Η ΙΕΡΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ Å΄ Λο γο κρι σί α, κά ψι μο βι βλί ων, ἀ φο ρι σμοὶ καὶ δι ώ ξεις δι α φω τι στῶν λί γο πρὶν τὴν Ἐ πα νά στα ση ξει δι κευ μέ νη στὰ θέ μα τα τῆς πα ρα γω γῆς καὶ τῆς δι α κί νησης τοῦ βι βλί ου ἡ νέ α σκλη ρὴ ἔ ναν τι τῶν δι α φω τι στῶν πολι τι κὴ τοῦ Πα τρι αρ χεί ου κα τὰ τοὺς προ ε πα να στα τι κοὺς χρό νους ἐκ φρά στη κε μὲ ἕ να με γα λε πή βο λο σχέ διο καὶ μὲ συγ κε κρι μέ να μέ τρα, ποὺ ἐ φαρ μό στη καν. Τὸ σχέ διο δι α τυ πώ θη κε στὴν «Ἁ παν τα χοῦ σα», ποὺ δη μο σι εύ τη κε τὸ κα λο καί ρι τοῦ 1820, γιὰ νὰ ἐ ξαγ γεί λῃ τὴν ἀ να καί νι ση -δῆ θεν- τοῦ Πα τρι αρ χι κοῦ Τυ πογρα φεί ου, ἀλ λὰ στὴν πραγ μα τι κό τη τα στό χευ ε κά θε νέ α ἔκ δο ση νὰ γί νε ται ἐ κεῖ, ὥ στε νὰ ἐ λέγ χε ται πλή ρως ἡ πνευ μα τι κὴ κί νη ση. Τὰ μέ τρα μορ φοποιή θη καν μὲ τὴν ἐ πι βο λὴ λο γο κρι σί ας στὰ βι βλί α ποὺ κυ κλο φο ροῦ σαν στὴν Κων σταν τι νού πο λη, μὲ δη μό σιο κά ψι μο ὡ ρι σμέ νων ἀ πὸ αὐ τὰ ἀλ λὰ καὶ μὲ ἀ φο ρι σμοὺς καὶ δι ώ ξεις τῶν δι α φω τι στῶν. «Ἡ κλεὶς τῆς τυ πο γρα φί ας εὑ ρί σκε ται ἐν χερ σὶ βα σι λέ ως» σκλή ρυν ση τῆς πο λι τι κῆς τῆς Ἐκ κλη σί ας ἀ πέ ναν τι στοὺς δι α φω τι στὲς εἶ χε ἀ πο τυ πω θῆ μὲ χα ρα κτη ρι στι κὸ τρό πο στὴν πα τρι αρ χι κὴ ἐγ κύ κλιο τοῦ Μαρ τί ου 1819, ἡ ὁ ποί α ἀν τι τί θε το στὴ δι δα σκα λί α τῶν Ἐ πι στημῶν, στὰ Μα θη μα τι κὰ καὶ στὴ συ νή θεια νὰ βα πτί ζων ται τὰ παι διὰ μὲ ἀρ χαι ο ελ λη νι κὰ ὀ νό μα τα (βλ. «Δ», τ. 300). Τὸ κεί με νο αὐ τό, ἕ να ἀ πὸ τὰ πρῶ τα ποὺ ὑ πέ γρα ψε ὁ Γρη γό ριος Ε΄ στὴν τρί τη πα τρι αρ χί α του, πα ρέ σχε τὸ θε ω ρη τι κὸ πλαί σιο καὶ ἀ πο τέ λε σε τὸ ση μεῖ ο ἐκ κί νη σης γιὰ τὶς ἐ νέρ γει ες, ποὺ ὠρ γανώ θη καν ἐ ναν τί ον τῶν νε ω τε ρι στῶν τὰ ἑ πό με να ἕ ως τὴν Ἐ πα νά στα ση χρό νια. Ἡ «Ἁ παν τα χοῦ σα», ποὺ κυ κλο φό ρη σε μὲ μορ φὴ φυλ λα δί ου, ἦ ταν ἕ να φαι νο με νικὰ ἀν τι φα τι κὸ κεί με νο. Ἀ πο τε λοῦ σε τὴν ἔκ φρα ση τῆς νέ ας ἀν τί λη ψης, ποὺ δι α μορφώ θη κε στοὺς ἐκ κλη σι α στι κοὺς κύ κλους ἀ να φο ρι κὰ μὲ τὰ θέ μα τα τῆς παι δεί ας: προσαρ μο γὴ στὶς νέ ες πραγ μα τι κό τη τες καὶ αὐ στη ρὸς ἔ λεγ χός τους. Ἔ δει χνε νὰ ἐν σωμα τώ νῃ, στὸ ἐ πί πε δο τῆς ὀ νο μα το λο γί ας τοὐ λά χι στον, στοι χεῖα τῆς ἰ δε ο λο γί ας τοῦ Δι α φω τι σμοῦ καὶ ἀ πὸ τὴν ἄ πο ψη αὐ τὴ ἔ δι νε τὴν ἐν τύ πω ση, ὅ τι δὲν ἐ ναρ μο νι ζό ταν σὲ ὅ λα τὰ ση μεῖ α μὲ τὸ αὐ στη ρὸ πλαί σιο ποὺ κα θώ ρι ζε ἡ Ἐγ κύ κλιος τοῦ 1819. ΔΑΥΛΟΣ 305, Σεπτέμβριος 2007  21265