ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
41ΜΑΙΟΣ 1985
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ο νέος ανθρωπισμός — ΡΟΖΟΣ, ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ
Κείμενο φύλλου
ΕΥΑΙΤΕΛΟΣ Τ. ΡΟΖΟΣ3
Ὃ Νέος ̓Ανθρωπισμὸς
Γιὰ ὅλους ἐμᾶς ποὺ ὁραματιζόμαστε μιὰν ἀνθρωπότητα ποὺ θὰ ζεῖ καὶ θὰ ἐξελίσσεται
πολιτιστικὰ μὲ βάση ἀξίες, ποὺ θὰ ἔχει ὡς ὑπόδειγμα τὴν ἀρετὴ καὶ τὸν λόγο, τὴν ἁρμονία
τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος, τὸ μέτρο καὶ τὴ λογική, ἔρχονται στιγμὲς ποὺ ἡ ἀμφιβολία
μᾶς προκαλεῖ αἰσθήματα ἀβεβαιότητας καὶ μᾶς κάνει ἀπαισιόδοξους. Πῶς, ἀλήθεια,
μπορεῖ νὰ πεισθεῖ ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος ν ̓ ἀπεμπολήσει ὅλες αὐτὲς τὶς καθιερωμένες
πιὰ σήμερα «ἀρχές», ποὺ ἄλλοι σκόπιμα καὶ συνειδητὰ τοῦ τὶς ἐπέβαλαν, καὶ νὰ ζητήσει
τὴ λύση τῶν προβλημάτων του στὶς ἀξίες ἑνὸς πολιτισμοῦ ποὺ τοῦ εἶναι πιὰ ξένος; Ποίὰ
διαδικασία θὰ πρέπει ν ̓ ἀκολουθηθεῖ καὶ ποιὸ εἶναι τὸ χρέος τοῦ σημερινοῦ πνευματικοῦ
ἀνθρώπου, καὶ ἰδιαίτερα τοῦ ἕλληνα, πρὸς τὴν κατεύθυνση αὐτή; Δυστυχῶς, στὴν πράξη,
σήμερα στὴν ἐποχὴ τῆς μισαλλοδοξίας καὶ τῶν κάθε προέλευσης -ισμῶν, τῆς δογματικῆς
̓“μονομέρειας καὶ τῆς ἐξουσιαστικῆς ἀσυδοσίας, δὲν εἶναι εὔκολη ἡ καταπολέμηση ὅλης
αὐτῆς τῆς ὀργανωμένης ἀντίδρασης, ποὺ θέλει τὸν ἄνθρωπο δέσμιο τῶν σκοτεινῶν καὶ ἀνελεύθερων
κοινωνικῶν καὶ πολιτικῶν θεωριῶν καὶ συστημάτων.
Ὡστόσο, ὅσο ποτὲ ἄλλοτε εἶναι ἀναγκαία ἡ ἀπαγκίστρωση ἀπ ̓ ὅλα αὐτά. “Οσο ποτὲ
ἄλλοτε ὁ κίνδυνος ἀπὸ τὶς ὀλοκληρωτικὲς περιπτύξεις εἶναι μεγάλος καὶ ἐπιβάλλεται νὰ
ληφθοῦν δραστικὰ μέτρα πρὸς τὴ κατεύθυνση αὐτή. “Ὅπως πάντα, ἐπιμένω νὰ πιστεύω
πὼς στὴν ἐποχή μας, τὴν ἐποχὴ τῆς τεχνολογικῆς ἀνάπτυξης, τῶν ἠλεκτρονικῶν ὑπολογιστῶν
καὶ τῆς ἐξειδίκευσης σ ̓ ὅλους τοὺς τομεῖς, ὅσο ποτὲ ἄλλοτε ὁ ἄνθρωπος πρέπει νὰ
γεφυρώσει τὸ χάσμα ἀνάμεσα στὸν ἑαυτό του καὶ τὶς ὑψηλὲς τεχνικὲς ποὺ ὁ ἴδιος ἐπενόησε.
