιοτήτων, τὴν κυριαρχία, τὴν ἔχει ὁ μονάρχης: εἶναι ἡ πηγὴ τῆς ἐξουσίας, καὶ κάθε λειτουργία της ἀσκεῖται ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἴδιο ἤ τοὺς διορισμένους ἐκπρόσωπούς του. Ἣ θεϊκὴ καταγωγὴ ἤ ἀποστολὴ τοῦ’ μονάρχη (στὶς μὴ μονοθεϊστικὲς θρησκεῖες ὁ μονάρχης κατάγεται ἀπὸ κάποιο Θεό, στὶς ᾿μονοθεϊστικὲς εἶναι. ἰσαπόστολος ἤ. πάντως ἐκλεκτὸς τοῦ Θεοῦ, μιὰ καὶ στὶς θρησκεῖες αὐτὲς ὁ Θεὸς εἶναι ἤ ἄτεκνος ἤ ἔχει μόνο τὸ μονογενῆ του) ἐκφράζει μὲ κά- θε σαφήνεια τὴ θεωρία γιὰ τὸ κράτος τοῦ μοναρχικοῦ πολιτεύματος. Ἣ ρήση ποὺ ἀ- ποδίδεται στὸ Λουδοβίκο ΧΙΝ: «ἐ΄ όίαί ο) 65! πποῖ», τὸ «Ὄθων ἐλέῳ Θεοῦ βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος» χαρακτηρίζουν ἐπιγραμμα- τικὰ τὴ μοναρχικὴ κρατικὴ ἀντίληψη. Στὴν Ὀλιγαρχία τὴν ἐξουσία τὴ νέµον- ται λίγοι καὶ παρὰ τὴν ὕπαρξη πολλῶν ὁλι- γαρχικῶν περὶ κράτους θεωριῶν ἡ οὐσία εἷ- ναι µία: Πιστεύουν ὅλες ὅτι τὸ κράτος εἶναι µία ἀφηρημένη, ὑπερβατικὴ δύναμη πού, ἐ- πειδὴ εἶναι πάνω ἀπὸ τοὺς πολίτες, ἔχει συ- χνὰ τὸ δικαίωμα νὰ ρυθµίζει καὶ τὴν ἰδιωτι- κή τους ζωὴ (γάμος παιδεία). Στὶς ὀλιγαρχικὲς κρατικὲς θεωρίες πρέ- πει νὰ κατατάξουµε ἐπίσης καὶ τὴ μαρξικὴ - λενινικὴ κρατικὴ θεωρία, τὴν ἀναρχικὴ καὶ τὴ νεομαρξιστικὴ τοῦ Πουλαντζᾶ. Καὶ οἱ τρεῖς αὐτὲς θεωρίες, μολονότι πιστεύουν ὅτι τὸ κράτος πρέπει νὰ καταργηθεῖ καὶ θὰ καταργηθεῖ κάποτε, γιατὶ µόνο ἔτσι θὰ λυ- θεῖ τὸ ἀνθρώπινο πρόβλημα, εἶναι σαφῶς ἐ- πηρεασμένες ἀπὸ τὸν ὀλιγαρχικὸ τρόπο σκέψης, κι ἄν ἀκόμα εἶναι ἐπηρεασμένες ἀρνητικά --- κι ἄς θέλουν τὴν κατάργηση τοῦ κράτους. Ὅλες πιστεύουν ὅτι τὸ κρά- τος εἶναι μιὰ ὑπερβατικὴ ἀόρατη δύναμη (κι ὅταν ἀκόμα τοῦ δίνουν τὸ χαρακτηρι- σμὸ «ταξικό»), μεταφυσικὴ δύναμη, ποὺ πρέπει οἱ ἐργαζόμενοι νὰ νικήσουν. Ξε- ψ”.