ΕΥΑΙΤΕΛΟΣ Τ. ΡΟΖΟΣ3 Ὃ Νέος ᾿Ανθρωπισμὸς Γιὰ ὅλους ἐμᾶς ποὺ ὁραματιζόμαστε μιὰν ἀνθρωπότητα ποὺ θὰ ζεῖ καὶ θὰ ἐξελίσσεται πολιτιστικὰ μὲ βάση ἀξίες, ποὺ θὰ ἔχει ὡς ὑπόδειγμα τὴν ἀρετὴ καὶ τὸν λόγο, τὴν ἁρμο- νία τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος, τὸ μέτρο καὶ τὴ λογική, ἔρχονται στιγμὲς ποὺ ἡ ἀμφιβο- λία μᾶς προκαλεῖ αἰσθήματα ἀβεβαιότητας καὶ μᾶς κάνει ἀπαισιόδοξους. Πῶς, ἀλήθεια, μπορεῖ νὰ πεισθεῖ ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος ν᾽ ἀπεμπολήσει ὅλες αὐτὲς τὶς καθιερωμένες πιὰ σήµερα «ἀρχές», ποὺ ἄλλοι σκόπιμα καὶ συνειδητὰ τοῦ τὶς ἐπέβαλαν, καὶ νὰ ζητήσει τὴ λύση τῶν προβλημάτων του στὶς ἀξίες ἑνὸς πολιτισμοῦ ποὺ τοῦ εἶναι πιὰ ξένος; Ποίὰ διαδικασία θὰ πρέπει ν᾿ ἀκολουθηθεῖ καὶ ποιὸ εἶναι τὸ χρέος τοῦ σημερινοῦ πνευματικοῦ ἀνθρώπου, καὶ ἰδιαίτερα τοῦ ἕλληνα, πρὸς τὴν κατεύθυνση αὐτή; Δυστυχῶς, στὴν πράξη, σήµερα στὴν ἐποχὴ τῆς μισαλλοδοξίας καὶ τῶν κάθε προέλευσης -ισμῶν, τῆς δογματικῆς ᾿“μονομέρειας καὶ τῆς ἐξουσιαστικῆς ἀσυδοσίας, δὲν εἶναι εὔκολη ἡ καταπολέμηση ὅλης αὐτῆς τῆς ὀργανωμένης ἀντίδρασης, ποὺ θέλει τὸν ἄνθρωπο δέσµιο τῶν σκοτεινῶν καὶ ἀ- νελεύθερων κοινωνικῶν καὶ πολιτικῶν θεωριῶν καὶ συστηµάτων. Ὡστόσο, ὅσο ποτὲ ἄλλοτε εἶναι ἀναγκαία ἡ ἀπαγκίστρωση ἀπ᾽ ὅλα αὐτά. “Οσο ποτὲ ἄλλοτε ὁ κίνδυνος ἀπὸ τὶς ὀλοκληρωτικὲς περιπτύξεις εἶναι μεγάλος καὶ ἐπιβάλλεται νὰ ληφθοῦν δραστικὰ μέτρα πρὸς τὴ κατεύθυνση αὐτή. “Ὅπως πάντα, ἐπιμένω νὰ πιστεύω πὼς στὴν ἐποχή μας, τὴν ἐποχὴ τῆς τεχνολογικῆς ἀνάπτυξης, τῶν ἠλεκτρονικῶν ὑπολο- γιστῶν καὶ τῆς ἐξειδίκευσης σ᾽ ὅλους τοὺς τομεῖς, ὅσο ποτὲ ἄλλοτε ὁ ἄνθρωπος πρέπει νὰ γεφυρώσει τὸ χάσμα ἀνάμεσα στὸν ἑαυτό του καὶ τὶς ὑψηλὲς τεχνικὲς ποὺ ὁ ἴδιος ἐπενόη- σε. Ἡ μηχανὴ δὲν εἶναι τὸ πᾶν. Δὲν εἶναι ὁ σκοπὸς ἤ ὁ στόχος τῆς βίωσης. Ἣ μηχανὴ ἵ- κανοποιεῖ μόνο τὶς ὑλικές μας ἀνάγκες καὶ ὄχι τὶς πνευματικές. Μ᾿ ἄλλα λόγια, θὰ πρέπει νὰ σταθοῦμε κριτικὰ ἀπέναντι στὴν τεχνολογία μας, ποὺ τείνει νὰ μᾶς