«ΔΙΣ ΕΙΣ ΤΟΝ ΑΥΤΟΝ ΠΟΤΑΜΟΝ ΟΥΚ ΑΝ ΕΜΒΑΙΗΣ» Ἡ νοσταλγικὴ μίμηση σκοτώνει τὴ δημιουργικότητα ατὰ πόσον εἶναι ἐφικτὸ νὰ γνωρίσουμε, πῶς ἦταν «πραγμα- τικά» ἡ ἀρχαία Ἑλλάδα, σὰν νὰ ἐπρόκειτο γιὰ μία στατικὴ εἰκόνα, ποὺ κάποτε θὰ καταφέρουμε νὰ τὴν ἀναπαραστή- σουμε μὲ ἀκρίβεια καὶ νὰ τὴν μελετήσουμε μὲ τὴν ἡσυχία μας; Νομίζω, ὅτι καὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἀρχαῖοι θὰ μᾶς ἀπέτρεπαν ἀπὸ κάτι τέτοιο. Θὰ μᾶς ἔλεγαν ἴσως νὰ χρησιμοποιήσουμε μὲ γόνιμο τρό- πο τὴ σκέψη τους καὶ ὄχι νὰ τοὺς ἀντιγράψουμε. Καμμιὰ ἐποχὴ δὲν μπορεῖ νὰ «γνωρίσῃ» κάποια προγενέστερη. Μπορεῖ μόνο νὰ τὴν ἀντιληφθῇ μὲ περισσότερο ἢ λιγώτερο ἐποικοδομητικὸ τρόπο. Μιὰ προσπάθεια μιμητικῆς –«ἀπ’ εὐθείας»– σύνδεσης μὲ τὴν ἀρχαία (τὴν «ἀληθινή») Ἑλλάδα, ποὺ παραβλέπει ὡς ἁπλοῦς μεσάζοντες –λιγώτερο ἢ περισσότερο πιστοὺς στὸ «πρωτό- τυπο»– ὅσους τὴ διέσωσαν μέσα στοὺς αἰῶνες, εἶναι χίμαιρα. Πρέπει νὰ βροῦμε, πῶς ἔχουν σήμερα τὰ πράγματα καὶ νὰ βάλουμε τὸ δικό μας λιθαράκι, τὸ ὁποῖο μπορεῖ νὰ μὴν εἶναι ὁ ὀγκόλιθος ποὺ ἔβαλαν π.χ. οἱ ἀναγεννητὲς ἢ οἱ διαφωτιστές, ἂν ὅμως ταιριάξῃ ὅπως πρέπει στὸ σημεῖο ποὺ πρέπει, θὰ ἐξασφαλίσῃ μία καλὴ συνέχεια στοὺς ἑπόμενους. Αὐτὸ προϋποθέτει μία δημιουργικὴ ἀνάγνωση τῶν ἀρχαίων. Δὲν πρέπει νὰ τοὺς κλείσουμε στὴ γυάλα σὰν ἕνα ἀποστειρωμένο πρότυπο πρὸς μίμηση. Ἡ κάθε ἐποχὴ ἔχει τὶς δικές της ἀνάγκες καὶ τὰ δικά της προβλήματα νὰ ξεπεράσῃ, καὶ οἱ ἀρχαῖοι θὰ ἔφριτταν βλέποντας, ὅτι πᾶμε νὰ τοὺς χρησιμοποιήσουμε σὰν ἑτοιματζίδικη συν- ταγή, ἀπὸ αὐτὲς ποὺ οἱ ἴδιοι ποτὲ δὲν ἔφτειαξαν. Ἀναφέρομαι σὲ μία δημιουργικὴ ἀντίληψη καὶ χρήση τῶν ἀρχαίων, ποὺ νὰ ἀπαντάῃ ἱκανοποιητικὰ στὰ προβλήματα καὶ τὶς ἀνάγκες τῆς ἐποχῆς μας. Ἡ Ἑλληνικὴ Σκέψη δὲν εἶναι κάτι ποὺ μπορεῖ νὰ «συντηρηθῇ». Ὅποιος ἐπιδιώξῃ νὰ τὴν «συντηρήσῃ» θὰ γίνῃ γραφικός. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν «συντηρητές» ἢ ἀντιγραφεῖς τῆς ἑλληνικῆς κοσμοαντίληψης. Ὅποιος θελήσῃ νὰ ἀσχοληθῇ σοβαρὰ μαζί της, θὰ πρέπει ἀναγκαστικὰ νὰ τὴν ἀνα- νεώσῃ, νὰ τὴν πάῃ λίγο πιὸ πέρα. Ἀλλιῶς θὰ πάῃ κόντρα στὴν ἴδια της τὴν φύση. Καὶ τότε αὐτὴ θὰ τὸν χλευάσῃ ρίχνοντάς τον στὴ γραφικότητα. Γιατὶ δὲν μπορεῖς νὰ μπῇς δύο φορὲς στὸ ἴδιο ποτάμι. ΔΑΥΛΟΣ 306, Ὀκτώβριος 2007  21371