-- χνοῦν, φαίνεται, ὅλοι ὅτι τὸ κράτος συνθέ- τεται ἀπὸ ἀνθρώπους. Στὴ Δημοκρατία τὸ κράτος δὲν ἔχει καμμιὰ ὑπερβατικότητα καὶ δὲν εἶναι ἔν- νοια ἀφηρημένη. Τὸ σῶμα τῶν πολιτῶν εἷ- ναι τὸ κράτος" καὶ τὸ σῶμα αὐτὸ ἔχει τὴ εσυντακτική, τὴ νομοθετικὴ καὶ κάθε ἄλλη ἁρμοδιότητα κάθε στιγµή, χωρὶς καμμιὰ ἰ- ᾿διαίτερη παρακωλυτικὴ ἤ παρελκυστικὴ διαδικασία νὰ μπορεῖ νὰ τοῦ τὴν περιορίσει ἤ νὰ τὴν ἀναστείλει. Κάθε πολίτης εἶναι δυ- νάµει ἐκπρόσωπος τῆς κρατικῆς ἐξουσίας, γιατὶ συμμετέχει ἰσόβια καὶ αὐτοπρόσωπα στὴ νοµοθετικὴ λειτουργία, ἔχει τὶς ἴδιες πιθανότητες μὲ ὁποιοδήποτε ἄλλο συµπο- λίτη του, ἀνώνυμο ἤ ἐπώνυμο, νὰ κληρωθεῖ δικαστὴς καὶ ξέρει ὅτι μιὰ καὶ µόνο φορὰ στὴ ζωή του θὰ γίνει ἀποφασιστικὸ µέλος τῆς διοικητικο-εκτελεστικῆς λειτουργίας. Τὸ ὅτι θὰ γίνει μιὰ καὶ μόνη φορὰ µέλος τῆς διοικητικο-εκτελεστικῆς λειτουργίας ἀπὸ τὴ μιὰ μεριὰ θὰ τοῦ δώσει τὴν ἐμπειρία τῆς ἐξουσίας καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη θὰ τὸν κά- νει νὰ χὠνέψει πῶς δὲν διαφέρει σὲ τίποτα ἀπὸ τοὺς ἄλλους συμπολίτες του καὶ πὼς κάθε συµπολίτης του ἔχει τὸ ἴδιο δικαίωμα μὲ αὐτὸν νὰ μεθύσει γιὰ λίγο ἀπὸ τὸ κρασὶ τῆς ἐξουσίας. Ἔτσι δὲν καβαλάει τὸ καλά- μι! ᾿Ανακεφαλαιώνοντας θὰ ἤθελα νὰ ἐπι- σημάνω ὅτι: α) ἡ ἐξουσία εἶναι ἐκτὸς ἀπὸ τὰ ἄλλα καὶ ἕνα καταναλωτικὸ ἀγαθὸ κι αὐτή, ὅπως εἶναι τὸ ψωμί, τὸ κρασί, τὸ τα- ξίδι, τὸ θέατρο (γιατὶ εἶναι μέσα στὴ φύση τοῦ ἀνθρώπου: «ζῶον πολιτικόν») καὶ β) τὸ ἀγαθὸ αὐτὸ ἡ μοναρχικὴ περὶ κράτους θε- ὠρία τὸ παραχωρεῖ στὸ μονάρχη μόνο νὰ τὸ νέμεται, οἱ ὀλιγαρχικὲς περὶ κράτους θεωρίες τὸ παραχωροῦν σὲ λίγους νὰ τὸ νέ- μονται ἤ τὸ στεροῦν --- σὰν τιμωρία τους, θὰ ᾽λεγε κανείς --ἀπὸ ὅλους (μαρξισμός, ἀναρχισμός): ἡ δημοκρατικὴ περὶ κράτους θεωρία εἶναι φυσικὰ ἣ μόνη ἀνθρώπινη: πα- » Τὸ ἄρθρο αὐτὸ τοῦ φιλόλογου καὶ νομικοῦ κ. ᾽Αλ. Κόντου, πρώην καθηγητὴ τοῦ Γαλλικοῦ Πανεπιστημίου τοῦ ᾽Αλγερίου, ἀποτελεῖ συνέχεια τῶν δύο ἄλλων ποὺ δημοσιεύθηκαν στὸ 4αυλὸ (τεύχη 39 καὶ 40). Τὸ τελευταῖο τῆς σειρᾶς θὰ δημοσιευθῆ στὸ ἑπόμενο τεῦχος.