Ç ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΕΞΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΡΩΜΙΟΣΥΝΗΣ (1828-1870) Δι α φω τι σμός: Ἡ μό νη συ νε πὴς προ σπά θεια ἀ να ζή τη ση τῶν χα ρα κτη ρι στι κῶν, ποὺ θὰ συ νέ θε ταν μί α σύγ χρο νη ἑλ λη νι κὴ ἐ θνι κὴ ὑ πό στα ση καὶ φυ σι ο γνω μί α, εἶχε ἤ δη ἀρ χί σει νὰ ἐκ δη λώ νε ται λί γο με τὰ τὰ μέ σα τοῦ 18ου αἰ ῶ να. Προ ο δευ τι κὰ καὶ μέ χρι τὴν ἔ κρη ξη τῆς Ἐ πα νά στασης ἡ ἀ να ζή τη ση αὐ τὴ πῆ ρε τὴ μορ φὴ εὐ θεί ας σύγ κρου σης ἀ νά με σα στὶς πνευ μα τι κὲς δυ νά μεις τοῦ Δι α φω τι σμοῦ (ὅ πως αὐ τὸς ἐκ φράστη κε στὴ νε ο ελ λη νι κὴ ἐκ δο χή του) καὶ σὲ αὐ τὲς τῆς ὀ πι σθο δρο μι κῆς καὶ τουρ κό φρο νoς χρι στι α νορ θό δο ξης Ἐκ κλη σί ας. Τὰ γνω στό τε ρα –ἀλ λὰ ὄ χι καὶ τὰ μό να– κεί με να πο λε μι κῆς ἀ πὸ τὴν πλευ ρὰ τοῦ Δι α φω τι σμοῦ εἶ ναι ἡ «Ἀ δελ φι κὴ Δι δα σκα λί α» τοῦ Ἀ δα μάν τιου Κο ρα ῆ, οἱ «Κρί τω νος Στο χασμοί», ὁ «Ρωσ σο αγ γλο γάλ λος» καὶ φυ σι κὰ ἡ πε ρί φη μη «Ἑλ λη νι κὴ Νο μαρχί α» τοῦ Ἀ νω νύ μου τοῦ Ἕλ λη νος. Ὁ Δι α φω τι σμὸς ἐ ξέ φρα ζε τὴν ἀ να γεν νη μέ νη ἐμ πι στο σύ νη στὴ δύ να μη τοῦ ἐ πιστη μο νι κοῦ ὀρ θο λο γι σμοῦ, τὴν ἐ λευ θε ρί α τοῦ στο χα σμοῦ καὶ τὴν ἀ πόρ ρι ψη κά θε αὐ θεν τί ας καὶ εἰ δι κὰ τῆς θε ο κρα τι κῆς (στά ση, ποὺ ποί κιλ λε ἀ πὸ τὴν λυσ σα λέ α κρι τι κὴ στὴν χρι στι α νι κὴ Ἐκ κλη σί α μέ χρι τὴν ὁ λο κλη ρω τι κὴ ἀ πόρ ρι ψη τοῦ Χριστι α νι σμοῦ καὶ τῆς θρη σκεί ας ἐν γέ νει ἢ τὴν εἰ σα γω γὴ φι λο σο φι κῶν-θε ο λο γι κῶν συ στη μά των ὅ πως π.χ. ὁ Ντε ϊ σμὸς ἢ τὸ Θε ο σε βι κὸ σύ στη μα τοῦ Θε ό φι λου Καΐ ρη)(1). Τὰ προ η γού με να δὲν ἀρ κοῦν, γιὰ νὰ χρί σουν τὸν Δι α φω τι σμὸ δι ά δο χο –ὅ πως ἔ χει συ χνὰ πα ρερ μη νευ τῆ– τοῦ Ἑλ λη νι κοῦ Πνεύ μα τος (μά λι στα ἀ πὸ μί α, ὄ χι δυ σμε νῶς δι α κεί με νη, ἱ στο ρι ο γρα φι κὴ τά ση ἔ χει χα ρα κτη ρι στῆ ὡς ἕ να κί νη μα μὲ ἁ πλο ϊ κὲς καὶ ἀρ κε τὰ ὠ φε λι μι στι κὲς ἀρ χὲς(2)). Ἡ μορ φὴ ποὺ ἔ λα βε ὅ μως στὴν ἑλ λη νι κὴ ἐκ δο χή του δι έ θε τε καὶ τὸ ἐ πι πλέ ον στοι χεῖ ο τῆς δυ να μι κῆς ἀ νά κλη σης τοῦ προ γο νι κοῦ πνεύ μαΔΑΥΛΟΣ 304, Ἰούλιος-Αὔγουστος 2007  21161