Ç ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΥΜΦΟΡΑ ΤΟΥ ΜΑΖΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ μοναδικὸς δρόμος μετατροπῆς τῆς ἀνθρώπινης κοινότητος σὲ ἐξουσιαστικὸ σχηματισμὸ εἶναι ἡ μαζοποίησή της. Ἂν θέλω νὰ γίνω τύραννος, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μᾶζα. Ἂν δὲν ὑπάρχῃ, πρέπει νὰ τὴ δημιουργήσω. Δὲν νοεῖται τυραννία χωρὶς μᾶζα. Ἀλλὰ καὶ δὲν νοεῖται μᾶζα χωρὶς τυραννία. Οἱ δύο αὐτὲς ὀν- τότητες στὴν πραγματικότητα εἶναι ἕνα καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα, συμπίπτουν οὐσιαστικά, τὸ μόνο τυπικὸ στοιχεῖο ποὺ τὶς διαφοροποιεῖ φαινομενικὰ εἶναι ἡ διανομὴ ρόλων ἢ πρωτοβουλιῶν μέσα στὰ πλαίσια τῆς ἐξουσιαστι- κῆς κοινωνίας. Ἡ ἐντύπωση ὅτι ἡ μᾶζα, οἱ ἐξουσιαζόμενοι εἶναι ἀκούσια ὄργανα ἢ θύματα τῶν ἐξουσιαστῶν ἔχει τὴν ἀρχή της σὲ θεωρίες ἀφελῶν διανοουμένων τοῦ διεθνοῦς ἀκα- δημαϊσμοῦ ἢ στὴν προπαγάνδα τῆς ἴδιας τῆς Ἐξουσίας, ποὺ προσπαθεῖ ἔτσι νὰ ἀπαλ- λάξῃ ἀπὸ τὴν κατηγορία τοῦ «συνειδητοῦ ἐγκλήματος» ἕνα ὀργανικό της μέρος, ἕνα κομμάτι «σαρκὸς ἐκ τῆς σαρκός της», ὅπως εἶναι ἡ μᾶζα. Τὸ ἐξουσιαστικὸ ἔγκλημα, δηλαδὴ τὴν ἀποβολὴ ἀπὸ τὴν ἀνθρώπινη κοινότητα τῆς ἐλευθερίας, τῆς ἀλήθειας καὶ τῆς δικαιοσύνης καὶ τὴν εἰσαγωγή, ἀντ’ αὐτῶν, τῆς δυνάμεως, τοῦ δόγματος καὶ τῆς ἰσότητας, διαπράττουν ἀπὸ κοινοῦ καὶ συνειδητὰ ὁ τύραννος καὶ ὁ δοῦλος. Ὁ πρῶ- τος ἁπλῶς ἔχει συχνὰ τὴν πρωτοβουλία, χωρὶς τοῦτο νὰ ἀποκλείῃ τὸ ἀντίστροφο. «Ἡ ἐλευθερία ποὺ ζητᾷ ἡ μᾶζα –γράφει ὁ Ἔρικ Χόφφερ στὸ κλασικὸ ἔργο του γιὰ τὸν φανατισμό–1 δὲν εἶναι ἡ ἐλευθερία τῆς ἀναπτύξεως τοῦ ἀτόμου, ἀλλὰ ἡ ἀπε- λευθέρωση ἀπὸ τὸ ζυγὸ τῆς αὐτόνομης ὑπάρξεως. Τὰ μέλη τῆς μάζας ἀπαιτοῦν τὴν ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὸ τρομερὸ βάρος τῆς ἐλεύθερης κρίσης, ἀπελευθέρωση ἀπὸ τὴν βαρειὰ εὐθύνη νὰ ὁλοκληρώσουν μόνοι τους τὸ ἐγώ τους. Δὲν ἀπαιτοῦν καμμιὰ ἐλευθερία τῆς συνειδήσεως, ἀλλὰ τυφλὴ πίστη στὴν ἐξουσία. 1. Eric Hoffer «The true Believer», New York-London 1963. Ὑπάρχει καὶ ἑλληνικὴ μετάφραση μὲ τίτλο «Ὁ φανατικός», ἔκδ. Μπουκουμάνη, Ἀθήνα, x.x. ΔΑΥΛΟΣ 303, Ἰούνιος 2007  21015