ΚΑΕΙ, ΙΑΡΡΕΕΣ Ἢ πνευματικὴ κατάσταση τοῦ καιροῦ µας [Τέταρτη συνέχεια] ΜΕΡΟΣ Α᾿ ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΊ ΚΗΣ ΤΑΞΗΣ Αὐτὸ ποὺ πράγματι συμβαίνει, διαφεύγει ἀπὸ τὴν κατανόησή µας λόγω τῆς ταραγµένης σύγχρονης ζωῆς. Ἱστιοδρομοῦμε σ᾽ ἕνα ἀχαρτογράφητο πέ- λαγος, ἀνίκανοι νὰ προσεγγίσουμε μιὰν ἀκτὴ ἀπ᾽ ὅπου θὰ µεταβάλουµε τὴν εἰκόνα, περιδινιζόµαστε σ᾽ ἕνα στρόβιλο ποὺ μᾶς ἀποκαλύπτει µόνο πράγµα- τα, καθὼς συρόµαστε βίαια στὴ δίνη του. Σήµερα θεωρεῖται σὰν κάτι τὸ αὐτονόητο, ὅτι ἡ ἀνθρώπινη ζωὴ δὲν ση- µαίνει τίποτα ἄλλο ἀπὸ τὴν ἱκανοποίηση τῶν μαζικῶν ἀναγκῶν μὲ μιὰ ἐκλο- γικευµένη παραγωγικὴ διαδικασία μὲ τὴ συνδρομὴ τεχνικῶν ἐπινοήσεων. Φαίνεται νὰ ὑπάρχει ἡ παραδοχή, ὅτι τὸ σύνολο μπορεῖ νὰ ἀναχθεῖ σὲ μιὰ τέ- λεια τάξη μὲ τὴν λογικὴ καὶ µόνο. ἼΑν ὅμως ἡ γνώση αὐτὴ τοῦ συνόλου μιᾶς καταληπτῆς διεργασίας τῆς ἀνθρώπινης ὀργάνωσης τοῦ κόσμου θὰ μποροῦ- σε, προαγόµενη, νὰ καταστεῖ ἀποφασιστικὴ συνειδητοποίηση τοῦ εἶναι τοῦ παρόντος, τότε τὸ εἶναι αὐτὸ δὲν θὰ ἔπρεπε πιὰ γιὰ μᾶς ν᾿ ἀποτελεῖ ἕνα ἀνεξι- χνίαστο στρόβιλο ἀπατηλῶν δυνατοτήτὠν, ἀλλὰ θὰ αὐτοπαρουσιάζετο σὰν ἡ ἀναγκαία οἰκονομικὴ ἐξέλιξη μιᾶς κατασκευῆς, ποὺ τώρα λειτουργεῖ. Ἡ ζωϊκὴ ὅμως τάξη διαταράσσεται ἀέναα, ἡ παρακμὴ της φαίνεται ἐπι- κείμενη, ἐνῶ ἐμφανίζεται ἀνεπίδεκτη τελειοποίησης. ᾿ἸἘγείρεται τὸ ἐρώτημα,ᾶν μπορεῖ ἡ ἴδια ν᾿ ἀποτελέσει γιὰ μᾶς τὸ «σύνολο», ἤ ἄν, στὴν πραγματικότητα, δὲν εἶναι τίποτε περισσότερο παρὰ τὸ µέρος ἑνὸς περιβάλ- λοντος καὶ κυριαρχοῦντος ὅλου. Τὰ σύνορα τῆς ζωϊκῆς τάξης μᾶς ἀποκαλύ- πτουν τὴν πολιτεία, τὸ πνεῦμα, τὴν ἴδια τὴν ἀνθρωπότητα σὰν τὶς καταβολὲς τῆς ἀνθρώπινης δραστηριότητας καὶ σὰν τὶς ρίζες ποὺ δὲν εἰσέρχονται σὲ "καμμιά ζωϊκὴ τάξη, ἔστω κι’ ἄν εἶναι οὐσιώδεις γιὰ νὰ καταστήσουν τὴν τάξη αὐτὴ δυνατή. ὋὉ τρόπος ποὺ ὁ ἄνθρωπος ἐπικαλεῖται τὴν γνώση του γιὰ τὴν πραγµατι- κότητα ἀπὸ τὶς καταβολὲς αὐτές, εἶναι αὐτὸ πού, σὲ συνδὐασμὸ μὲ τὴν πραγ- µατικότητα αὐτή, δημιουργεῖ τὴν πνευματική του κατάσταση. Γιὰ νὰ διαφω- τίσουµε τὴν κατάσταση αὐτή, ἐπιδεικνύομε τὸν τρόπο ποὺ ἡ πραγματικότητα θεωρεῖται σήµερα. Μιὰ ἁπλὴ ἀπεικόνιση τῆς σύγχρονης ὕπαρξης, ὅπως θὰ γίνει ἀποδεκτὴ ἀπὸ τὸν καθένα ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν πολιτική του ἤ τὴν φιλο- σοφική του διάθεση, θὰ ἐπαρκέσει, γιὰ νὰ καταστήσει σαφὲς ὅτι ἡ γνώση τῆς πραγματικότητας τοῦ ἀνθρώπου δὲν ταυτίζεται μὲ τὴν ἴδια τὴν πραγµατικό- τητα, ἔστω κι’ ἄν ἡ μιὰ ἀνακουφίζει τὴν ἄλλη. Ἡ πραγματικότητα ποὺ ἐκδη- λώνεται προφανῶς σὲ ἀναπόφευκτες ματιές, φαίνεται νὰ δείχνει ὅτι ὁ ἄνθρω- πος εἶναι ἀπόλυτα ἐξαρτημένος": καὶ ὅμως αὐτὸ ποὺ γίνεται ὁ ἄνθρωπος, ἀπο- τελεῖ τὴν ἔκβαση τοῦ τρόπου ποὺ ἐπεξεργάζεται τὴ γνώση, ὅπως ἐπιβάλλεται σ᾽ αὐτὸν ἀπὸ τὴν συγκαιρινἠ πνευματικὴ κατάσταση. Ὃ ἄνθρωπος ἀντιμε- τωπίζει τὸ πρόβλημα ἄν θὰ ὑποβληθεῖ μοιρολατρικὰ στὸν κραδασμὸ πανί- σχύυρων δυνάμεων, ποὺ ἐμφανίζονται νὰ καθορίζουν κάθε τὶ ποὺ συμβαίνει, ἤ