ἐξισώσει ἐξωτερι- κὰ καὶ νὰ μᾶς ἀπογυμνώσει ἐσωτερικά. Θὰ πρέπει νὰ τὴν δοῦμε ὡς ἕνα μέσο, ποὺ ἱκανο- ποιεῖ μόνο τὶς ὑλικές μας ἀνάγκες, ἕνα ἐξάρτημα ποὺ μᾶς διευκολύνει, ἀλλὰ πού, σὲ καμ μιὰ περίπτωση, δὲν πρέπει νὰ μᾶς κατευθύνει ἤ νὰ μᾶς ὑποδουλώνει. Γιὰ νὰ γίνει αὐτό, ὁ ἄνθρωπος πρέπει νὰ ὁλοκληρωθεῖ καὶ νὰ τελειωθεῖ πνευματικὰ καὶ ψυχικά. Αὐτὸ σημαί- νει, νὰ σκεφτεῖ σύμφωνα μὲ τὰ ἐλεύθερα πρότυπα, νὰ διαβάσει τοὺς ἀρχαίους φιλόσο- φους,νὰ ἁπλουστεύσει τὴ ζωή του, νὰ ξαναγυρίσει στὴ φύση, σύμφωνα μὲ τὸ καθολικὸ αἴ- τηµα τοῦ ἀρχαίου πρότυπου τῆς ἰσορροπίας, τοῦ μέτρου καὶ τῆς φυσικῆς ζωῆς. Ἢ ὀλιγάρκεια, στὶς ὑλικὲς ἀπαιτήσεις καὶ ἱκανοποιήσεις, ἡ ἐπιδίωξη τοῦ χρυσοῦ κα- νόνα τῆς μεσότητας, ὁ παράλληλος καὶ ἰσόρροπος σεβασμὸς στὶς ἀπαιτήσεις τοῦ σώμα- τος ἀλλὰ καὶ τοῦ πνεύματος εἶναι ἡ ἀπάντηση τῆς κλασσικῆς ἀντίληψης γιὰ τὴ ζωὴ στὸ καυτὸ σημερινὸ ἐρώτημα. Μόνο μ᾽ αὐτὸ τὸ τρόπο θὰ λυτρωθοῦμε ἀπὸ τὴν ἐξάρτηση τῆς μηχανῆς καὶ τὴν τυραννία της. Ὅταν γυρίσουμε στὴν ἁπλότητα καὶ περιορίσουμε τὶς ἀ- παιτήσεις µας στὰ οὐσιώδη καὶ τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα. Μ᾽ ἄλλα λόγια, μόνον ὅταν ἀ- παλλαγοῦμε ἀπὸ ἄχρηστες καὶ ἐνοχλητικὲς ἀνάγκες, ποὺ οἱ ἴδιοι ἀσύνετα δημιουργήσα- με. "Ας μὴ ξεχνᾶμε, τέλος, μιὰν ἄλλη ζωτικὴ ἀλήθεια τοῦ νέου ἀνθρωπισμοῦ ποὺ ἐπαγ- γελλόμεθα καὶ ποὺ βασίζεται στὶς ἀξίες καὶ τὶς ἀλήθειες, στὸ Λόγο, ποὺ πρῶτοι θεμελίω- σαν οἱ ἀρχαῖοι μας πρόγονοι καὶ τὶς ἔκαναν κανόνες τῆς ζωῆς τους. Ὃ ἄνθρωπος εἶναι ἔ- . ξὼ καὶ πάνω ἀπὸ τὰ πράγματα. Προηγεῖται ὅλων καὶ δὲν ἔπεται. Τὰ ἐποπτεύει, τὰ ἐλέγχει καὶ τὰ κατευθύνει. Σὲ καμμιὰ περίπτωση δὲν γίνεται ὁ ἴδιος ἀντικείμενο ἐκμετάλλευσης ἤ συναλλαγῆς ἀνάμεσα στοὺς ἀνθρώπους. Σήμερα ὅμως συμβαίνει ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετο: ὁ ἄνθρωπος ἔγινε ἀντικείμενο. Πουλιοῦνται καὶ ἀγοράζονται οἱ ἀνάγκες του καὶ τὰ ἰδανικά " Ὁ κ. Εὐάγγελος Γ. Ρόζος εἶναι πρόεδρος τῆς Πανελλήνιας Ἕνωσης Λογοτεχνῶν.