Ἡ μηχανὴ δὲν εἶναι τὸ πᾶν. Δὲν εἶναι ὁ σκοπὸς ἤ ὁ στόχος τῆς βίωσης. Ἣ μηχανὴ ἵκανοποιεῖ
μόνο τὶς ὑλικές μας ἀνάγκες καὶ ὄχι τὶς πνευματικές. Μ ̓ ἄλλα λόγια, θὰ πρέπει
νὰ σταθοῦμε κριτικὰ ἀπέναντι στὴν τεχνολογία μας, ποὺ τείνει νὰ μᾶς ἐξισώσει ἐξωτερικὰ
καὶ νὰ μᾶς ἀπογυμνώσει ἐσωτερικά. Θὰ πρέπει νὰ τὴν δοῦμε ὡς ἕνα μέσο, ποὺ ἱκανοποιεῖ
μόνο τὶς ὑλικές μας ἀνάγκες, ἕνα ἐξάρτημα ποὺ μᾶς διευκολύνει, ἀλλὰ πού, σὲ καμ
μιὰ περίπτωση, δὲν πρέπει νὰ μᾶς κατευθύνει ἤ νὰ μᾶς ὑποδουλώνει. Γιὰ νὰ γίνει αὐτό, ὁ
ἄνθρωπος πρέπει νὰ ὁλοκληρωθεῖ καὶ νὰ τελειωθεῖ πνευματικὰ καὶ ψυχικά. Αὐτὸ σημαίνει,
νὰ σκεφτεῖ σύμφωνα μὲ τὰ ἐλεύθερα πρότυπα, νὰ διαβάσει τοὺς ἀρχαίους φιλόσοφους,νὰ
ἁπλουστεύσει τὴ ζωή του, νὰ ξαναγυρίσει στὴ φύση, σύμφωνα μὲ τὸ καθολικὸ αἴτημα
τοῦ ἀρχαίου πρότυπου τῆς ἰσορροπίας, τοῦ μέτρου καὶ τῆς φυσικῆς ζωῆς.
Ἢ ὀλιγάρκεια, στὶς ὑλικὲς ἀπαιτήσεις καὶ ἱκανοποιήσεις, ἡ ἐπιδίωξη τοῦ χρυσοῦ κανόνα
τῆς μεσότητας, ὁ παράλληλος καὶ ἰσόρροπος σεβασμὸς στὶς ἀπαιτήσεις τοῦ σώματος
ἀλλὰ καὶ τοῦ πνεύματος εἶναι ἡ ἀπάντηση τῆς κλασσικῆς ἀντίληψης γιὰ τὴ ζωὴ στὸ
καυτὸ σημερινὸ ἐρώτημα. Μόνο μ ̓ αὐτὸ τὸ τρόπο θὰ λυτρωθοῦμε ἀπὸ τὴν ἐξάρτηση τῆς
μηχανῆς καὶ τὴν τυραννία της. Ὅταν γυρίσουμε στὴν ἁπλότητα καὶ περιορίσουμε τὶς ἀπαιτήσεις
μας στὰ οὐσιώδη καὶ τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα. Μ ̓ ἄλλα λόγια, μόνον ὅταν ἀπαλλαγοῦμε
ἀπὸ ἄχρηστες καὶ ἐνοχλητικὲς ἀνάγκες, ποὺ οἱ ἴδιοι ἀσύνετα δημιουργήσαμε.
"Ας μὴ ξεχνᾶμε, τέλος, μιὰν ἄλλη ζωτικὴ ἀλήθεια τοῦ νέου ἀνθρωπισμοῦ ποὺ ἐπαγγελλόμεθα
καὶ ποὺ βασίζεται στὶς ἀξίες καὶ τὶς ἀλήθειες, στὸ Λόγο, ποὺ πρῶτοι θεμελίωσαν
οἱ ἀρχαῖοι μας πρόγονοι καὶ τὶς ἔκαναν κανόνες τῆς ζωῆς τους. Ὃ ἄνθρωπος εἶναι ἔ.
ξὼ καὶ πάνω ἀπὸ τὰ πράγματα. Προηγεῖται ὅλων καὶ δὲν ἔπεται. Τὰ ἐποπτεύει, τὰ ἐλέγχει
καὶ τὰ κατευθύνει. Σὲ καμμιὰ περίπτωση δὲν γίνεται ὁ ἴδιος ἀντικείμενο ἐκμετάλλευσης ἤ
συναλλαγῆς ἀνάμεσα στοὺς ἀνθρώπους. Σήμερα ὅμως συμβαίνει ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετο: ὁ
ἄνθρωπος ἔγινε ἀντικείμενο. Πουλιοῦνται καὶ ἀγοράζονται οἱ ἀνάγκες του καὶ τὰ ἰδανικά
" Ὁ κ. Εὐάγγελος Γ. Ρόζος εἶναι πρόεδρος τῆς Πανελλήνιας Ἕνωσης Λογοτεχνῶν.